W przypadku korekty składek ZUS za lata ubiegłe dotyczącej byłego zleceniobiorcy co do zasady nie występuje obowiązek korygowania informacji PIT-11 sporządzonych za poprzednie lata podatkowe, jeżeli dokumenty te prawidłowo odzwierciedlały faktycznie dokonane wypłaty, pobrane składki oraz zaliczki na podatek dochodowy według stanu na moment wypłaty świadczeń (zasada kasowa). Ewentualne skutki podatkowe związane z późniejszym rozliczeniem korekt składek ujmuje się zasadniczo na bieżąco, tj. w roku dokonania zwrotu, dopłaty lub potrącenia należności, ponieważ dopiero w tym momencie dochodzi do faktycznego rozliczenia korekty pomiędzy stronami.

W przypadku korekty składek ZUS za lata ubiegłe dotyczącej byłego zleceniobiorcy zasadniczo przyjmuje się, że nie ma obowiązku korygowania wcześniej wystawionych informacji PIT-11, jeżeli dokumenty te prawidłowo odzwierciedlały faktycznie wypłacone przychody, faktycznie pobrane składki, oraz faktycznie pobrane zaliczki na podatek w danym roku podatkowym. Wynika to z obowiązującej w podatku dochodowym od osób fizycznych zasady kasowej, zgodnie z którą przychód powstaje w momencie otrzymania lub postawienia do dyspozycji środków, a składki społeczne i zdrowotne uwzględnia się w wysokości faktycznie pobranej w danym roku. Dlatego późniejsza korekta ZUS dotycząca lat ubiegłych nie zawsze oznacza automatyczną konieczność korekty PIT-11.

Takie podejście potwierdzają liczne interpretacje organów podatkowych. Zgodnie z nimi jeżeli w momencie wypłaty wynagrodzenia płatnik pobrał składki i zaliczkę w określonej wysokości, a dopiero później nastąpiła korekta ZUS, to wcześniejszy PIT-11 pozostaje historycznie prawidłowy.

Istotne jest jednak odróżnienie dwóch sytuacji:

• jeżeli korekta dotyczy wyłącznie rozliczeń ZUS i nie dochodzi do faktycznego zwrotu lub dopłaty świadczeń na rzecz byłego zleceniobiorcy — zwykle brak obowiązku korekty PIT-11;
• natomiast jeżeli dochodzi do zwrotu nadpłaconych składek, dopłaty wynagrodzenia, pokrycia za podatnika zaległych zobowiązań przez płatnika, albo odzyskania od niego należności,
  wówczas skutki podatkowe rozpoznaje się co do zasady na bieżąco, w roku dokonania rozliczenia lub zwrotu, a nie poprzez cofanie się do historycznych PIT-11.

Obecnie organy podatkowe przyjmują, że pokrycie przez pracodawcę lub zleceniodawcę zaległych składek ZUS – również w części, która zgodnie z przepisami powinna zostać sfinansowana przez pracownika lub zleceniobiorcę – nie skutkuje automatycznym powstaniem przychodu podatkowego po stronie ubezpieczonego.

Dotyczy to zarówno osób aktualnie zatrudnionych, jak i byłych pracowników lub byłych zleceniobiorców, jeżeli obowiązek dopłaty składek wynika z późniejszej korekty dokumentów rozliczeniowych, kontroli lub zmiany kwalifikacji danego świadczenia dla celów ubezpieczeniowych.

Takie stanowisko zostało potwierdzone m.in. w interpretacji ogólnej Ministra Finansów z 30 marca 2023 r. (nr DD3.8203.1.2023) oraz w interpretacjach indywidualnych dyrektora KIS. Organy podkreślają jednocześnie, że składki opłacone przez płatnika za ubezpieczonego nie stanowią kosztu uzyskania przychodu po stronie płatnika.

Podobne podejście prezentowane jest w odniesieniu do świadczeń chorobowych wypłaconych w zawyżonej wysokości. Jeżeli obowiązek zwrotu świadczenia – z uwagi na błędy w dokumentacji lub przekazanie nieprawidłowych danych – obciąża płatnika składek, a nie pracownika, brak dochodzenia zwrotu od pracownika nie powoduje po jego stronie powstania przychodu podatkowego.

W wydawanych interpretacjach podkreśla się, że w takich przypadkach pracownik nie uzyskuje dodatkowego przysporzenia majątkowego, ponieważ odpowiedzialność za nieprawidłowe rozliczenie świadczenia ciąży na płatniku.

Również w zakresie zaległych zaliczek na podatek dochodowy można zauważyć zmianę podejścia organów podatkowych. W nowszych interpretacjach wskazuje się, że jeżeli niepobranie zaliczki nastąpiło z przyczyn leżących po stronie płatnika, to uregulowanie zaległości wobec urzędu skarbowego stanowi wykonanie obowiązku płatnika wynikającego z Ordynacji podatkowej.

W konsekwencji sama zapłata zaległej zaliczki przez płatnika – nawet w sytuacji, gdy kwota ta nie zostanie odzyskana od pracownika lub zleceniobiorcy – nie musi automatycznie oznaczać powstania po stronie podatnika dodatkowego przychodu podlegającego opodatkowaniu.

Powyższe interpretacje pokazują, że organy podatkowe odchodzą obecnie od automatycznego kwalifikowania każdej dopłaty, korekty lub rozliczenia finansowanego przez płatnika jako przychodu pracownika lub zleceniobiorcy.