Prawo i finanse w kulturze

Zmiana w przepisach: Treści tworzone przez AI trzeba oznaczać

Od 2 sierpnia 2026 r. instytucje, przedsiębiorcy i twórcy korzystający zawodowo ze sztucznej inteligencji będą musieli jasno informować odbiorców, że dana treść została wygenerowana lub zmodyfikowana przez AI. Obowiązek obejmie m.in. teksty dotyczące spraw publicznych, materiały promocyjne, chatboty, grafiki, nagrania dźwiękowe, filmy oraz deepfake’i.

Informacja o wykorzystaniu AI powinna być widoczna najpóźniej przy pierwszym kontakcie odbiorcy z treścią i dostosowana do jego potrzeb. W przypadku dzieci czy seniorów komunikat musi być szczególnie zrozumiały. Komisja Europejska przygotowała również propozycje ikon wskazujących, czy materiał został w całości wygenerowany przez AI, czy tylko częściowo zmodyfikowany.

Łagodniejsze zasady przewidziano dla dzieł artystycznych, satyrycznych i fikcyjnych. W takich przypadkach informację można umieścić np. w napisach końcowych, opisie filmu lub stopce redakcyjnej, pod warunkiem że nie zakłóca odbioru utworu. Za brak oznaczenia mogą grozić wysokie kary finansowe, sięgające do 15 mln euro lub 3% rocznego obrotu przedsiębiorcy.

Podstawa prawna:

Art. 3 pkt 60, art. 50, art. 99-100 AI Act (Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2024/1689 z dnia 13 czerwca 2024 r. ustanawiające zharmonizowane przepisy dotyczące sztucznej inteligencji oraz zmieniające rozporządzenia (WE) nr 300/2008, (UE) nr 167/2013, (UE) nr 168/2013, (UE) 2018/858, (UE) 2018/1139 i (UE) 2019/2144 oraz dyrektywy 2014/90/UE, (UE) 2016/797 i (UE) 2020/1828 (ustawa o sztucznej inteligencji)).
Code of Practice on marking and labelling of AI-generated content, https://digital-strategy.ec.europa.eu/en/policies/code-practice-ai-generated-content

KsięgowaKadrowaDyrektor

Akademia dla dyrektora: Zmiana umowy PZP – praktyczny przewodnik po ustawowych przesłankach

Zmiana umowy o zamówienie publiczne to jedno z kluczowych zagadnień realizacji kontraktów publicznych, które budzi najwięcej wątpliwości praktycznych po stronie zamawiających i wykonawców. Choć zasada niezmienności umowy stanowi punkt wyjścia, ustawa Pzp przewiduje katalog dopuszczalnych modyfikacji umowy, które można bezpiecznie zastosować tylko przy spełnieniu ustawowych przesłanek. Na szkoleniu przedstawimy je w sposób systematyczny, omówimy granice ich stosowania oraz wskażemy, jak odróżnić dopuszczalną zmianę od zmiany istotnej skutkującej naruszeniem ustawy.

Dzień Konserwatora Zabytków - chronimy dziedzictwo kulturowe

11 sierpnia obchodzony jest Dzień Konserwatora Zabytków – święto osób zaangażowanych w ochronę i zachowanie polskiego dziedzictwa kulturowego. Tego dnia wręczane są odznaki honorowe „Zasłużony dla Kultury Polskiej” oraz odznaki „Za opiekę nad zabytkami”.

Dzień Konserwatora Zabytków jest ważną datą w kalendarzu, skupiającą coraz większe grono osób zaangażowanych w ochronę dziedzictwa kulturowego i wrażliwych na jego potrzeby. Jest to również okazja do przypomnienia, że troska o zabytki stanowi wspólne zadanie – nie tylko instytucji rządowych i samorządowych, ale całego społeczeństwa.

Szczególną wagę przywiązuje się obecnie do wzmacniania odporności zasobu zabytkowego w Polsce. Poszukiwane są nowe metody ochrony, rozwijane narzędzia przeciwdziałania degradacji zabytków oraz podejmowane działania służące podnoszeniu świadomości społecznej i zwiększaniu udziału obywateli w procesach ochrony dziedzictwa. Prowadzone są również prace nad nowelizacją ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami.

Dzień Konserwatora Zabytków

Święto zostało ustanowione w 2008 roku z inicjatywy Stowarzyszenia Konserwatorów Zabytków. Data 11 sierpnia została wybrana dla upamiętnienia pierwszego posiedzenia Rady Ochrony Zabytków, które odbyło się w 1957 roku.

Dzień Konserwatora Zabytków jest okazją do podkreślenia znaczenia pracy osób, które każdego dnia troszczą się o zachowanie materialnego dziedzictwa kulturowego. Stanowi wyraz uznania dla ich wiedzy, doświadczenia i zaangażowania. Jest to również czas przypominania o wartości zabytków, budowania społecznej świadomości ich znaczenia oraz zachęcania do aktywnego udziału w ich ochronie.

Międzynarodowy Dzień Młodzieży (ONZ)

Międzynarodowy Dzień Młodzieży ustanowiony przez ONZ ma na celu zwrócenie uwagi na rolę młodych ludzi w budowaniu społeczeństwa obywatelskiego, promowanie ich aktywności i potrzeb oraz podkreślenie znaczenia dialogu pokoleń. Jak instytucje kultury mogą uczcić ten dzień?
1. Warsztaty z młodzieżą, dla młodzieży

Tematy społeczne, artystyczne, cyfrowe (np. storytelling, film, mural, podcasty, projektowanie gier miejskich).
Spotkania z młodymi twórcami – lokalnymi muzykami, aktywistami, fotografami.

2. Debata lub panel dyskusyjny

Tematy: „Kultura a młodzież”, „Młodzi a pamięć historyczna”, „Rola sztuki w wyrażaniu buntu i tożsamości”
Z udziałem młodzieży, edukatorów, lokalnych artystów

3. Otwarte sceny i mikrofon

Daj głos młodzieży: poezja spoken word, freestyle, slam, stand-up, występy zespołów, DJ-sety.

4. Wspólne działania międzypokoleniowe

Młodzież i seniorzy razem w warsztacie teatralnym, kulinarnym, rękodzielniczym – temat przewodni: wspólne dziedzictwo, wartości, opowieści rodzinne.

5. Kampania w social mediach: #GłosMłodych

Udostępnianie wypowiedzi młodzieży o ich spojrzeniu na kulturę, przyszłość, wolność.
Ankiety, quizy, Insta Live z młodymi ambasadorami instytucji.

6. Otwarte drzwi / darmowe wejściówki

Tego dnia: bezpłatne wejścia dla młodzieży, zniżki na warsztaty, specjalne oprowadzania kuratorskie prowadzone przez młodych wolontariuszy

7. Wspólna akcja z organizacjami młodzieżowym

Współpraca z harcerzami, samorządami uczniowskimi, klubami młodzieżowymi, fundacjami – wspólne wydarzenie w przestrzeni publicznej.

KadrowaDyrektor

Dyrektor przeprowadza ocenę Standardów Ochrony Małoletnich, jesli przyjęto je w 2024 roku

Dzień 15 sierpnia 2026 r. to ważna data dla instytucji kultury, które przyjęły Standardy Ochrony Małoletnich w 2024 roku. Do tego dnia trzeba przeprowadzić ocenę ich obowiązywania i stosowania.

Nie oznacza to jednak, że dokument zawsze musi zostać zmieniony. Jeżeli Standardy nadal są zgodne z przepisami i odpowiadają praktyce pracy z dziećmi, można pozostawić je bez zmian. Trzeba jednak pisemnie udokumentować, dlaczego aktualizacja nie jest konieczna. Warto sprawdzić, czy nie zmieniły się przepisy dotyczące działalności instytucji, oferta dla małoletnich, sposób prowadzenia zajęć ani potrzeby dzieci, rodziców i personelu. Dobrym rozwiązaniem są konsultacje z pracownikami, ankiety lub notatka z oceny praktyki stosowania Standardów.

Brak zmian także powinien wynikać z konkretnych ustaleń, a nie z samej decyzji dyrektora.

Dyrektor

Święto Wojska Polskiego

15 sierpnia to nie tylko dzień wolny od pracy i uroczystości państwowe z udziałem wojska. To przede wszystkim moment pamięci i szacunku dla tych, którzy przez pokolenia stali na straży niepodległości i bezpieczeństwa Rzeczypospolitej. Święto Wojska Polskiego, ustanowione na pamiątkę zwycięskiej Bitwy Warszawskiej z 1920 roku, to także okazja, by przypomnieć, jak silny i wielowymiarowy związek łączy kulturę z historią oręża polskiego.

W instytucjach kultury, które pełnią rolę nie tylko edukacyjną, ale i tożsamościową, 15 sierpnia jest dniem szczególnym. To czas refleksji nad narodowym dziedzictwem, tradycjami wojskowymi i sposobami, w jakie sztuka, literatura, muzyka czy teatr opowiadają o wojnie, bohaterstwie i patriotyzmie.

Nowe zasady równowagi płci w zarządach i radach nadzorczych

Od 18 sierpnia 2026 r. obowiązują w Polsce przepisy wdrażające unijną dyrektywę Women on Boards. Największe spółki giełdowe zostały zobowiązane do zapewnienia odpowiedniego udziału płci niedostatecznie reprezentowanej w swoich organach. Zmieniają się również zasady wyboru członków zarządów i rad nadzorczych, pojawia się obowiązek przyjęcia polityki równowagi płci i raportowania. Za naruszenie niektórych obowiązków KNF może nałożyć karę do 500 tys. zł.

Ustawa z 3 lipca 2026 r. o zmianie ustawy o ofercie publicznej oraz niektórych innych ustaw została ogłoszona 3 sierpnia 2026 r. w Dzienniku Ustaw pod poz. 1034. Weszła w życie po 14 dniach, czyli 18 sierpnia 2026 r. Ustawa wdraża dyrektywę Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2022/2381, określaną jako dyrektywa Women on Boards.

Kogo dotyczą przepisy Women on Boards?

Nowe regulacje nie dotyczą wszystkich pracodawców ani wszystkich spółek kapitałowych. Przepisy stosuje się do spółek:

mających siedzibę na terytorium Polski,
których co najmniej jedna akcja jest dopuszczona do obrotu na rynku regulowanym w co najmniej jednym państwie członkowskim UE.

Jednocześnie z regulacji wyłączeni zostali mikroprzedsiębiorcy oraz mali i średni przedsiębiorcy. W praktyce nowe obowiązki dotyczą więc dużych spółek giełdowych, a nie wszystkich firm działających w Polsce.

Ustawa obejmuje zarząd i radę nadzorczą, a w przypadku spółki europejskiej działającej w systemie monistycznym – radę administrującą.

Kończy się nabór zgłoszeń do XXX edycji Ogólnopolskiego Konkursu Poetyckiego im. Marii Pawlikowskiej-Jasnorzewskiej

Do 21 sierpnia trwa nabór zgłoszeń do XXX edycji Ogólnopolskiego Konkursu Poetyckiego im. Marii Pawlikowskiej-Jasnorzewskiej. Organizatorami inicjatywy są Urząd Miasta Katowice oraz Miejski Dom Kultury „Szopienice-Giszowiec” w Katowicach. Tematem konkursu jest miłość – motyw stanowiący jeden z najważniejszych elementów twórczości Marii Pawlikowskiej-Jasnorzewskiej. Zadaniem uczestników jest przedstawienie go językiem współczesnej poezji.

Kto może wziąć udział w konkursie

Konkurs jest otwarty dla autorów zrzeszonych i niezrzeszonych, bez względu na wiek. Każdy uczestnik może zgłosić maksymalnie trzy wiersze. Utwory nie mogą być wcześniej publikowane. Na laureatów czekają nagrody finansowe.

Jak zgłosić wiersze

Prace należy przygotować w czterech egzemplarzach i przesłać pocztą na adres:

Miejski Dom Kultury „Szopienice-Giszowiec”
Filia nr 1
ul. Obrońców Westerplatte 10
40-336 Katowice

Na kopercie należy umieścić dopisek: „Konkurs Poetycki”.

Teksty powinny być oznaczone wyłącznie godłem. Dane autora trzeba umieścić w osobnej kopercie opatrzonej tym samym godłem. Należy podać:

imię i nazwisko,
adres korespondencyjny,
numer telefonu,
adres e-mail,
krótką notkę biograficzną.

Kiedy zostaną ogłoszone wyniki

Ogłoszenie wyników oraz wręczenie nagród odbędzie się 9 października 2026 r. w Filii nr 1 Miejskiego Domu Kultury „Szopienice-Giszowiec” w Katowicach.

KadrowaDyrektor

Obywatele 3 krajów z ograniczeniami w podejmowaniu pracy

W dniu 22 sierpnia 2026 r. zaczęło obowiązywać rozporządzenie Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2026 roku w sprawie wykazu państw, których obywatele posiadający zezwolenie na pracę nie są uprawnieni do wykonywania pracy w czasie pobytu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w ramach ruchu bezwizowego (Dz.U. z 2026 r. poz. 1072).

Przepisy te przewidują, że do wykonywania pracy na podstawie zezwolenia na pracę w czasie pobytu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w ramach ruchu bezwizowego nie są uprawnieni obywatele:

Boliwariańskiej Republiki Wenezueli;
Gruzji;
Republiki Kolumbii.

Co z osobami, które już rozpoczęły wykonywanie pracy?

Przewidziano również, że obywatele wymienionych państw, posiadający zezwolenie na pracę, którzy w czasie pobytu na terytorium Polski w ramach ruchu bezwizowego rozpoczęli pracę przed dniem wejścia w życie nowego rozporządzenia, mogą ją kontynuować na dotychczasowych zasadach do dnia upływu okresu pobytu w ramach ruchu bezwizowego.

Podstawa prawna: rozporządzenie Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2026 roku w sprawie wykazu państw, których obywatele posiadający zezwolenie na pracę nie są uprawnieni do wykonywania pracy w czasie pobytu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w ramach ruchu bezwizowego (Dz.U. z 2026 r. poz. 1072).

Kończy się nabór do programu dotacyjnego "Rozbudowa zbiorów muzealnych"

Do 31 sierpnia trwa nabór do programu dotacyjnego „Rozbudowa zbiorów muzealnych”, organizowanego przez Narodowy Instytut Muzeów. Prognozowany budżet programu wynosi 4 mln zł. Projekt jest dofinansowany ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego pochodzących z budżetu państwa. Celem programu jest wsparcie muzeów w gromadzeniu oraz ochronie dóbr dziedzictwa naturalnego i kulturowego.

Kto może ubiegać się o dofinansowanie

Program jest skierowany do instytucji kultury będących muzeami, które zakończyły procedurę uzgodnienia statutu z Ministrem Kultury i Dziedzictwa Narodowego. Z udziału wyłączone są muzea prowadzone lub współprowadzone przez MKiDN, wpisane do rejestru instytucji kultury ministra.

Na co można otrzymać dotację

Dofinansowanie można przeznaczyć na: zakup pojedynczego obiektu, zakup kolekcji. Nie można natomiast finansować zakupu grupy obiektów, które nie tworzą spójnej pod względem merytorycznym kolekcji.

Jakie dokumenty trzeba przygotować

Składając wniosek, muzeum powinno dysponować:

opiniami eksperckimi dotyczącymi autentyczności i wyceny kupowanych dzieł,
dokumentacją fotograficzną obiektów,
opinią konserwatorską dotyczącą ich stanu zachowania.

Przy ocenie wniosków znaczenie będą miały także plany muzeum dotyczące udostępniania zakupionych obiektów oraz standardy opieki konserwatorskiej, które zostaną im zapewnione.

Jakie działania trzeba zrealizować

W ramach dofinansowanego zadania wymagane będzie m.in.:

podpisanie umowy zakupu,
dokonanie zapłaty za obiekt lub kolekcję,
podpisanie protokołu przyjęcia,
uregulowanie podatków i innych opłat związanych z transakcją,
wpisanie obiektu lub kolekcji do inwentarza muzealiów,
założenie kart ewidencyjnych,
umieszczenie zakupionych obiektów na wystawie albo w magazynie.

Ile wynosi dofinansowanie

Minimalna kwota dotacji to 20 000 zł, a maksymalna – 500.000 zł.Jedno muzeum może złożyć jeden wniosek w naborze. Zadanie musi zostać zrealizowane w 2026 r. i może trwać maksymalnie 90 dni.

Jak złożyć wniosek

Aby wziąć udział w programie, należy wypełnić wniosek w systemie obsługi naboru Narodowego Instytutu Muzeów.

Kończy się nabór prac w konkursie Daj się zauważyć na Zabytek.pl

Do 31 sierpnia trwa nabór prac w konkursie „Daj się zauważyć na Zabytek.pl”, organizowanym przez Narodowy Instytut Dziedzictwa. Udział w konkursie jest bezpłatny. Celem inicjatywy jest zachęcanie do odkrywania, dokumentowania i popularyzowania zabytków znajdujących się w Polsce, a także promocja portalu Zabytek.pl. Konkurs ma również zwrócić uwagę na różnorodność polskiego dziedzictwa oraz zaangażować miłośników fotografii i zabytków w budowanie społecznej świadomości dotyczącej ochrony i wartości historycznych obiektów.

Kto może wziąć udział w konkursie

Konkurs jest skierowany do osób pełnoletnich oraz uczestników, którzy ukończyli 13 lat i posiadają zgodę rodzica lub opiekuna prawnego.

Jak zgłosić pracę

Aby wziąć udział w konkursie, należy wykonać autorskie zdjęcie zabytku znajdującego się na terenie Polski. Fotografię trzeba następnie opublikować w komentarzu pod postem konkursowym na oficjalnych profilach Narodowego Instytutu Dziedzictwa w mediach społecznościowych. Do zdjęcia należy dołączyć:

tytuł,
lokalizację fotografowanego obiektu,
datę wykonania zdjęcia.

Zalecana minimalna rozdzielczość fotografii wynosi 1920 × 1080 pikseli.

Co będzie oceniane

Jury przy wyborze najlepszych fotografii weźmie pod uwagę:

estetykę zdjęcia,
oryginalność ujęcia,
kreatywność autora.

Na laureatów czekają nagrody rzeczowe, w tym publikacje oraz materiały promocyjne Narodowego Instytutu Dziedzictwa.

Kiedy zostaną ogłoszone wyniki

Ogłoszenie wyników oraz wręczenie nagród nastąpi do 30 września 2026 r.