Ustalenie obowiązku ubezpieczeń społecznych z tytułu umowy zlecenia zawartej z małżonkiem (Interpretacja ZUS z dnia 17 września 2026 r., 0113-KDIPT2-3.4011.607.2026.1.MS)

Ustalenie obowiązku ubezpieczeń społecznych z tytułu umowy zlecenia zawartej z małżonkiem

Decyzja nr 2183/2026

Na podstawie art. 34 ust. 1 i ust. 5 ustawy z dnia 6 marca 2018 r. — Prawo przedsiębiorców (Dz.U. z 2025 r. poz. 1480 z późn. zm.) w związku z art. 83d ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. z 2026 r. poz. 199 z późn. zm.), Zakład Ubezpieczeń Społecznych (dalej: Zakład) stanowisko przedstawione we wniosku złożonym w dniu 23 sierpnia 2026 r. przez Przedsiębiorcę: (dalej: przedsiębiorca) uznaje za prawidłowe w przedmiocie ustalenia obowiązku ubezpieczeń społecznych z tytułu umowy zlecenia zawartej z małżonkiem.

Uzasadnienie

Wnioskiem złożonym w dniu 23 sierpnia 2026 r. Przedsiębiorca wystąpił do Zakładu o wydanie interpretacji indywidualnej w trybie art. 34 ustawy — Prawo przedsiębiorców.

Opis stanu faktycznego (Przedsiębiorcy):

Przedsiębiorca prowadzi jednoosobową działalność gospodarczą pod firmą image, której przedmiot obejmuje w szczególności świadczenie usług edukacyjnych, w tym organizowanie korepetycji.

W dniu sierpnia 2026 r. Przedsiębiorca zawarł ze swoim małżonkiem, , odpłatną umowę zlecenia na czas określony do dnia czerwca 2027 r. Przedsiębiorca i Zleceniobiorca są małżonkami i pozostają we wspólnym gospodarstwie domowym. Zleceniobiorca posiada status studenta i nie ukończył 26. roku życia. Przedmiotem zawartej umowy zlecenia jest wykonywanie przez zleceniobiorcę określonych czynności na rzecz Przedsiębiorcy, tj.: prowadzenie indywidualnych, grupowych oraz prowadzonych w parach zajęć edukacyjnych z matematyki i fizyki dla uczniów korzystających z usług; przygotowywanie materiałów niezbędnych do prowadzenia własnych zajęć oraz dokumentowanie przeprowadzonych zajęć; wykonywanie pomocniczych, drobnych prac technicznych i konserwacyjnych w lokalach wykorzystywanych przez Przedsiębiorcę, niewymagających specjalistycznych kwalifikacji, takich jak składanie i regulowanie wyposażenia, drobne prace montażowe, niewielkie poprawki malarskie czy organizowanie image wyposażenia sal.

Czynności techniczne mają charakter pomocniczy i są wykonywane każdorazowo po uzgodnieniu konkretnego zakresu oraz terminu ich wykonania. Zleceniobiorca nie jest uprawniony do samodzielnego ustalania wynagrodzeń innych osób, zatrudniania ani zwalniania pracowników lub Zleceniobiorców, ustalania cen usług ani zasad współpracy z klientami, zawierania umów w imieniu Przedsiębiorcy ani podejmowania strategicznych decyzji dotyczących prowadzenia przedsiębiorstwa. Decyzje dotyczące prowadzenia działalności gospodarczej, jej organizacji, zatrudnienia, wynagrodzeń, oferty, cen oraz finansów podejmuje samodzielnie Przedsiębiorca.

Harmonogram zajęć jest ustalany indywidualnie z uwzględnieniem dostępności uczniów, zleceniobiorcy oraz sal. Umowa nie przewiduje stałego miesięcznego wymiaru czasu wykonywania zlecenia ani gwarantowanej liczby godzin. Za wykonywanie wszystkich czynności objętych umową zleceniobiorcy przysługuje wynagrodzenie godzinowe w wysokości zł brutto za każdą godzinę wykonywania zlecenia, nie niższe jednak niż minimalna stawka godzinowa obowiązująca w danym okresie. Rzeczywisty czas wykonywania zlecenia jest dokumentowany w miesięcznym zestawieniu godzin, a wynagrodzenie jest wypłacane przelewem na rachunek bankowy zleceniobiorcy na podstawie wykazanych godzin.

W związku z powyższym Przedsiębiorca wnosi o dokonanie interpretacji przepisów w zakresie obowiązku podlegania ubezpieczeniom społecznym i rozstrzygnięcie, czy w opisanym stanie faktycznym , będący małżonkiem Przedsiębiorcy i pozostający z nim we wspólnym gospodarstwie domowym, wykonujący na jego rzecz odpłatną umowę zlecenia o opisanym wyżej zakresie, powinien być dla celów ubezpieczeń społecznych traktowany jako osoba wykonująca umowę zlecenia, a nie jako osoba współpracująca z osobą prowadzącą pozarolniczą działalność gospodarczą w rozumieniu art. 8 ust. 11 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych.

Stanowisko Przedsiębiorcy

Zdaniem Przedsiębiorcy, w przedstawionym stanie faktycznym powinien być dla celów ubezpieczeń społecznych traktowany jako osoba wykonująca pracę na podstawie zlecenia, a nie jako osoba współpracująca przy prowadzeniu pozarolniczej działalności gospodarczej.

Zgodnie z art. 6 ust. 1 pkt 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych wykonywanie pracy na podstawie umowy zlecenia stanowi samodzielny tytuł do ubezpieczeń społecznych. Art. 8 ust. 11 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych zalicza do osób współpracujących m.in. małżonka osoby prowadzącej pozarolniczą działalność gospodarczą, jeżeli pozostaje z nią we wspólnym gospodarstwie domowym i współpracuje przy prowadzeniu tej działalności.

Jednocześnie art. 8 ust. 2 ustawy zawiera szczególną regulację dotyczącą pracowników. Jeżeli pracownik spełnia kryteria określone dla osoby współpracującej, dla celów ubezpieczeń społecznych jest traktowany jako osoba współpracująca. Ustawodawca nie wprowadził analogicznego przepisu odnoszącego się do osób wykonujących pracę na podstawie umowy zlecenia.

Zdaniem Przedsiębiorcy oznacza to, że rzeczywiście wykonywana umowa zlecenia stanowi odrębny tytuł do ubezpieczeń społecznych również w sytuacji, gdy została zawarta pomiędzy małżonkami pozostającymi we wspólnym gospodarstwie domowym.

W przedstawionym stanie faktycznym zleceniobiorca wykonuje ściśle określone, odpłatne czynności wynikające z umowy zlecenia. Nie uczestniczy w zarządzaniu przedsiębiorstwem, nie podejmuje decyzji dotyczących prowadzenia działalności, jej finansów, oferty, cen ani zatrudnienia i nie reprezentuje Przedsiębiorcy przy zawieraniu umów. Za wykonywane czynności otrzymuje wynagrodzenie ustalone według rzeczywistego czasu wykonywania zlecenia i prowadzi ewidencję godzin.

Stanowisko takie znajduje potwierdzenie również w interpretacji indywidualnej Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 10 czerwca 2025 r., sygn. DI/2cmOO/43/471/2025, w której Zakład uznał za prawidłowe stanowisko, zgodnie z którym osoba wykonująca pracę na podstawie umowy zlecenia, nawet jeżeli spełnia kryteria przewidziane dla osoby współpracującej, podlega ubezpieczeniom społecznym jako zleceniobiorca, ponieważ umowa zlecenia stanowi odrębny tytuł do ubezpieczeń społecznych, a przepisy nie przewidują w odniesieniu do zleceniobiorców regulacji analogicznej do art. 8 ust. 2 ustawy.

Ponadto zleceniobiorca jest studentem, który nie ukończył 26. roku życia. W konsekwencji, jeżeli zgodnie z powyższym stanowiskiem jego tytułem jest umowa zlecenia, zastosowanie znajduje art. 6 ust. 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, zgodnie z którym student wykonujący umowę zlecenia do ukończenia 26. roku życia nie podlega z tego tytułu obowiązkowym ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym.

W związku z powyższym Przedsiębiorca uważa, że powinien być traktowany dla celów ubezpieczeń społecznych jako zleceniobiorca, a nie jako osoba współpracująca przy prowadzeniu pozarolniczej działalności gospodarczej, a w okresie posiadania przez niego statusu studenta i przed ukończeniem 26. roku życia umowa ta nie powoduje obowiązku podlegania ubezpieczeniom społecznym na zasadach właściwych dla zleceniobiorców.

Analiza stanu faktycznego w świetle stanu prawnego:

Zgodnie z art. 34 ust. 1 ustawy — Prawo przedsiębiorców przedsiębiorca może złożyć do właściwego organu lub właściwej państwowej jednostki organizacyjnej wniosek o wydanie wyjaśnienia co do zakresu i sposobu stosowania przepisów, z których wynika obowiązek świadczenia przez przedsiębiorcę daniny publicznej oraz składek na ubezpieczenia społeczne lub zdrowotne, w jego indywidualnej sprawie (interpretacja indywidualna).

W myśl ustępu 5 powołanego powyżej artykułu udzielenie interpretacji indywidualnej następuje w drodze decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Jednocześnie stosownie do art. 83d ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych Zakład wydaje interpretacje indywidualne w zakresie obowiązku podlegania ubezpieczeniom społecznym, zasad obliczania składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych i Fundusz Emerytur Pomostowych oraz podstawy wymiaru tych składek.

Zasady podlegania ubezpieczeniom społecznym reguluje ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych, wskazując w art. 6 katalog podmiotów, które podlegają obowiązkowym ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym. Powyższy katalog jest wyczerpujący i ma charakter zamknięty, co oznacza, że do rozstrzygnięcia obowiązku podlegania ubezpieczeniom społecznym konieczne jest ustalenie, czy dana osoba posiada jeden z tytułów ubezpieczenia określonych tym przepisem.

Zgodnie z art. 6 ust. 1 pkt 4 oraz art. 12 ust. 1 powołanej ustawy osoby fizyczne, które na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej są osobami wykonującymi pracę na podstawie umowy agencyjnej, umowy zlecenia albo innej o świadczenie usług, do której zgodnie z Kodeksem cywilnym stosuje się przepisy dotyczące zlecenia, oraz osoby z nimi współpracujące podlegają obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym oraz ubezpieczeniu wypadkowemu. W myśl art. 11 ust. 2 powołanej ustawy osoby te mogą podlegać dobrowolnie ubezpieczeniu chorobowemu na swój wniosek. Natomiast art. 13 pkt 2 tejże ustawy stanowi, że zleceniobiorcy podlegają obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowym i wypadkowemu od dnia oznaczonego w umowie jako dzień rozpoczęcia wykonywania pracy do dnia rozwiązania lub wygaśnięcia tej umowy.

Art. 18 ust. 1, 3 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych wskazuje, że podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe ubezpieczonych, o których mowa w art. 6 ust. 1 pkt 4 ustawy (tj. osób wykonujących pracę na podstawie umowy agencyjnej lub umowy zlecenia albo innej umowy o świadczenie usług, do której zgodnie z Kodeksem cywilnym stosuje się przepisy dotyczące zlecenia oraz osób z nimi współpracujących), stanowi uzyskany z tytułu wykonywanej umowy przychód, w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych, jeżeli w umowie agencyjnej lub umowie zlecenia albo w innej umowie o świadczenie usług, do której zgodnie z Kodeksem cywilnym stosuje się przepisy dotyczące zlecenia, określono odpłatność za jej wykonywanie kwotowo, w kwotowej stawce godzinowej lub akordowej albo prowizyjnie. Ponadto w myśl art. 20 ust. 1 tej ustawy podstawę wymiaru składek na ubezpieczenie chorobowe oraz ubezpieczenie wypadkowe stanowi podstawa wymiaru składek na ubezpieczenie emerytalne i ubezpieczenia rentowe.

Należy zaznaczyć, że art. 8 ust. 2 tej ustawy stanowi — jeżeli pracownik spełnia kryteria określone dla osób współpracujących, dla celów ubezpieczeń społecznych jest traktowany jako osoba współpracująca. Umowa zlecenia jest umową regulowaną przez przepisy ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. — Kodeks cywilny, jest więc odmienna w swej charakterystyce prawnej od umowy o pracę, a w konsekwencji nie może być w powyższej sytuacji traktowana analogicznie.

W konsekwencji powyższego osoba wykonująca pracę na podstawie umowy zlecenia, nawet jeżeli spełnia kryteria określone dla osób współpracujących, podlega ubezpieczeniom społecznym jako zleceniobiorca, bowiem wykonywanie pracy na podstawie umowy zlecenia stanowi odrębny, od współpracy przy prowadzeniu pozarolniczej działalności gospodarczej, tytuł do ubezpieczeń społecznych, a jednocześnie w ustawie o systemie ubezpieczeń społecznych w odniesieniu do zleceniobiorców brak jest przepisu odpowiadającego treści zawartej w art. 8 ust. 2 tej ustawy regulacji dotyczącej pracowników.

Zgodnie z art. 6 ust. 4 zleceniobiorcy nie podlegają obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym, jeżeli są uczniami szkół ponadpodstawowych lub studentami, do ukończenia 26 lat. Tym samym, jeżeli umowa zlecenia zostanie zawarta z członkiem rodziny (małżonek), który jednocześnie posiada status studenta, to w świetle ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych taka osoba nie podlega ubezpieczeniom społecznym.

Istotnym jest, że Zakład, wydając interpretację, nie ustanawia żadnej normy indywidualnej, lecz jedynie przedstawia swój pogląd dotyczący rozumienia treści przepisów prawa, z których wynika obowiązek świadczenia składek na ubezpieczenia społeczne i sposobu ich zastosowania w odniesieniu do określonej sprawy indywidualnej, której zakres przedmiotowy jest zakreślony stanem faktycznym / zdarzeniem przyszłym przedstawionym przez przedsiębiorcę. Interpretacja indywidualna nie ma charakteru opinii prawnej, w której analizie poddać można dowolny przepis prawa czy zagadnienie, lecz jej zakres przedmiotowy jest ściśle określony. W postępowaniu w sprawie wydania interpretacji indywidualnej wszczętym na skutek złożenia wniosku na podstawie art. 34 ustawy — Prawo przedsiębiorców Zakład nie ma uprawnień do prowadzenia w tym trybie postępowania wyjaśniającego czy też postępowania dowodowego co do zawartego we wniosku opisu zdarzenia przyszłego lub zaistniałego stanu faktycznego.

Stanowisko Zakładu

Uwzględniając przedstawiony we wniosku złożonym w dniu 23 sierpnia 2026 r. stan faktyczny, własne stanowisko oraz obowiązujące przepisy prawa, należy uznać za prawidłowe stanowisko Przedsiębiorcy w przedmiocie ustalenia obowiązku ubezpieczeń społecznych z tytułu umowy zlecenia zawartej z małżonkiem.

Pouczenie

Decyzja dotyczy stanu faktycznego przedstawionego przez przedsiębiorcę i stanu prawnego obowiązującego w dacie jego zaistnienia.

Wydana decyzja wiąże Zakład wyłącznie w sprawie przedsiębiorcy, na którego wniosek została wydana. Stosownie do art. 35 ust. 1 i ust. 2 ustawy z 6 marca 2018 r. — Prawo przedsiębiorców niniejsza decyzja nie jest dla przedsiębiorcy, natomiast jest wiążąca dla Zakładu, do czasu jej zmiany lub uchylenia.

Od niniejszej decyzji przysługuje, zgodnie z art. 83 ust. 2 ustawy z 13 października r. o systemie ubezpieczeń społecznych, w związku z art. 34 ust. 5 ustawy z 6 marca 2018 r. — Prawo przedsiębiorców, odwołanie do Sądu Okręgowego w . Odwołanie wnosi się na piśmie za pośrednictwem jednostki organizacyjnej ZUS, która wydała decyzję, lub do protokołu sporządzonego przez tę jednostkę, w terminie miesiąca od dnia doręczenia decyzji.