Od 1 października 2026 r. mają zmienić się zasady naliczania odsetek za zwłokę 2026 w przypadku odmowy umorzenia podatku. Zmiany są związane z nową ulgą w Ordynacji podatkowej, która umożliwi podatnikom ubieganie się o umorzenie podatku jeszcze przed terminem jego płatności.

Ministerstwo Finansów przygotowało projekt rozporządzenia dostosowującego zasady naliczania odsetek do nowych regulacji. Projekt został opublikowany 4 sierpnia 2026 r. na stronie Rządowego Centrum Legislacji. Potrzeba jego wydania wynika z faktu, że obowiązujące przepisy nie określają zasad naliczania odsetek w przypadku decyzji odmawiającej umorzenia podatku złożonego przed terminem płatności.

Odsetki za zwłokę 2026 – znaczenie terminu dwóch miesięcy

Kluczowe znaczenie będzie miał czas rozpatrywania wniosku. Jeśli organ podatkowy wyda decyzję odmawiającą umorzenia podatku przed upływem dwóch miesięcy od dnia złożenia podania, odsetki za zwłokę będą naliczane od dnia następującego po terminie płatności podatku. Rozwiązanie ma zapobiegać składaniu nieuzasadnionych wniosków o umorzenie wyłącznie w celu uniknięcia odsetek.

Inaczej będzie w przypadku, gdy decyzja odmowna zostanie doręczona po upływie dwóch miesięcy od złożenia wniosku. Wówczas odsetki będą naliczane dopiero od dnia następującego po doręczeniu decyzji podatnikowi.

Ochrona podatnika przy przedłużającym się postępowaniu

Nowe zasady mają chronić podatników przed finansowymi skutkami przedłużającego się rozpatrywania sprawy przez organ podatkowy. Jeżeli decyzja o odmowie umorzenia podatku zostanie doręczona po dwóch miesiącach, za wcześniejszy okres odsetki nie będą naliczane.

Zmiany mają wejść w życie 1 października 2026 r., czyli w tym samym dniu co przepisy umożliwiające ubieganie się o umorzenie podatku przed terminem jego płatności. Nowe zasady dotyczące odsetek za zwłokę 2026 mają zatem z jednej strony ograniczyć nadużywanie nowej ulgi, a z drugiej zabezpieczyć podatników przed skutkami przewlekłego działania organów podatkowych. 

Do 5 października 2026 r. dyrektor powinien przede wszystkim ustalić, czy instytucja kultury spełnia przesłanki uznania jej za podmiot kluczowy lub ważny. Jeżeli tak, należy dokonać samoidentyfikacji i zadbać o wpis do rejestru PKW.

W przypadku państwowych i samorządowych instytucji kultury wpis może nastąpić z urzędu. Nie zwalnia to jednak dyrektora z obowiązku sprawdzenia, czy dane instytucji są prawidłowe, kompletne i aktualne. Trzeba również ustalić, czy konieczne będzie samodzielne uzupełnienie informacji albo reakcja na wezwanie ministra właściwego do spraw informatyzacji.

Do tego terminu warto także:
•    ustalić, kto odpowiada w instytucji za proces rejestracji;
•    zgromadzić dane potrzebne do wpisu lub jego uzupełnienia;
•    sprawdzić, czy organizator, minister albo JST zapewnia wspólną obsługę obowiązków;
•    przygotować harmonogram dalszego wdrażania procedur cyberbezpieczeństwa;
•    rozpocząć dokumentowanie decyzji i działań dyrektora.

Dzień 5 października 2026 r. wyznacza więc przede wszystkim termin rozpoznania statusu instytucji i uporządkowania kwestii wpisu do rejestru PKW. Kolejnym etapem będzie wdrożenie wymaganych procedur i zabezpieczeń.

O półroczne stypendium mogą ubiegać się artyści i twórcy z krajów Europy Środkowo-Wschodniej i państw dawnego ZSRR (w pierwszej kolejności z Białorusi i Ukrainy), reprezentujący następujące dziedziny: film, fotografię, konserwację dzieł sztuki, literaturę/przekład, muzealnictwo, muzykę, sztuki wizualne, teatr, a także historię i krytykę filmu, muzyki, sztuki, teatru. Nabór wniosków potrwa do 15 października 2026 r.

Program „Gaude Polonia” powstał w 2003 roku

Służy wzmacnianiu więzi kulturowych i budowaniu dobrych relacji Polski z jej sąsiadami (w pierwszej kolejności z Ukrainą i Białorusią), promocji polskiej kultury w Europie Środkowo-Wschodniej i państwach postsowieckich oraz współpracy między środowiskami artystycznymi Polski i krajów naszego regionu.

Przyznane stypendium zapewnia uczestnikom programu „Gaude Polonia” finansowanie ich półrocznego pobytu w Polsce oraz opieki merytorycznej znakomitych polskich tutorów – ekspertów z różnych dziedzin kultury i sztuki. W kolejnej XXVI edycji Programu, która będzie realizowana w okresie od 1 lutego do 31 lipca 2027 r., wysokość stypendium wyniesie 5000 zł brutto miesięcznie.

Dziedziny:

• Film (w tym historia filmu i krytyka filmowa);
• Sztuki wizualne (w tym fotografia i krytyka sztuki);
• Opieka nad zabytkami (w tym konserwacja dzieł sztuki i muzealnictwo);
• Literatura (w tym przekład);
• Muzyka (w tym krytyka muzyki);
• Teatr (w tym krytyka teatralna);
• Taniec.

Nabór wniosków

Wniosek o przyznanie stypendium z programu „Gaude Polonia” należy złożyć osobiście bądź przesłać pocztą na adres: Narodowe Centrum Kultury, ul. Płocka 13, 01-231 Warszawa

Wniosek powinien zawierać minimum dwie rekomendacje twórców uznanych w danej dziedzinie. Do dokumentów należy dołączyć pendrive z nagraniami muzyki lub portfolio z pracami kandydata.

W przypadku przesyłki pocztowej rozstrzygające znaczenie ma data stempla pocztowego. Nabór wniosków trwa do 15 października 2026 r.

Warunki udziału w konkursie

O stypendium może ubiegać się osoba fizyczna, w  wieku do 40 roku życia (w wyjątkowych wypadkach do 45 roku życia), posiadająca obywatelstwo Białorusi/Ukrainy lub innego państwa Europy Środkowo-Wschodniej i państw postsowieckich, która w terminie do 15 października 2026 r. złoży wniosek opisujący koncepcję projektu stypendialnego w Narodowym Centrum Kultury w Warszawie wraz z wymaganymi załącznikami (przygotowane zgodnie z wytycznymi opisanymi w regulaminie konkursu).

Oceny formalnej wniosków dokonuje NCK w terminie do 45 dni od daty zakończenia naboru wniosków. Ocenę merytoryczną powierza się powołanej przez Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego Komisji. Stypendia przyznawane są decyzją Ministra na podstawie rekomendacji Komisji. Decyzja o przyznaniu stypendium zapada nie później niż 15 grudnia 2026 r. Wszystkie dokumenty dotyczące programu Gaude Polonia 2027 można znaleźć w zakładce do pobrania.

Stypendia w ramach programu „Gaude Polonia” przyznawane są na podstawie Rozporządzenia Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia 24 maja 2012 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania stypendiów osobom zajmującym się twórczością artystyczną, upowszechnianiem kultury i opieką nad zabytkami oraz wysokości tych stypendiów.

Organizatorem konkursu jest Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego, w imieniu którego czynności związane z konkursem prowadzi Narodowe Centrum Kultury.