W dniu 24 maja 2013 r. Rada Gminy w Brodach, działając na podstawie art. 18 ust. 2 pkt 9 lit. "h", art. 40 ust. 2 pkt 2, art. 41 ust. 1, art. 42 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (t.j. Dz.U. z 2001 r. Nr 142 poz. 1591) oraz art. 13 ust.1 ustawy z dnia 25 października 1991 r. o organizowaniu i prowadzeniu działalności kulturalnej ( dz. U z 2021 r. poz. 406) i art. 11 ust. 1 ustawy z dnia 27 czerwca 1997 r. o bibliotekach (Dz. U. z 2012 r. poz. 642 ze zm.), podjęła uchwałę nr XXXII/204/2013 w sprawie uchwalenia statutu Gminnej Biblioteki Publicznej w Brodach (dalej "statut"), stanowiąc w:

- § 12 ust. 1: "Działalność Biblioteki finansowana jest ze środków publicznych w ramach otrzymanej dotacji podmiotowej, dotacji celowej z budżetu państwa, dotacji celowej z budżetu gminy, darowizn, przychodów z pobieranych opłat i innych źródeł";

W skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach skardze na powyższą uchwałę Prokurator Rejonowy w Starachowicach wniósł o stwierdzenie nieważności § 12 ust. 1 statutu, podnosząc, brak podstawy prawnej do tego rodzaju regulacji. Skarżący podniósł, że zapis ten narusza art. 11 ust. 3 pkt 4 ustawy z dnia 27 czerwca 1997 r. o bibliotekach (Dz. U. z 2019 r. poz. 1479) poprzez użycie sformułowania, iż Działalność Biblioteki finansowana ze środków publicznych w ramach otrzymanej dotacji podmiotowej, dotacji celowej z budżetu państwa, dotacji celowej z budżetu gminy, darowizn, przychodów z pobieranych opłat i innych źródeł. Skarżący podniósł, że ustawodawca w art. 11 ust. 3 pkt 4 ustawy o bibliotekach upoważnił organizatora do określenia w statucie biblioteki, źródeł jej finansowania. Na tej podstawie organ stanowiący jednostki samorządu terytorialnego jest uprawniony do jasnego i precyzyjnego określenia źródeł finansowania biblioteki. Użycie w § 12 ust. 1 Statutu sformułowania "i innych źródeł" sprawia, że katalog wskazujący źródła finansowania Biblioteki Gminnej w Brodach ma charakter otwarty, nie dookreśla on form finansowania, bo dopuszcza każde środki dozwolone prawem. Możliwe jest wówczas finansowanie biblioteki w zakresie nieprzewidzianym wprost przez statut. Tym samym w sposób istotny narusza art. 11 ust. 3 pkt 4 ustawy o bibliotekach, bo nie przestrzega zakresu upoważnienia udzielonego jej przez ustawę.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi, względnie o uwzględnienie skargi poprzez stwierdzenie nieważności jedynie w części w § 12 ust. 1 Statutu Gminnej Biblioteki Publicznej w Brodach tj. zwrotu "i innych źródeł". Organ zgodził się ze stanowiskiem zawartym w skardze, że określenie "i innych źródeł" wykracza poza ramy zakresu art. 11 ust. 3 pkt 4 ustawy o bibliotekach, w związku z czym uwzględniając zasadność zarzutu został przygotowany projekt zmiany Statutu gminnej Biblioteki Publicznej w Brodach. Organ podkreślił, ze Prokurator niezasadnie wnosi o stwierdzenie nieważności całej jednostki redakcyjnej Statutu tj. § 12 ust. 1, gdyż w ocenie Organu nieważność może dotyczyć tylko części § 12 ust. 1 tj. zwrotu "i innych źródeł", gdyż tylko w tym zakresie wykracza poza ramy określone ustawą o bibliotekach, co potwierdza sam skarżący.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje:

Zarzuty skargi zasługują w większości na uwzględnienie

Przedmiotem kontroli sprawowanej przez sądy administracyjne są między innymi akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej (art. 3 § 2 pkt 5 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jedn. Dz. U. z 2026 r. poz. 143 ze zm., zwanej dalej p.p.s.a.). Kryterium kontroli stanowi zgodność z prawem aktu, przy uwzględnieniu stanu prawnego obowiązującego w dacie jego wydania. Stosownie do treści art. 147 § 1 p.p.s.a. sąd administracyjny uwzględniając skargę na uchwałę lub akt, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 5 i 6 p.p.s.a., stwierdza nieważność tej uchwały lub aktu w całości lub w części albo stwierdza, że zostały wydane z naruszeniem prawa, jeżeli przepis szczególny wyłącza stwierdzenie ich nieważności.

Wyjaśnić należy, że przesłanką stwierdzenia nieważności uchwały organu samorządu gminnego jest istotna sprzeczność uchwały z prawem. W orzecznictwie i doktrynie podkreśla się, że opierając się na konstrukcji wad powodujących nieważność oraz wzruszalność decyzji administracyjnych, można wskazać rodzaje naruszeń przepisów, które trzeba zaliczyć do istotnych, skutkujących nieważnością uchwały organu gminy. Do nich należy naruszenie: przepisów wyznaczających kompetencję do podejmowania uchwał, podstawy prawnej podejmowania uchwał, przepisów prawa ustrojowego, przepisów prawa materialnego - przez wadliwą ich wykładnię - oraz przepisów regulujących procedurę podejmowania uchwał (por. przykładowo wyrok WSA w Warszawie z 1 czerwca 2021 r., VIII SA/Wa 281/21, LEX nr 3312403 i przywołane tam orzecznictwo oraz stanowisko wyrażone w doktrynie).

Zaskarżona uchwała została podjęta w wykonaniu delegacji ustawowej określonej w art. 11 ust. 3 ustawy z dnia 27 czerwca 1997 r. o bibliotekach (Dz. U. z 2012 r. poz. 642 ze zm.), zgodnie z którym, w jego brzmieniu obowiązującym w dacie podjęcia uchwały, statut biblioteki określa

w szczególności:

1) cele i zadania biblioteki,

2) organy biblioteki i jej organizację, w tym zakres działania i lokalizację filii oraz oddziałów,

3) nazwę jednostki sprawującej nadzór merytoryczny nad działalnością biblioteki

- w odniesieniu do biblioteki wchodzącej w skład ogólnokrajowej sieci bibliotecznej,

4) sposób gospodarowania środkami finansowymi biblioteki.