ROZSTRZYGNIĘCIE NADZORCZE NR NK-II.4131.51.2026.PB

Na podstawie art. 91 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2025 r. poz. 1153 z późn. zm.),

stwierdzam nieważność

§ 1. pkt 1 uchwały nr XX/132/2026 Rady Miasta Brańsk z dnia 17 lutego 2026 r. w sprawie zmiany Statutu Miejskiego Ośrodka Kultury w Brańsku, w zakresie słów:

„1) Brański Klub Seniora”.

Uzasadnienie

W dniu 17 lutego 2026 r. Rada Miasta Brańsk podjęła uchwałę nr XX/132/2026 w sprawie zmiany Statutu Miejskiego Ośrodka Kultury w Brańsku. Przedmiotowa uchwała wpłynęła do organu nadzoru w dniu 18 lutego 2026 r. i z urzędu poddana została kontroli legalności. Analiza jej treści wykazała, iż część jej zapisów podjęto z istotnym naruszeniem prawa, tj. art. 1 ust. 1, art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 25 października 1991 r. o organizowaniu i prowadzeniu działalności kulturalnej (Dz. U. z 2024 r. poz. 87 z późn. zm.) w zw. z art. 111a w zw. z art. 51 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2025 r. poz. 1214 z późn. zm.).

W związku z powyższym organ nadzoru w dniu 13 marca 2026 r. wszczął postępowanie nadzorcze, celem wyeliminowania wadliwych zapisów uchwały z obrotu prawnego. Zgodnie bowiem z art. 91 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym, uchwała organu gminy sprzeczna z prawem jest nieważna.

O nieważności uchwały w całości lub w części orzeka organ nadzoru w terminie nie dłuższym niż 30 dni od dnia jej doręczenia organowi nadzoru.

Mocą przedmiotowej uchwały Rada Miasta Brańsk wprowadziła zmiany do § 13 uchwały nr XVI/114/12 Rady Miasta Brańsk z dnia 28 września 2012 r. w sprawie uchwalenia Statutu Miejskiego Ośrodka Kultury w Brańsku przyjmując, że w strukturze organizacyjnej Miejskiego Ośrodka Kultury funkcjonuje:

1) Brański Klub Seniora

2) Izba Tradycji Ziemi Brańskiej

3) Osiedlowy Dom Kultury Binduga mieszczący się przy ul. Binduga 95, 17-120 Brańsk.

Zauważyć należy, że Miejski Ośrodek Kultury w Brańsku jest samorządową instytucją kultury.

Ośrodek ten działa na podstawie aktu o jego utworzeniu oraz statutu nadanego przez organizatora, co wynika z art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 25 października 1991 r. o organizowaniu i prowadzeniu działalności kulturalnej (Dz. U. z 2024 r. poz. 87 z późn. zm.). Ponadto, jak stanowi art. 9 ust. 1 ww. ustawy, jednostki samorządu terytorialnego organizują działalność kulturalną, tworząc samorządowe instytucje kultury, dla których prowadzenie takiej działalności jest podstawowym celem statutowym.

Zwrócić przy tym należy uwagę na art. 1 ust. 1 powołanej ustawy, który odnosi się do grupy działań uznawanych za działalność kulturalną sensu stricte – a zatem polegającą na tworzeniu, upowszechnianiu i ochronie kultury oraz na regulację art. 13 ust. 2 pkt 6 tej ustawy - umożliwiającą wprowadzenie do statutu instytucji kultury zapisu, dotyczącego prowadzenia innych działań niż tworzenie, upowszechnianie i ochrona kultury.

Przedmiotową uchwałą Rada Miasta Brańsk nie stanowi o rozszerzeniu przedmiotu działania Miejskiego Ośrodka Kultury w Brańsku, lecz wprowadza w struktury organizacyjne tego ośrodka m.in. Brański Klub Seniora. Wyjaśnienia w tym miejscu wymaga, że Brański Klub Seniora jest ośrodkiem wsparcia utworzonym na podstawie przepisów ustawy o pomocy społecznej (uchwała nr XI/78/2020 Rady Miasta Brańsk z dnia 29 czerwca 2020 r. w sprawie utworzenia ośrodka wsparcia pod nazwą „Brański Klub Seniora”). Powyższe dowodzi, że klub ten nie może być połączony z ośrodkiem kultury.

Są to bowiem dwie jednostki organizacyjne gminy, realizujące zadania w ramach dwóch odrębnych reżimów prawnych, tj.: ustawy o organizowaniu i prowadzeniu działalności kulturalnej oraz ustawy o pomocy społecznej.

Odwołać należy się w tym miejscu do art. 51 ust. 4 ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2025 r. poz. 1214 z późn. zm.), na podstawie którego utworzono ośrodek wsparcia pod nazwą „Brański Klub Seniora”, a także do art. 111a tej ustawy, który wprost wskazuje z którymi jednostkami gminnymi można połączyć ośrodki wsparcia. Zgodnie z ust. 1 ww. przepisu ustawy o pomocy społecznej gmina może połączyć:

1) ośrodek pomocy społecznej z ośrodkiem wsparcia, z wyłączeniem ośrodka wsparcia dla osób z zaburzeniami psychicznymi;

1a) centrum usług społecznych, o którym mowa w ustawie z dnia 19 lipca 2019 r. o realizowaniu usług społecznych przez centrum usług społecznych, z ośrodkiem wsparcia, z wyłączeniem ośrodka wsparcia dla osób z zaburzeniami psychicznymi;

2) dom pomocy społecznej dla osób w podeszłym wieku lub dla osób przewlekle somatycznie chorych z ośrodkiem wsparcia przeznaczonym dla osób starszych.

Powyższe wskazuje, że ustawodawca nie przewidział możliwości połączenia ośrodków wsparcia z instytucją kultury. Podkreślić przy tym należy, że Miejski Ośrodek Kultury w Brańsku nie jest jednostką organizacyjną pomocy społecznej, o której mowa w art. 111a ustawie o pomocy społecznej. A zatem niedopuszczalnym jest organizacyjne połączenie tych dwóch jednostek.

Na niniejsze rozstrzygnięcie nadzorcze służy skarga do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku, za pośrednictwem Wojewody Podlaskiego w terminie 30 dni od dnia jego doręczenia.