Nowe przepisy o stażu pracy od 1 stycznia 2026 r. – jak skorzystać z wniosku USP w eZUS (praktyczna instrukcja)

 Od 1 stycznia 2026 r. pracownicy mogą składać nowy wniosek USP (Wniosek o wydanie zaświadczenia o ubezpieczeniu dla celów doliczenia okresów do stażu pracy) wyłącznie elektronicznie – za pośrednictwem platformy eZUS. To efekt zmian w Kodeksie pracy, które rozszerzają katalog okresów zaliczanych do stażu pracy o zlecenia, działalność gospodarczą, współpracę, a nawet tzw. ulgę na start. Kluczowe znaczenie ma teraz uzyskanie odpowiedniego zaświadczenia z ZUS – na podstawie danych o opłaconych składkach lub zgłoszeniu do ubezpieczenia. Sprawdź, jak złożyć wniosek USP krok po kroku, kto może go złożyć, jakie dokumenty są niezbędne i jak przebiega odbiór decyzji w systemie eZUS. Znajdziesz też praktyczne wskazówki dotyczące sytuacji, gdy ZUS nie wyda zaświadczenia – oraz informacje, które okresy będą bezwarunkowo zaliczane do stażu pracy.

Czytaj więcej

Nowe przepisy o stażu pracy od 1 stycznia 2026 r. – praktyczny poradnik dla instytucji kultury

Od 1 stycznia 2026 r. weszły w życie nowe przepisy Kodeksu pracy, które w rewolucyjny sposób rozszerzają definicję stażu pracy. Po raz pierwszy do stażu będą wliczane także okresy wykonywania umów zlecenia, prowadzenia działalności gospodarczej (również w ramach ulgi na start), współpracy z przedsiębiorcami oraz praca za granicą. Kluczowe znaczenie będzie mieć prawidłowe udokumentowanie tych okresów – przede wszystkim zaświadczeniem z ZUS, ale także innymi dowodami, takimi jak rachunki, umowy czy potwierdzenia przelewów. Dla pracodawców – w tym instytucji kultury – oznacza to konieczność aktualizacji procedur kadrowych, wdrożenia nowych zasad weryfikacji dokumentów oraz obowiązek zaliczania do stażu pracy okresów wskazanych w zaświadczeniach ZUS. Sprawdź szczegóły.

Czytaj więcej

Instytucje kultury zatrudniające pracowników lub zleceniobiorców mają obowiązek prawidłowego rozliczenia PIT za 2025 rok. Obejmuje to nie tylko terminowe pobranie i wpłatę zaliczek na podatek, ale też sporządzenie oraz przekazanie formularzy PIT-11, PIT-4R, PIT-8AR czy IFT-1/IFT-1R. W artykule przedstawiamy, jak krok po kroku wywiązać się z obowiązków płatnika – od momentu powstania przychodu, przez zasady odpowiedzialności podatkowej, aż po rozliczenia z nierezydentami. Analizujemy też najnowsze interpretacje KIS i przypominamy, jak zabezpieczyć swoje stanowisko w razie kontroli lub sporu z fiskusem.

PIT-2(9) w instytucji kultury – instrukcja krok po kroku dla działu kadr i księgowości

Jak poprawnie wypełnić formularz PIT-2(9) w instytucji kultury? Podatnicy – zarówno pracownicy etatowi, jak i zleceniobiorcy – mogą składać u płatnika kompleksowe oświadczenia podatkowe w jednym miejscu: na formularzu PIT-2(9). Dokument ten zawiera aż 10 sekcji, w których można zadeklarować m.in. stosowanie kwoty wolnej, ulgi dla młodych, rodziców 4+, seniorów, preferencyjne rozliczenie z małżonkiem czy rezygnację z 50% kosztów autorskich. Działy kadrowe i księgowe instytucji kultury powinny znać każdy z tych elementów, aby prawidłowo obliczać zaliczki na podatek dochodowy i rozliczać pracowników. Sprawdź, jak czytać i weryfikować PIT-2(9), kiedy stosować poszczególne oświadczenia oraz jak unikać błędów, które mogą skutkować korektami lub odpowiedzialnością podatkową.

Czytaj więcej

Jak ustalić proporcjonalny urlop wypoczynkowy i ekwiwalent za urlop w przypadku pracownika niepełnosprawnego

Nasz pracownik otrzyma wypowiedzenie umowy o pracę w dniu 14 stycznia, z zachowaniem 3-miesięcznego okresu wypowiedzenia. Jest zatrudniony na pełen etat i posiada orzeczenie o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności. Proszę o informację, jaka liczba dni urlopu przysługuje mu za bieżący rok, z uwzględnieniem dodatkowego urlopu wynikającego z orzeczenia o niepełnosprawności. Pracownik będzie w okresie wypowiedzenia zwolniony z obowiązku świadczenia pracy, dlatego planujemy wypłatę ekwiwalentu za cały niewykorzystany urlop.

Czytaj więcej

Refundacja za staż uczniowski w instytucji kultury – ewidencja księgowa krok po kroku

Nasza instytucja kultury na podstawie zawartej umowy z urzędem wojewódzkim otrzymała na rachunek bankowy refundację za przygotowanie miejsca oraz realizację stażu uczniowskiego. Jak prawidłowo zaksięgować otrzymaną refundację oraz jak zaksięgować otrzymaną notę uznaniową?

Czytaj więcej

PUE ZUS – czyli jak instytucja kultury może uniknąć korekt i wezwań do ZUS

W codziennej pracy instytucji kultury trudno znaleźć czas na śledzenie wszystkich rozliczeń z ZUS – aż do chwili, gdy pojawia się pismo, wezwanie lub nieoczekiwana kontrola. Tymczasem większości tych sytuacji można łatwo zapobiec. Wystarczy na bieżąco korzystać z PUE ZUS – bezpłatnego systemu, który daje płatnikom stały dostęp do kluczowych danych, statusów dokumentów i korespondencji z urzędem. Dzięki niemu instytucja może samodzielnie monitorować rozliczenia, unikać błędów przy zgłoszeniach ubezpieczonych, przyspieszyć wypłatę zasiłków i skrócić czas obiegu dokumentów. Zobacz, które 10 obszarów warto przenieść do PUE ZUS, by odzyskać kontrolę i nie tracić cennego czasu na problemy, którym można zapobiec jednym kliknięciem.

Czytaj więcej

Zmiany w VAT 2026 od stycznia, lutego i kwietnia – nowe limity, faktury w KSeF

Rok 2026 przynosi rewolucyjne zmiany w zakresie podatku VAT, które mają istotne znaczenie dla wszystkich podmiotów prowadzących działalność gospodarczą – w tym dla instytucji kultury. Nowelizacja przepisów obejmuje zarówno podniesienie limitu zwolnienia podmiotowego z VAT, jak i wprowadzenie obowiązkowego stosowania Krajowego Systemu e-Faktur (KSeF) dla większości podatników. Dodatkowo, zmienią się zasady rozliczania faktur korygujących oraz skróceniu ulegnie standardowy termin zwrotu VAT. Szczególne znaczenie dla praktyki rozliczeń podatkowych będą mieć również nowe obowiązki dotyczące oznaczania płatności, podawania numerów identyfikacyjnych na fakturach oraz obowiązek zapewnienia tzw. dostępu anonimowego do faktur ustrukturyzowanych. Dla instytucji kultury oraz ich działów księgowych i finansowych oznacza to konieczność dostosowania procesów, systemów księgowych oraz procedur wewnętrznych do zmieniających się regulacji.

Czytaj więcej

Czy honorarium autorskie wlicza się do pensji minimalnej? Wyjaśniamy z perspektywy prawa pracy

W instytucjach kultury często zdarza się, że pracownicy etatowi jednocześnie tworzą utwory objęte prawem autorskim, za które otrzymują honorarium. Choć wynagrodzenie to może być wypłacane w ramach umowy o pracę, nie jest ono traktowane jak typowa pensja – ani przez ustawę o PIT, ani przez przepisy o minimalnym wynagrodzeniu. Co to oznacza w praktyce? Honoraria za przeniesienie praw autorskich nie podnoszą wynagrodzenia do ustawowego minimum, co może narazić pracodawcę na zarzut zaniżenia płacy. W tym artykule wyjaśniamy, jak prawidłowo klasyfikować honorarium twórców, jak stosować koszty autorskie oraz kiedy ich nie uwzględniać przy weryfikacji płacy minimalnej.

Czytaj więcej

Błąd w stażu pracy i wypłata nagrody jubileuszowej: co z obowiązkiem naliczenia składek ZUS

Instytucja kultury wypłaciła pracownikowi nagrodę jubileuszową z tytułu 20-lecia pracy. W wyniku błędu działu kadr w obliczeniu stażu pracy, świadczenie to zostało wypłacone z opóźnieniem – o rok i cztery miesiące później, niż wynikało to z faktycznego stażu pracownika. Zgodnie z obowiązującym u pracodawcy Regulaminem Wynagradzania, nagrody jubileuszowe przysługują co 5 lat. Czy w opisanej sytuacji – mimo że od poprzedniej nagrody nie upłynęło pełne 5 lat – wypłacone świadczenie może korzystać ze zwolnienia z naliczania składek na ubezpieczenia społeczne? Podkreślamy, że: nagroda została przyznana pracownikowi w związku z osiągnięciem wymaganego stażu pracy, odstępstwo od 5-letniego okresu wynikało wyłącznie z błędu działu kadr, a nie z intencji wcześniejszego przyznania świadczenia.

Czytaj więcej