Czy po przekroczeniu rocznego limitu trzydziestokrotności z tytułu wcześniej wykonywanej umowy o pracę i zgłoszeniu do dobrowolnego ubezpieczenia chorobowego z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej przedsiębiorca może zadeklarować podstawę wymiaru składek na ubezpieczenie wypadkowe oraz na Fundusz Pracy w wysokości minimalnego wynagrodzenia?

Decyzja nr 341

Na podstawie art. 34 ust. 1 i ust. 5 ustawy z dnia 6 marca 2018r. Prawo przedsiębiorców (t. j.: Dz. U. z 2024, poz. 236 ze zm.) w związku z art. 83d ustawy z dnia 13 października 1988 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j. Dz. U. 2025, poz. 350 ze zm.), Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Gdańsku uznaje za nieprawidłowe stanowisko zawarte we wniosku złożonym dnia 13 czerwca 2025r. w przedmiocie ustalenia czy po przekroczeniu rocznego limitu trzydziestokrotności z tytułu wcześniej wykonywanej umowy o pracę i zgłoszeniu do dobrowolnego ubezpieczenia chorobowego z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej przedsiębiorca może zadeklarować podstawę wymiaru składek na ubezpieczenie wypadkowe oraz na Fundusz Pracy w wysokości minimalnego wynagrodzenia.

Uzasadnienie

Dnia 13 czerwca 2025r. wpłynął do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wniosek o wydanie interpretacji indywidualnej w trybie art. 34 ustawy Prawo przedsiębiorców.

Wnioskodawczyni w treści wniosku wskazała, że była osobą fizyczną zatrudnioną na podstawie umowy o pracę. W kwietniu 202Sr. przekroczyła roczny limit trzydziestokrotności podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe, o którym mowa wustawy o systemie ubezpieczeń społecznych.

Również w kwietniu 2025 r. rozpoczęła prowadzenie jednoosobowej działalności gospodarczej, od której nie opłaca obowiązkowych składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe z uwagi na przekroczenie wspomnianego limitu. Chce natomiast dobrowolnie opłacać składkę na ubezpieczenie chorobowe w maksymalnej dopuszczalnej wysokości (czyli od górnego limitu miesięcznej podstawy).

W związku z tym Wnioskodawczyni zwraca się z prośbą o interpretację w zakresie ustalenia podstawy wymiaru składek na: ubezpieczenie wypadkowe, Fundusz Pracy (BP).

Wnioskodawczyni zadała pytanie czy w opisanym stanie faktycznym - po przekroczeniu rocznego limitu trzydziestokrotności i zgłoszeniu do dobrowolnego ubezpieczenia chorobowego z tytułu działalności gospodarczej może zadeklarować podstawę wymiaru składek na ubezpieczenie wypadkowe oraz Fundusz Pracy w wysokości minimalnej podstawy, tj. minimalnego wynagrodzenia?

Zdaniem Wnioskodawczyni, po przekroczeniu rocznego limitu podstawy składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe z tytułu umowy o pracę, nie ma obowiązku opłacania tych składek z tytułu działalności gospodarczej.

Dobrowolne przystąpienie do ubezpieczenia chorobowego nie powoduje automatycznego obowiązku opłacania składek na ubezpieczenie wypadkowe i FP od tej samej — wysokiej podstawy.

W ocenie Wnioskodawczyni, zgodnie zustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, podstawę wymiaru składek dla osoby prowadzącej działalność gospodarczą, która nie ma obowiązku opłacania składek emerytalnych i rentownych, stanowi zadeklarowana kwota, jednak nie niższa niż 60% minimalnego wynagrodzenia.

W związku z powyższym, składki na ubezpieczenie wypadkowe oraz FP mogą być opłacane od minimalnej podstawy, niezależnie od tego, że składka na ubezpieczenie chorobowe jest opłacana od podstawy wyższej, odpowiadającej górnemu limitowi.

Mając na uwadze treść wniosku oraz obowiązujące przepisy, Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Gdańsku stwierdza co następuje:

Zgodnie z art. 34 ust. 1 ustawy Prawo przedsiębiorców, przedsiębiorca może złożyć do właściwego organu lub właściwej państwowej jednostki organizacyjnej wniosek o wydanie wyjaśnienia, co do zakresu i sposobu stosowania przepisów, z których wynika obowiązek Świadczenia przez przedsiębiorcę daniny publicznej lub składek na ubezpieczenia społeczne lub zdrowotne, w jego indywidualnej sprawie (interpretacja indywidualna).

Jednocześnie stosownie do art. 83d ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych, Zakład wydaje interpretacje indywidualne, o których mowa w art. 34 ustawy z dnia 6 marca 2018 r. - Prawo przedsiębiorców, w zakresie obowiązku podlegania ubezpieczeniom społecznym, zasad obliczania składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych i Fundusz Emerytur Pomostowych oraz podstawy wymiaru tych składek.

Podkreślenia wymaga jednak fakt, iż zgodnie ze wskazaniami judykatury, wydając interpretację organ nie ustanawia żadnej normy indywidualnej, jedynie przedstawia swój pogląd dotyczący rozumienia treści przepisów prawa, z których wynika obowiązek Świadczenia składek na ubezpieczenia społeczne i sposobu ich zastosowania w odniesieniu do określonej sprawy indywidualnej, której zakres przedmiotowy jest zakreślony stanem faktycznym przedstawionym przez pytającego we wniosku.

Pełną wiedzę o stanie faktycznym organ czerpie wyłącznie z wniosku uprawnionego podmiotu nie posiadając kompetencji do jego weryfikowania w oparciu o posiadane informacje. W toku tego postępowania organ nie pełni roli kontrolnej nie dokonuje oceny zachowania lub zaniechania przedsiębiorcy pod kątem jego prawidłowości. Celem interpretacji jest umożliwienie przedsiębiorcy uzyskanie informacji w przedmiocie obowiązków wiążących się z opłacaniem składek na ubezpieczenia społeczne i uchronienie w ten sposób takiego przedsiębiorcy przed ryzykiem błędnego zastosowania przez niego danego przepisu.

W ramach postępowania z wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej Organ może dokonać jedynie oceny stanowiska Wnioskodawcy zaprezentowanego we wniosku co do prawidłowości rozumienia przez niego przepisu prawa z zakresu określonego ww. normą art. 83d ust. 1 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych na tle opisu stanu faktycznego lub zdarzenia przyszłego.

Stanowisko przedsiębiorcy przedstawione we wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej, uznać należy za nieprawidłowe.

Obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym podlega osoba, która posiada określony tytuł do ubezpieczeń wskazany przez ustawodawcę. Zasady podlegania ubezpieczeniom społecznym uregulowane zostały w ustawie o systemie ubezpieczeń społecznych. I tak, w myśl art. 6 ust. 1 tej ustawy prawodawca wskazał katalog podmiotów objętych obowiązkiem ubezpieczenia emerytalnego i ubezpieczeń rentowych. Wyliczenie zawarte we wskazanym przepisie jest wyczerpujące i ma charakter zamknięty.

W myśl pkt 5 przywołanego wyżej przepisu obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym podlegają osoby, które na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej są osobami prowadzącymi pozarolniczą działalność oraz osoby z nimi współpracujące. Osoby te podlegają obowiązkowo z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej ubezpieczeniu wypadkowemu (art. 12 ust. 1 tej ustawy). Dobrowolnie natomiast osoby te będą mogły natomiast przystąpić do ubezpieczenia chorobowego (art. 11 ust. 2 cytowanej ustawny).

W tym miejscu należy podkreślić, iż zgodnie zww. ustawy objęcie dobrowolnie ubezpieczeniami emerytalnym i rentowymi albo chorobowym następuje od dnia wskazanego odpowiednio w zgłoszeniu, o którym mowa w art. 36 ust. 10 albo 14, nie wcześniej jednak niż od dnia, w którym zgłoszenie zostało złożone w Zakładzie, z zastrzeżeniem ust. 1a.

Objęcie dobrowolnie ubezpieczeniem chorobowym następuje od dnia wskazanego w zgłoszeniu tylko wówczas, gdy zgłoszenie do ubezpieczeń emerytalnego i rentowych zostanie dokonane w terminie określonym w art. 36 ust. 4 albo 46 (art. 14 ust. 1a ustawy o sus).

W myśl aft, 20 ust. 1 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych podstawę wymiaru składek na ubezpieczenie chorobowe oraz ubezpieczenie wypadkowe stanowi podstawa wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i ubezpieczenia rentowe. W art. 20 ww. ustawy zawarto w ust. 2 i 3 dwa istotne zastrzeżenia. W ust. 2 wskazano, że przy ustalaniu podstawy wymiaru składek na ubezpieczenie chorobowe oraz ubezpieczenie wypadkowe nie stosuje się ograniczenia rocznej podstawy wymiaru składek (art. 19 ust. 9).

Wobec tego składki na te ubezpieczenia pobierane są przez cały okres podlegania tym ubezpieczeniom, a ubezpieczony, który nie opłaca składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe z powodu przekroczenia w trakcie roku kalendarzowego kwoty rocznej podstawny wymiaru składek, nadal jest zobowiązany do opłacania składek na ubezpieczenia chorobowe i wypadkowe, jeżeli podlega tym ubezpieczeniom. Natomiast ust. 3 stanowi, iż podstawa wymiaru składek na ubezpieczenie chorobowe osób, które ubezpieczeniu chorobowemu podlegają dobrowolnie, nie może przekraczać miesięcznie 250% prognozowanego przeciętnego wynagrodzenia, o którym mowa wart. 19 ust. 10. Powyższa graniczna kwota nie dotyczy składek na pozostałe ubezpieczenia społeczne, czyli emerytalne, rentowe i wypadkowe.

Zgodnie z art. 18 ust. 8 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe osób prowadzących pozarolniczą działalność oraz osób z nimi współpracującymi stanowi zadeklarowana kwota, nie niższa jednak niż 60% prognozowanego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego przyjętego do ustalenia kwoty ograniczenia rocznej podstawny wymiaru składek, ogłoszonego w trybieart. 19 ust. 10na dany rok kalendarzowy. Składka w nowej wysokości obowiązuje od dnia I stycznia do dnia 31 grudnia danego roku.

Zgodnie z art. 19 ust. 1 ww. ustawy roczna podstawa wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe osób, o których mowa w art. 6 i 7 w danym roku kalendarzowym nie może być wyższa od kwoty odpowiadającej trzydziestokrotności prognozowanego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej na dany rok kalendarzowy, określonego w ustawie budżetowej, ustawie o prowizorium budżetowym lub ich projektach, jeżeli odpowiednie ustawy nie zostały uchwalone - z zastrzeżeniem ust. 2 i 9.

Płatnik składek jest zobowiązany zaprzestać obliczać i przekazywać składki na ubezpieczenia emerytalne i rentowe po przekroczeniu przez ubezpieczonego kwoty rocznej podstawy wymiaru składek, o której mowa w ust. 1, z zastrzeżeniem ust. 6 (art. 19 ust. 1 ww. ustawy).

Ograniczenie rocznej podstawy wymiaru składek emerytalno-rentowych stosuje się zarówno do osób podlegających ubezpieczeniom obowiązkowo, jak i dobrowolnie. Nie ma ono natomiast zastosowania przy ustalaniu podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia chorobowe, wypadkowe i zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych. Przekroczenie rocznej podstawni wymiaru składek emerytalno-rentowych powoduje zaprzestanie obliczania i przekazywania składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe.

Jak wynika z treści wniosku Wnioskodawczyni była osobą zatrudnioną na podstawie umowy o pracę z tytułu, której przekroczyła roczny limit trzydziestokrotności podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe, o którym mowa w art. 19 ust. 1 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. W kwietniu 2025 r. rozpoczęła prowadzenie jednoosobowej działalności gospodarczej z tytułu której nie opłaca składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe z uwagi na przekroczenie ww. limitu.

Wnioskodawczyni zamierza z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej opłacać składkę na dobrowolne ubezpieczenie chorobowe w maksymalnej wysokości tj. 250% prognozowanego przeciętnego wynagrodzenia, o którym mowa wart. 19 ust. 10.

Wnioskodawczyni zamierza natomiast zadeklarować podstawę wymiaru składek na ubezpieczenie wypadkowe oraz na Fundusz Pracy w wysokości minimalnej podstawny tj. 60% prognozowanego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego przyjętego do ustalenia kwoty ograniczenia rocznej podstawy wymiaru składek, ogłoszonego w trybiena dany rok kalendarzowy.

Należy jednak podkreślić, podstawa wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne jest taka sama dla wszystkich składek, czyli składek na ubezpieczenie emerytalne, rentowe, dobrowolne chorobowe, wypadkowe. Składki na te ubezpieczenia są naliczane od tej samej podstawy wymiaru składek.

W konsekwencji podwyższenie podstawy wymiaru składek na dobrowolne ubezpieczenie chorobowe w sytuacji przekroczenia rocznej podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe skutkuje tym, że składka na ubezpieczenie wypadkowe jest należna również od 250% przeciętnego wynagrodzenia. Nie można zatem podwyższać samej podstawy wymiaru składek na dobrowolne ubezpieczenie chorobowe.

Powyższe ma również zastosowanie w odniesieniu do składek na Fundusz Pracy. Wynika to z brzmienia zustawy z dnia 20 marca 2025 r. o rynku pracy i służbach zatrudnienia (t.j. Dz.U. z 2025 r„ poz.620 ze zm.).

W Świetle powyższych nie można uznać stanowiska Wnioskodawczyni za prawidłowe.

Mając na uwadze powyższe orzeczono jak w sentencji.