REKLAMA
Kto podpisuje z dyrektorem instytucji kultury umowę o pracę
Maciej Karpiński 
Pytanie
Odpowiedź
Dyrektora gminnej instytucji kultury zatrudnia wójt i to on nawiązuje z nim stosunek pracy na podstawie powołania. Wójt udziela dyrektorowi gminnej instytucji kultury urlopu wypoczynkowego i podpisuje polecenie wyjazdu służbowego.
Zgodnie z art. 3 1§ 1 Kodeksu pracy, za pracodawcę będącego jednostką organizacyjną czynności w sprawach z zakresu prawa pracy dokonuje osoba lub organ zarządzający tą jednostką albo inna wyznaczona do tego osoba. Przepis ten znajduje zastosowanie również w odniesieniu do dyrektora instytucji kultury, na mocy art. 26a ust. 1 uodk.
W myśl art. 15 ust. 1 uodk dyrektora instytucji kultury powołuje organizator – którym w szczególności może być gmina (art. 9 tej ustawy). Organem gminy, który powołuje dyrektora instytucji kultury i ustala jego wynagrodzenie jest organ wykonawczy, czyli wójt. Tak więc dyrektora instytucji kultury zatrudnia wójt i to on nawiązuje stosunek pracy z dyrektorem na podstawie powołania (nie na podstawie umowy o pracę).
Jak stanowi art. 33 ust. 5 w związku z ust. 1 i 3 tego artykułu ustawy z 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (tekst jedn.: Dz.U. z 2024 r. poz. 1465 ze zm.), wójt wykonuje uprawnienia zwierzchnika służbowego w stosunku do pracowników urzędu oraz kierowników gminnych jednostek organizacyjnych - zatem w szczególności, wobec kierowników gminnych instytucji kultury.
Generalnie można stwierdzić, żezwierzchnictwo służbowe wójta nad dyrektorem samorządowej instytucji kultury sprowadza się do wykonywania przez wójta wobec dyrektora wspomnianej instytucji czynności z zakresu prawa pracy, takich jak nawiązanie i rozwiązanie stosunku pracy, oraz czynności o charakterze porządkowym, jak np. udzielanie urlopu wypoczynkowego, podpisanie polecenia wyjazdu służbowego, udzielanie kar porządkowych, wydanie świadectwa pracy. Szczegółowy zakres zwierzchnictwa służbowego może wynikać ze statutu konkretnej instytucji kultury.
Dla zilustrowania tego zagadnienia warto przytoczyć fragment następującego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z 23 kwietnia 2015 r., IV SA/Po 1320/14, w którym wskazano odnośne przepisy i skomentowano je:
„Zgodnie z art. 30 ust. 2 pkt 5 u.s.g. do zadań wójta należy w szczególności m.in. zatrudnianie i zwalnianie kierowników gminnych jednostek organizacyjnych. Według zaś art. 33 ust. 1 u.s.g. wójt wykonuje zadania przy pomocy urzędu gminy, a w myśl ust. 5 kierownik urzędu wykonuje uprawnienia zwierzchnika służbowego w stosunku do pracowników urzędu oraz kierowników gminnych jednostek organizacyjnych. Kierownikiem urzędu gminy niemającej statusu miasta jest wójt, a urzędu miasta - burmistrz lub prezydent miasta (art. 33 ust. 3 w zw. z art. 11a ust. 3 u.s.g.). Z tego tytułu wykonuje on za urząd, jako pracodawcę, czynności w sprawach z zakresu prawa pracy (art. 31 § 1 k.p.) oraz uprawnienia zwierzchnika służbowego w stosunku do pracowników urzędu i kierowników gminnych jednostek organizacyjnych (art. 33 ust. 5 u.s.g.), w tym również czynności związane z zatrudnianiem i zwalnianiem tych ostatnich. Wójt (burmistrz, prezydent miasta), który jest kierownikiem urzędu wykonuje uprawnienia zwierzchnika służbowego w stosunku do pracowników urzędu oraz kierowników gminnych jednostek organizacyjnych. (tak WSA we Wrocławiu w wyroku z dnia 9 marca 2010 r. o sygn. III SA/Wr 857/09).
Powyższe przepisy, w szczególności art. 33 ust. 5 u.s.g., i orzeczenia jednoznacznie wskazują na to, że organizator (w tym przypadku Prezydent) ma uprawnienia zwierzchnika służbowego w stosunku do kierowników gminnych jednostek organizacyjnych, w tym również wobec kierowników instytucji kultury. Niewątpliwie Teatr (...) jest samorządową instytucją kultury (§ 1 Statutu Teatru). Tak więc skarżąca była kierownikiem gminnej jednostki organizacyjnej w rozumieniu art. 33 ust. 5 u.s.g. W konsekwencji Prezydent był jej zwierzchnikiem służbowym. Ponieważ niespornym było, że skarżąca - jako kierownik instytucji kultury - w pewnym momencie zaczęła kwestionować uprawnienia Prezydenta jako zwierzchnika służbowego, odmawiając mu m.in. prawa do udzielania jej urlopu, zatwierdzania delegacji itd., niewątpliwie doszło do naruszenia przez skarżącą przepisów prawa w związku z zajmowanym stanowiskiem w rozumieniu art. 15 ust. 6 pkt 3 u.p.p.d.k.”
Natomiast za przekroczenie zwierzchnictwa służbowego ze strony wójta należałoby uznać jego bezpośrednie wkraczanie w zarządzanie instytucją kultury, gdyż byłoby to niezgodne z art. 17 ustawy o organizowaniu i prowadzeniu działalności kulturalnej, który stanowi, że to dyrektor instytucji kultury zarządza instytucją i reprezentuje ją na zewnątrz.
- Art. 3 1§ 1 ustawy z 26 czerwca 1974 r. – Kodeks pracy (tekst jedn.: Dz.U. z 2023 r. poz. 1465 ze zm.),
- Art. 15 ust. 1, art. 17, art. 26a ust. 1 ustawy z 25 października 1991 r. o organizowaniu i prowadzeniu działalności kulturalnej (tekst jedn.: Dz.U. z 2024 r. poz. 87 ze zm.),
- Art. 33 ust. 5 w związku z ust. 1 i 3 tego artykułu ustawy z 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (tekst jedn.: Dz.U. z 2024 r. poz. 1465 ze zm.).
- Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z 23 kwietnia 2015 r., IV SA/Po 1320/14.
Maciej Karpiński
Prawnik. Specjalista z zakresu prawa pracy, zarządzania pracownikami i funkcjonowania samorządu terytorialnego. Autor publikacji w tych dziedzinach. Wykładowca na kursach kadrowo-płacowych. Doświadczenie zawodowe autora obejmuje m. in. pracę na kierowniczych stanowiskach w działach personalnych banków oraz w komórkach audytu i kontroli, w samorządzie terytorialnym
Słowa kluczowe
REKLAMA
REKLAMA
Kontakt
Wiedza i Praktyka Sp. z o.o.
ul. Łotewska 9a
03-918 Warszawa
Ostatnie numery
