Czy samorządowa instytucja kultury może prowadzić działalność gospodarczą polegającą na prowadzeniu klubokawiarni w budynku gminnego ośrodka kultury? Czy koszty związane z jej funkcjonowaniem – w tym koszty utrzymania lokalu oraz wynagrodzenie pracownika – mogą być finansowane z dotacji podmiotowej, jeśli z wstępnych kalkulacji wynika, że działalność klubokawiarni będzie generowała straty?

Samorządowe instytucje kultury, koła gospodyń wiejskich, organizacje pozarządowe czy OSP mogą ubiegać się o dofinansowanie do 20 tys. zł na działania związane z kulturą ludową i edukacją regionalną. Ruszył nabór do programu „Folk(od)nowa”, w ramach którego do podziału jest 1 mln zł. Wsparcie można przeznaczyć m.in. na warsztaty, spotkania, zajęcia i projekty promujące tradycje ludowe, rękodzieło czy lokalne obrzędy. ...

Do 5 marca 2026 r. trwa nabór wniosków w ramach programu EtnoPolska 2026, który oferuje łącznie 3 mln zł na wsparcie działań związanych z ochroną i upowszechnianiem kultury ludowej. Program daje samorządowym instytucjom kultury, organizacjom pozarządowym oraz kołom gospodyń wiejskich realną szansę na dofinansowanie zakupu, uzupełnienia i renowacji strojów ludowych oraz rekwizytów obrzędowych, a także na wzmocnienie l...

Wdrożenie Centralnego Rejestru Umów (CRU) wprowadza dla jednostek sektora finansów publicznych nowe obowiązki, ale też sporo praktycznych wątpliwości – zwłaszcza na etapie składania wniosków o dostęp do systemu. Problemy pojawiają się już przy interpretacji komunikatów Ministerstwa Finansów, które nie zawsze są spójne (np. różnice między opisem a grafiką dotyczącą zakresu podmiotów zobowiązanych). Jeśli jesteś jednos...

Centralny Rejestr Umów w jednostkach sektora finansów publicznych zbliża się do uruchomienia, a resort finansów udostępnił już środowisko testowe systemu. Jeśli zarządzasz instytucją kultury, to dobry moment, aby sprawdzić, czy Twoja jednostka jest przygotowana na nowe obowiązki związane z publikowaniem informacji o umowach. W artykule dowiesz się, co w praktyce oznacza start testów CRU JSFP, jak przygotować systemy ...

Przejmujesz instytucję kultury i chcesz dobrze zacząć? Jednym z pierwszych kroków powinien być tzw. „bilans otwarcia”, czyli sprawdzenie, w jakim stanie faktycznie znajduje się instytucja – finansowo, organizacyjnie i kadrowo. Nawet jeśli podpiszesz protokół przekazania z poprzednim dyrektorem, nie daje on pełnej gwarancji, że wszystkie informacje są kompletne i zgodne z rzeczywistością. Dlatego warto rozważyć audyt ...

Zwracam się z prośbą o przedstawienie informacji dotyczących kryteriów określonych w ogłoszeniu konkursowym na stanowisko dyrektora GOK. Interesują mnie w szczególności te wymagania, które mają charakter obligatoryjny i niepodważalny przy ubieganiu się o to stanowisko. Chciałbym również uzyskać doprecyzowanie, czy posiadanie doświadczenia na stanowisku kierowniczym stanowi warunek konieczny, czy też jest to jedynie k...

Dyrektor instytucji kultury może być powołany w wyniku postępowania konkursowego. Prowadzi je powołana przez organizatora komisja, przedstawiająca wybranego kandydata na to stanowisko. Sprawdź, czy można ogłosić konkurs na dyrektora, jeśli wcześniejszy dyrektor pozostaje na swoim stanowisku. Sprawdź, jak przeprowadzić konkurs na dyrektora zgodnie z prawem.

Czy dyrektor instytucji kultury, powołany przez Ministra Kultury na stanowisko, który zarządza instytucją i reprezentuje ją na zewnątrz, jest – zgodnie z ustawą o ograniczeniu prowadzenia działalności gospodarczej przez osoby pełniące funkcje publiczne – osobą pełniącą funkcję publiczną w rozumieniu art. 2 ust. 11 tej ustawy? A w konsekwencji czy ciąży na nim obowiązek złożenia oświadczenia o stanie majątkowym na pod...

Pracodawca GOK chce wysłać zapytanie o niekaralności odnośnie swoich pracowników pracujących z dziećmi. Jaką podstawę prawną powinien napisać w zapytaniu w pkt 11?

Jako dom kultury wynajmujemy pomieszczenia na prowadzenie zajęć z dziećmi podmiotom z zewnątrz, np. zajęcia taneczne. Czy powinniśmy weryfikować te podmioty pod względem niekaralności bądź sprawdzać w Rejestrze Sprawców Przestępstw na Tle Seksualnym?

W 2025 r. ustawodawca znacząco zaostrzył sankcje wobec pracodawców i organizatorów, którzy zatrudniają lub dopuszczają do pracy z dziećmi osoby niezweryfikowane albo objęte zakazami. Nowelizacja ustawy z 13 maja 2016 r. o przeciwdziałaniu zagrożeniom przestępczością na tle seksualnym i ochronie małoletnich – nazywana potocznie „ustawą Kamilka” – rozszerzyła katalog wykroczeń i przestępstw, a także wprowadziła nowe ob...

Pracodawcy, którzy chcą skutecznie przeciwdziałać mobbingowi, coraz częściej rozważają wykorzystanie testów osobowości czy narzędzi AI do oceny pracowników. Stanowisko Urzędu Ochrony Danych Osobowych jasno jednak wskazuje, że takie działania – mimo dobrych intencji – mogą naruszać przepisy RODO i Kodeksu pracy. Sprawdź, jakie rozwiązania są niedopuszczalne, gdzie kończą się uprawnienia pracodawcy i jak uniknąć ryzyka...

Korzystanie z narzędzi AI nie wymaga już specjalistycznej wiedzy informatycznej ani umiejętności programowania. Dzięki powszechnie dostępnym rozwiązaniom, takim jak ChatGPT czy inne platformy analityczne, pracownicy instytucji mogą samodzielnie analizować dane, planować wydarzenia i poszukiwać nowych sposobów dotarcia do publiczności. AI pozwala np. sprawdzić, dlaczego teoretycznie atrakcyjne wydarzenia nie przyciąga...

Biblioteki, muzea, galerie i teatry coraz chętniej sięgają po rozwiązania sztucznej inteligencji do digitalizacji zbiorów, interaktywnych wystaw czy automatyzacji komunikacji z odbiorcami. Jednak za innowacyjnością idzie również odpowiedzialność – szczególnie w obszarze prawa autorskiego. Bez wyraźnych zasad i świadomości prawnej wykorzystanie sztuczna inteligencja może rodzić poważne ryzyka: od niezamierzonego narus...

Od 3 kwietnia 2026 r. dyrektor instytucji kultury, planując przetarg – zwłaszcza na systemy biletowe, usługi IT czy digitalizację zbiorów – musi uwzględnić nowe obowiązki wynikające z przepisów o cyberbezpieczeństwie. Zmiany w Prawie zamówień publicznych oznaczają konieczność dodatkowej weryfikacji ofert pod kątem produktów, usług i procesów ICT, a ich pominięcie może skutkować obowiązkiem odrzucenia oferty lub ryzyk...

W praktyce zarządzania instytucją kultury często pojawia się pytanie, czy przy cyklicznych usługach realizowanych przez tego samego wykonawcę należy sumować wydatki z kilku lat. Ma to bezpośredni wpływ na obowiązki dyrektora w zakresie stosowania procedur zakupowych i ewentualnego przeprowadzania zapytań ofertowych. W tym materiale na konkretnym przykładzie wyjaśniamy, czy próg 10.000 zł „resetuje się” co roku, czy t...

Instytucja kultury organizuje dni miasta, w ramach których zobowiązana jest do zapewnienia kompleksowej obsługi technicznej imprezy, tj. sceny z nagłośnieniem, oświetleniem, obsługą techniczną. Realizacja tej usługi jest niezbędna do stworzenia artystom warunków riderowych do wykonania koncertów. Czy w tym przypadku (postępowanie na zapewnienie kompleksowej techniki scenicznej) można skorzystać z art. 11 ust. 5 pkt 2...

Jeżeli jako dyrektor instytucji kultury organizujesz pokazy filmowe dla mieszkańców, musisz pamiętać, że odtwarzanie filmów w domu kultury stanowi publiczne rozpowszechnianie utworów w rozumieniu ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych. Oznacza to obowiązek uzyskania zgody podmiotu uprawnionego do autorskich praw majątkowych – niezależnie od tego, czy pokaz jest odpłatny, czy bezpłatny. W praktyce najczęściej ...

Dnia 23 września Rada Ministrów przyjęła projekt ustawy wdrażającej Akt o usługach cyfrowych (DSA), który wprowadzi w Polsce kompleksowy system walki z nielegalnymi treściami w internecie i dezinformacją. Nowe przepisy mają na celu wzmocnienie ochrony użytkowników sieci, a jednocześnie zapewnienie przejrzystych zasad działania dla platform internetowych. Kluczowym elementem projektu jest uwzględnienie ochrony prawnoa...

Reksio, jeden z najbardziej rozpoznawalnych bohaterów polskiej animacji, był przez lata przedmiotem sporu sądowego o prawa autorskie. W maju 2025 roku Sąd Najwyższy orzekł, że prawa majątkowe do wizerunku postaci dzielą się pomiędzy Studio Filmów Rysunkowych a spadkobierczynię Lechosława Marszałka – grafika i reżysera odpowiedzialnego za stworzenie Reksia. Orzeczenie kończy trwającą od 2017 roku batalię prawną i jasn...

Jesteśmy instytucją kultury, czy organizator może nam przekazać budynek młynu jako obiektu do zwiedzania wraz z częścią hotelową i kawiarnią. W statucie nie jest zawarte prowadzenie działalności hotelarskiej i gastronomicznej. Rozumiemy, iż musi to być zawarte w statucie.

Współczesne muzeum to nie tylko miejsce gromadzenia i udostępniania zbiorów, ale także aktywny uczestnik systemu edukacji kulturalnej. Coraz więcej instytucji kultury w Polsce otwiera swoje drzwi dla najmłodszych odbiorców – w tym również dla przedszkolaków. I choć prowadzenie zajęć dla dzieci w wieku 3–6 lat wiąże się z dodatkowymi obowiązkami organizacyjnymi i prawnymi, to odpowiednio przygotowany program muzealny ...

Czy można jedną uchwałą zarówno utworzyć instytucję kultury, jak i nadać jej statut? Wojewoda Śląski nie ma wątpliwości: nie. W swoim rozstrzygnięciu nadzorczym stwierdził nieważność uchwały Rady Miejskiej w Bielsku-Białej, która próbowała połączyć te dwie decyzje w jednym akcie. Organ nadzoru uznał, że doszło do istotnego naruszenia prawa – akt utworzenia instytucji kultury ma bowiem charakter wewnętrzny, natomiast ...

Jeśli pełnisz funkcję dyrektora instytucji kultury, ten wyrok NSA z 15 lipca 2025 r. powinien szczególnie zwrócić Twoją uwagę. Sąd potwierdził, że negatywne wyniki audytu – dotyczące m.in. gospodarki finansowej, mienia komunalnego czy przestrzegania przepisów prawa pracy – mogą stanowić wystarczającą podstawę do odwołania dyrektora jeszcze przed końcem kadencji. Co istotne, organizator nie musi uzyskać opinii wszystk...

W instytucji kultury relacje z organizatorem – zwłaszcza w zakresie powoływania i odwoływania członków rady muzeum – mają kluczowe znaczenie dla stabilności zarządzania i nadzoru. Postanowienie NSA z 24 czerwca 2025 r. jasno przesądza, że odwołanie członka rady muzeum jest aktem wewnętrznym organizatora i nie podlega zaskarżeniu do sądu administracyjnego. Sprawdź, co to oznacza w praktyce dla muzeów i innych instytuc...

Wojewoda Podlaski stwierdził nieważność uchwały Rady Gminy Szudziałowo, która wprowadzała do statutu Gminnego Ośrodka Animacji Kultury i Rekreacji zapis o zastępowaniu dyrektora przez innego pracownika w razie jego nieobecności. Jak wskazano w rozstrzygnięciu z 29 kwietnia 2025 r., takie rozwiązanie wykracza poza katalog spraw, które mogą być regulowane w statucie instytucji kultury. Ustawa o organizowaniu i prowadze...

W 2025 roku zasady zatrudniania cudzoziemców na podstawie oświadczenia zostały szczegółowo uregulowane w nowej ustawie o warunkach dopuszczalności powierzania pracy cudzoziemcom. Procedura ta, stosowana głównie wobec obywateli Armenii, Białorusi, Gruzji, Mołdawii i Ukrainy, pozwala na szybkie i mniej sformalizowane rozpoczęcie pracy w Polsce, ale wiąże się z jasno określonymi warunkami. Pracodawca musi złożyć oświadc...

Od marca 2023 r. kilku Ukraińców pracuje w naszej instytucji kultury na podstawie powiadomienia przez stronę praca.gov.pl. Tytuł pobytowy to PESEL UKR. Czy nadal obowiązuje zasada, że najpóźniej 18 miesięcy od zatrudnienia muszą oni złożyć wniosek o pobyt czasowy w związku z pracą? Z tego, co wiemy okres ochrony czasowej wydłużył się do września 2025 r. Kiedy pracownicy z Ukrainy, o których wspomniałam powyżej muszą ...