Jeżeli przedmiotem organizowanych przez instytucję kultury konkursów są dzieła sztuki – rzeźby, które uczestnicy konkursu zabierają ze sobą, to przychody z tytułu udziału ich twórców w konkursach są zwolnione od podatku dochodowego od osób fizycznych, jeżeli jednorazowa wartość tych wygranych nie przekracza kwoty 2.000,00 zł lub w przypadku, gdy powyższe zwolnienie nie wchodzi w grę, od przychodu z tytułu wygranej w konkursie pobiera się zryczałtowany podatek dochodowy w wysokości 10% wygranej.

A co w przypadku, gdy regulamin konkursu mówi, że 3 pierwsze wygrane rzeźby stają się własnością organizatora konkursu (rzeźbiarz przystępując do konkursu, jest świadomy, iż w przypadku wygranej musi przekazać swoje dzieło na własność instytucji kultury wraz z prawami majątkowymi do rzeźby. Też obowiązuje tutaj zwolnienie z podatku w przypadku kwoty do 2 tys. zł lub 10% podatek zryczałtowany? Czy raczej w takim przypadku powinna zostać spisana umowa o dzieło, 50% kup, a wysokość nagrody powinno stanowić wynagrodzenie dla rzeźbiarza?

A może w grę wchodzi umowa darowizny przekazania rzeźby wraz z prawami majątkowymi, wyceniona na wartość otrzymanej nagrody?

Zgodnie z art. 3 ust. 1 ustawy o PIT obowiązkowi podatkowemu od całości swoich dochodów (przychodów) bez względu na miejsce położenia źródeł przychodów (nieograniczony obowiązek podatkowy) podlegają osoby fizyczne, jeżeli mają miejsce zamieszkania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.

Na podstawie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz.U. z 2021 r. poz. 1128 ze zm.) przychody z wygranych w konkursie mogą podlegać opodatkowaniu na podstawie jednego z poniższych przepisów:

1) art. 13 pkt 2 ww. ustawy, jako przychody z działalności wykonywanej osobiście,

2) art. 30 ust. 1 pkt 2 ww. ustawy, który odnosi się do wygranych w konkursie.

Artykuł 30 ust. 1 pkt 2 ustawy o PIT stanowiący, że wygrane w konkursach są opodatkowane zryczałtowanym podatkiem w wysokości 10% przychodu, ograniczony jest jedynie do wygranych w konkursach uzyskanych w państwie członkowskim Unii Europejskiej lub innym państwie należącym do Europejskiego Obszaru Gospodarczego. Wnioskodawczyni stoi na stanowisku, że nagroda jest uzyskana w tym państwie, w którym organizowany jest konkurs, a więc najczęściej tam, gdzie siedzibę ma jego organizator, i skąd wypłacane są nagrody. W zależności od okoliczności otrzymaną kwotę nagrody można też zaliczyć do przychodu z działalności wykonywanej osobiście, o którym mowa w art. 13 pkt 2 ustawy o PIT.

Zgodnie z art. 13 pkt 2 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych przychody z tytułu udziału w konkursach z dziedziny nauki, kultury i sztuki oraz dziennikarstwa zaliczane są do przychodów z działalności wykonywanej osobiście. Przepis ten mówi o przychodach z osobiście wykonywanej działalności artystycznej, literackiej, naukowej, trenerskiej, oświatowej i publicystycznej, w tym z tytułu udziału w konkursach z dziedziny nauki, kultury i sztuki oraz dziennikarstwa. Powyższe oznacza, że przepis ma zastosowanie tylko do udziału w konkursach, który jest podejmowany w ramach osobiście wykonywanej działalności artystycznej.

Przepisy ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych nie definiują pojęcia „konkurs”, należy więc w tym zakresie odwołać się do języka potocznego. Słownikowa definicja słowa konkurs wskazuje, że w potocznym rozumieniu konkurs to impreza, która ma na celu wyłonienie przez specjalistyczne jury osoby lub grupy najlepszej w danej dziedzinie, np. artystycznej, naukowej,

przebiegająca wieloetapowo, najczęściej wygrana lub zajęcie jednego z wyższych miejsc w konkursie jest związane z określoną w warunkach wstępnych nagrodą pieniężną lub rzeczową.

Natomiast konkurencja to współzawodnictwo, rywalizacja prowadzona przez wielu na tym samym polu. Konkurs jest to więc przedsięwzięcie dające możliwość wyboru najlepszych wykonawców, autorów danych prac itp., natomiast nagroda to dyplom, odznaczenie, pieniądze lub wartościowy przedmiot będące formą uznania lub wyróżnienia za osiągnięcia, zwycięstwo w konkursie, w zawodach itp.

Pojęcie „konkursu” było również przedmiotem wykładni Naczelnego Sądu Administracyjnego w wyroku z 9 kwietnia 2014 r., sygn. akt II FSK 911/12. NSA wskazał, że w definicji tej, jako kluczowy, statuujący definicję „konkursu” pojawia się element „rywalizacji”. Bez „rywalizacji” bowiem nie możemy dookreślić pojęcia „konkurs”. Przy czym rywalizacja ta powinna mieć charakter bezpośredni.

NSA stwierdził, że jedynie ubieganie się o nagrodę (jej wysokość) przez zawodników, trenerów i inne osoby wyróżniające się osiągnięciami w działalności sportowej – bez współzawodniczenia, konkurowania między sobą, nie mieści się w pojęciu „konkursu”.

W sytuacji gdy zwycięzca konkursu dobrowolnie przekazuje rzeźbę instytucji, uzyskuje ona przychód. Moim zdaniem należy udokumentować oświadczenie woli ze strony rzeźbiarza. Wartość tego przychodu jest ujmowana w księgach jako pozostały przychód operacyjny i stanowi jednocześnie przychód z punktu widzenia podatkowego. W tym wypadku nie ma znaczenia, jaki jest status podatkowy darczyńcy. Obdarowanym jest instytucja.

Wy sytuacji gdyby w regulaminie było wskazane, iż rzeźby zostają u organizatora konkursu, nie ma potrzeby spisywania dodatkowej umowy i dzielenia wynagrodzenia.

Nagroda jest wygraną w konkursie i jest jednocześnie ekwiwalentem za dzieło. Przy czym nie zmienia to faktu, iż w regulaminie konkursu powinno być wskazane, na jakich polach następuje eksploatacja tego dzieła z punktu widzenia przepisów o prawie autorskim.