REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA
Wiedza i Praktyka Sp. z o.o.
ul. Łotewska 9a
03-918 Warszawa

Ile wynosi odpis na ZFŚS 2026 – poznaj nowe kwoty, sprawdź zasady naliczania i obowiązki pracodawcy

Staż pracy w instytucjach kultury po zmianach od 1 stycznia 2026 r. – odpowiedzi na pytania Czytelników Prawo i finanse w kulturze

Rozliczenie PIT pracowników i zleceniobiorców za 2025 rok – obowiązki płatników krok po krok
Nowelizacja przepisów zasiłkowych i systemowych wprowadza istotne zmiany w zasadach kontroli zwolnień lekarskich, uprawnieniach inspektorów ZUS, sporządzaniu protokołów pokontrolnych oraz w systemie orzecznictwa lekarskiego. Dla instytucji kultury – jako jednostek sektora finansów publicznych – oznacza to konieczność dostosowania procedur kadrowo-płacowych do nowych, bardziej szczegółowych regulacji. Ustawodawca dopr...
Prawidłowe rozliczanie składek ZUS w przypadku uczniów i studentów współpracujących z instytucjami kultury (np. animatorów, edukatorów, instruktorów, asystentów projektów czy pracowników sezonowych) wymaga nie tylko znajomości przepisów o systemie ubezpieczeń społecznych, lecz także bieżącej kontroli ich statusu edukacyjnego. Błędne oświadczenie, opóźnione zgłoszenie do ubezpieczeń lub brak właściwego potwierdzenia s...
Instytucje kultury czekają jedne z największych od lat zmian w zakresie zwolnień lekarskich i kontroli ZUS. Nowe regulacje będą wchodzić w życie etapami: część przepisów obowiązuje już od 27 stycznia 2026 r., kluczowe zmiany zaczną obowiązywać od 13 kwietnia 2026 r., a kolejne wejdą w życie 1 stycznia 2027 r. Dla działów kadr i płac w instytucjach kultury oznacza to konieczność gruntownego przygotowania procedur – zw...
Twoja instytucja chce promować polskie kino? Dołącz do projektu „50 na 51”! 🎞️ ✅ Dla kogo: NGO, instytucje kultury, przedsiębiorcy ✅ Gdzie: Cała Polska ✅ Deadline: 27 marca Twórzmy razem historię polskiej kinematografii! Więcej informacji: gov.pl/web/kultura/za…
Instytucja kultury organizuje dni miasta, w ramach których zobowiązana jest do zapewnienia kompleksowej obsługi technicznej imprezy, tj. sceny z nagłośnieniem, oświetleniem, obsługą techniczną. Realizacja tej usługi jest niezbędna do stworzenia artystom warunków riderowych do wykonania koncertów. Czy w tym przypadku (postępowanie na zapewnienie kompleksowej techniki scenicznej) można skorzystać z art. 11 ust. 5 pkt 2...
Przygotowujemy się do oszacowania wartości zamówienia na usługi sprzątania w teatrze. Zakres planowanego zamówienia obejmowałby wyłącznie część administracyjną budynku (biura, korytarze, toalety, hole, foyer itp.). Sprzątanie scen teatralnych nadal będzie realizowane przez nasze etatowe pracownice. Mamy jednak wątpliwości co do sposobu opisania przedmiotu zamówienia oraz przyjęcia modelu wynagrodzenia – nie wiemy, cz...
Mam pytanie dotyczące planu postępowań o udzielenie zamówień publicznych. W jaki sposób prawidłowo go przygotować i na jakiej podstawie prawnej należy się oprzeć? Czy w planie trzeba uwzględniać wszystkie planowane wydatki, czy tylko te zamówienia, których wartość zbliża się do progu 170 tys. zł? Jesteśmy muzeum i realizujemy wystawy oraz wydarzenia w ramach działalności kulturalnej. Do tej pory funkcjonowaliśmy głów...
Współczesne muzeum to nie tylko miejsce gromadzenia i udostępniania zbiorów, ale także aktywny uczestnik systemu edukacji kulturalnej. Coraz więcej instytucji kultury w Polsce otwiera swoje drzwi dla najmłodszych odbiorców – w tym również dla przedszkolaków. I choć prowadzenie zajęć dla dzieci w wieku 3–6 lat wiąże się z dodatkowymi obowiązkami organizacyjnymi i prawnymi, to odpowiednio przygotowany program muzealny ...
Czy można jedną uchwałą zarówno utworzyć instytucję kultury, jak i nadać jej statut? Wojewoda Śląski nie ma wątpliwości: nie. W swoim rozstrzygnięciu nadzorczym stwierdził nieważność uchwały Rady Miejskiej w Bielsku-Białej, która próbowała połączyć te dwie decyzje w jednym akcie. Organ nadzoru uznał, że doszło do istotnego naruszenia prawa – akt utworzenia instytucji kultury ma bowiem charakter wewnętrzny, natomiast ...
Samorządowe instytucje kultury, koła gospodyń wiejskich, organizacje pozarządowe czy OSP mogą ubiegać się o dofinansowanie do 20 tys. zł na działania związane z kulturą ludową i edukacją regionalną. Ruszył nabór do programu „Folk(od)nowa”, w ramach którego do podziału jest 1 mln zł. Wsparcie można przeznaczyć m.in. na warsztaty, spotkania, zajęcia i projekty promujące tradycje ludowe, rękodzieło czy lokalne obrzędy. ...
Do 5 marca 2026 r. trwa nabór wniosków w ramach programu EtnoPolska 2026, który oferuje łącznie 3 mln zł na wsparcie działań związanych z ochroną i upowszechnianiem kultury ludowej. Program daje samorządowym instytucjom kultury, organizacjom pozarządowym oraz kołom gospodyń wiejskich realną szansę na dofinansowanie zakupu, uzupełnienia i renowacji strojów ludowych oraz rekwizytów obrzędowych, a także na wzmocnienie l...
Jako dyrektor instytucji kultury masz teraz realną szansę pozyskać środki na projekty, które wzmacniają współpracę lokalną, rozwijają kompetencje zespołu i zwiększają uczestnictwo w kulturze. Program Kultura – Interwencje 2026 dysponuje budżetem 6 mln zł i wspiera zarówno działania partnerskie (w tym kontynuację inicjatyw realizowanych w programach takich jak Dom Kultury+, BLISKO czy Bardzo Młoda Kultura), jak i proj...
Jeśli pełnisz funkcję dyrektora instytucji kultury, ten wyrok NSA z 15 lipca 2025 r. powinien szczególnie zwrócić Twoją uwagę. Sąd potwierdził, że negatywne wyniki audytu – dotyczące m.in. gospodarki finansowej, mienia komunalnego czy przestrzegania przepisów prawa pracy – mogą stanowić wystarczającą podstawę do odwołania dyrektora jeszcze przed końcem kadencji. Co istotne, organizator nie musi uzyskać opinii wszystk...
W instytucji kultury relacje z organizatorem – zwłaszcza w zakresie powoływania i odwoływania członków rady muzeum – mają kluczowe znaczenie dla stabilności zarządzania i nadzoru. Postanowienie NSA z 24 czerwca 2025 r. jasno przesądza, że odwołanie członka rady muzeum jest aktem wewnętrznym organizatora i nie podlega zaskarżeniu do sądu administracyjnego. Sprawdź, co to oznacza w praktyce dla muzeów i innych instytuc...
Wojewoda Podlaski stwierdził nieważność uchwały Rady Gminy Szudziałowo, która wprowadzała do statutu Gminnego Ośrodka Animacji Kultury i Rekreacji zapis o zastępowaniu dyrektora przez innego pracownika w razie jego nieobecności. Jak wskazano w rozstrzygnięciu z 29 kwietnia 2025 r., takie rozwiązanie wykracza poza katalog spraw, które mogą być regulowane w statucie instytucji kultury. Ustawa o organizowaniu i prowadze...
W 2025 r. ustawodawca znacząco zaostrzył sankcje wobec pracodawców i organizatorów, którzy zatrudniają lub dopuszczają do pracy z dziećmi osoby niezweryfikowane albo objęte zakazami. Nowelizacja ustawy z 13 maja 2016 r. o przeciwdziałaniu zagrożeniom przestępczością na tle seksualnym i ochronie małoletnich – nazywana potocznie „ustawą Kamilka” – rozszerzyła katalog wykroczeń i przestępstw, a także wprowadziła nowe ob...
Przejmujesz instytucję kultury i chcesz dobrze zacząć? Jednym z pierwszych kroków powinien być tzw. „bilans otwarcia”, czyli sprawdzenie, w jakim stanie faktycznie znajduje się instytucja – finansowo, organizacyjnie i kadrowo. Nawet jeśli podpiszesz protokół przekazania z poprzednim dyrektorem, nie daje on pełnej gwarancji, że wszystkie informacje są kompletne i zgodne z rzeczywistością. Dlatego warto rozważyć audyt ...
Centralny Rejestr Umów w jednostkach sektora finansów publicznych zbliża się do uruchomienia, a resort finansów udostępnił już środowisko testowe systemu. Jeśli zarządzasz instytucją kultury, to dobry moment, aby sprawdzić, czy Twoja jednostka jest przygotowana na nowe obowiązki związane z publikowaniem informacji o umowach. W artykule dowiesz się, co w praktyce oznacza start testów CRU JSFP, jak przygotować systemy ...
Czy Twoje muzeum, biblioteka albo dom kultury musi być wpisane do BDO? W wielu instytucjach kultury powstają odpady, które mogą podlegać obowiązkowi ewidencji – od zużytego sprzętu elektronicznego po odpady techniczne z wydarzeń. Jeśli nie sprawdzisz swoich obowiązków, możesz narazić instytucję na sankcje administracyjne. Z tego artykułu dowiesz się, kiedy instytucja kultury musi zarejestrować się w BDO, jak prawidło...
Pracodawcy, którzy chcą skutecznie przeciwdziałać mobbingowi, coraz częściej rozważają wykorzystanie testów osobowości czy narzędzi AI do oceny pracowników. Stanowisko Urzędu Ochrony Danych Osobowych jasno jednak wskazuje, że takie działania – mimo dobrych intencji – mogą naruszać przepisy RODO i Kodeksu pracy. Sprawdź, jakie rozwiązania są niedopuszczalne, gdzie kończą się uprawnienia pracodawcy i jak uniknąć ryzyka...
Korzystanie z narzędzi AI nie wymaga już specjalistycznej wiedzy informatycznej ani umiejętności programowania. Dzięki powszechnie dostępnym rozwiązaniom, takim jak ChatGPT czy inne platformy analityczne, pracownicy instytucji mogą samodzielnie analizować dane, planować wydarzenia i poszukiwać nowych sposobów dotarcia do publiczności. AI pozwala np. sprawdzić, dlaczego teoretycznie atrakcyjne wydarzenia nie przyciąga...
Biblioteki, muzea, galerie i teatry coraz chętniej sięgają po rozwiązania sztucznej inteligencji do digitalizacji zbiorów, interaktywnych wystaw czy automatyzacji komunikacji z odbiorcami. Jednak za innowacyjnością idzie również odpowiedzialność – szczególnie w obszarze prawa autorskiego. Bez wyraźnych zasad i świadomości prawnej wykorzystanie sztuczna inteligencja może rodzić poważne ryzyka: od niezamierzonego narus...
W 2025 roku zasady zatrudniania cudzoziemców na podstawie oświadczenia zostały szczegółowo uregulowane w nowej ustawie o warunkach dopuszczalności powierzania pracy cudzoziemcom. Procedura ta, stosowana głównie wobec obywateli Armenii, Białorusi, Gruzji, Mołdawii i Ukrainy, pozwala na szybkie i mniej sformalizowane rozpoczęcie pracy w Polsce, ale wiąże się z jasno określonymi warunkami. Pracodawca musi złożyć oświadc...
Od marca 2023 r. kilku Ukraińców pracuje w naszej instytucji kultury na podstawie powiadomienia przez stronę praca.gov.pl. Tytuł pobytowy to PESEL UKR. Czy nadal obowiązuje zasada, że najpóźniej 18 miesięcy od zatrudnienia muszą oni złożyć wniosek o pobyt czasowy w związku z pracą? Z tego, co wiemy okres ochrony czasowej wydłużył się do września 2025 r. Kiedy pracownicy z Ukrainy, o których wspomniałam powyżej muszą ...
Jeżeli jako dyrektor instytucji kultury organizujesz pokazy filmowe dla mieszkańców, musisz pamiętać, że odtwarzanie filmów w domu kultury stanowi publiczne rozpowszechnianie utworów w rozumieniu ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych. Oznacza to obowiązek uzyskania zgody podmiotu uprawnionego do autorskich praw majątkowych – niezależnie od tego, czy pokaz jest odpłatny, czy bezpłatny. W praktyce najczęściej ...
Dnia 23 września Rada Ministrów przyjęła projekt ustawy wdrażającej Akt o usługach cyfrowych (DSA), który wprowadzi w Polsce kompleksowy system walki z nielegalnymi treściami w internecie i dezinformacją. Nowe przepisy mają na celu wzmocnienie ochrony użytkowników sieci, a jednocześnie zapewnienie przejrzystych zasad działania dla platform internetowych. Kluczowym elementem projektu jest uwzględnienie ochrony prawnoa...
Reksio, jeden z najbardziej rozpoznawalnych bohaterów polskiej animacji, był przez lata przedmiotem sporu sądowego o prawa autorskie. W maju 2025 roku Sąd Najwyższy orzekł, że prawa majątkowe do wizerunku postaci dzielą się pomiędzy Studio Filmów Rysunkowych a spadkobierczynię Lechosława Marszałka – grafika i reżysera odpowiedzialnego za stworzenie Reksia. Orzeczenie kończy trwającą od 2017 roku batalię prawną i jasn...
Dyrektor instytucji kultury może być powołany w wyniku postępowania konkursowego. Prowadzi je powołana przez organizatora komisja, przedstawiająca wybranego kandydata na to stanowisko. Sprawdź, czy można ogłosić konkurs na dyrektora, jeśli wcześniejszy dyrektor pozostaje na swoim stanowisku. Sprawdź, jak przeprowadzić konkurs na dyrektora zgodnie z prawem.
Czy dyrektor instytucji kultury, powołany przez Ministra Kultury na stanowisko, który zarządza instytucją i reprezentuje ją na zewnątrz, jest – zgodnie z ustawą o ograniczeniu prowadzenia działalności gospodarczej przez osoby pełniące funkcje publiczne – osobą pełniącą funkcję publiczną w rozumieniu art. 2 ust. 11 tej ustawy? A w konsekwencji czy ciąży na nim obowiązek złożenia oświadczenia o stanie majątkowym na pod...
Jakie kroki powinien podjąć organizator w przypadku przyznania świadczenia rehabilitacyjnego dla dyrektora. Powołanie dyrektor kończy się 30 stycznia 2026 r. Czy może podjąć decyzję o odwołaniu wcześniej? Czy też jest inne wyjście z tej sytuacji? Ciągłość funkcjonowania instytucji nie jest zagrożona, ponieważ pracownik posiada wszystkie wymagane upoważnienia.