Wyrok

To samo tyczy się pozbawienia prawa do stypendium z uwagi na naganne lub nieodpowiednie zachowanie. [...] wskazał, że w świetle orzecznictwa dotyczącego art. 90t ust. 4 ustawy o systemie oświaty lokalny prawodawca wprowadzając formy wsparcia dla uzdolnionych uczniów (tj. z reguły stypendia i nagrody) nie może wprowadzać żadnych dodatkowych kryteriów, nie związanych bezpośrednio z uzyskiwanymi wynikami i osiągnięciami. Za niedopuszczalne kryterium uznaje się m.in. ocenę z zachowania. Rada Gminy w [...] – działając w ramach przyznanej delegacji - nie może wprowadzać kryteriów nie związanych z osiągnięciami czy wynikami uczniów.

Odpowiadając na skargę Wójt Gminy [...] wniósł o jej uchylenie. Organ wskazał że wprowadzenie oceny z zachowania mieści się w zakresie autonomii gminy i nie narusza przepisów prawa. Uczeń pobierający stypendium naukowe, artystyczne czy sportowe powinien być wzorem do naśladowania, reprezentuje szkołę i społeczność gminną. Zdaniem organu aspekty moralne są równie istotne, jak osiągnięcia naukowe ucznia.

W związku z powyższym, w przypadku aktów wydawanych przez jednostki samorządu terytorialnego, które mają obowiązek działać na podstawie i w granicach prawa (art. 7 Konstytucji RP), istotnym jest przede wszystkim ustalenie, czy akt podlegający kontroli odpowiada przepisom prawa upoważniającym do jego wydania. Wykorzystywanie kompetencji przez organy państwowe nie jest wyrazem arbitralności ich działania, lecz wynikiem realizacji przekazanych im uprawnień. Dlatego każda norma kompetencyjna musi być interpretowana i realizowana tak, aby nie naruszała innych przepisów aktów prawnych wyższego rzędu. Zakres upoważnienia musi być zawsze ustalany przez pryzmat zasad demokratycznego państwa prawnego, działania w granicach i na podstawie prawa, z uwzględnieniem przepisów regulujących daną dziedzinę.

Zgodnie zu.s.g. na podstawie upoważnień ustawowych gminie przysługuje prawo stanowienia aktów prawa miejscowego obowiązujących na obszarze gminy. Przepis ten upoważnia radę gminy do wydawania aktów prawa miejscowego, których zadaniem jest wykonanie upoważnienia zawartego w ustawie szczególnej, w granicach i zakresie przedmiotowym w nim określonym, z uwzględnieniem specyfiki i potrzeb danej gminy. Odstąpienie od tej zasady narusza związek formalny i materialny pomiędzy aktem wydawanym w ramach delegacji ustawowej a ustawą, co z reguły stanowi istotne naruszenie prawa.

Skarga [...] jest zasadna.

Przedmiot tak rozumianej kontroli w przedmiotowej sprawie stanowi uchwała Rady Gminy w [...] z dnia [...] czerwca 2025 r., Nr XIII.104.2025 w sprawie określenia zasad przyznawania stypendiów za osiągnięcia w nauce, nagród za osiągnięcia w sporcie oraz za twórczość artystyczną. Nie budziło wątpliwości w przedmiotowej sprawie, że zaskarżona uchwała stanowi akt prawa miejscowego.

Wskazana uchwała została podjęta przez Radę Gminy [...] na podstawie art. 18 ust. 2 pkt 14a u.s.g., art. 31 ust. 1 i 3 u.s. oraz art. 7a ust. 3 u.o.p.d.k. Zgodnie z art. 18 ust. 2 pkt 14a u.s.g. do wyłącznej właściwości rady gminy należy podejmowanie uchwał w sprawie zasad udzielania stypendiów dla uczniów i studentów. Przepis art. 31 ust. 1 u.s. stanowi, że jednostki samorządu terytorialnego mogą ustanawiać i finansować okresowe stypendia sportowe oraz nagrody i wyróżnienia dla osób fizycznych za osiągnięte wyniki sportowe. Zgodnie z art. 31 ust. 3 u.s. organ stanowiący jednostki samorządu terytorialnego określa, w drodze uchwały, szczegółowe zasady, tryb przyznawania i pozbawiania oraz rodzaje i wysokość stypendiów sportowych, nagród i wyróżnień, o których mowa w ust. 1 i 2, biorąc pod uwagę znaczenie danego sportu dla tej jednostki samorządu terytorialnego oraz osiągnięty wynik sportowy.

Z kolei w myślu.o.p.d.k. Minister właściwy do spraw kultury i ochrony dziedzictwa narodowego oraz inni ministrowie, w odniesieniu do podległych im ośrodków i instytucji kultury, w uzgodnieniu z ministrem właściwym do spraw kultury i ochrony dziedzictwa narodowego, a także jednostki samorządu terytorialnego mogą ustanawiać i przyznawać doroczne nagrody za osiągnięcia w dziedzinie twórczości artystycznej, upowszechniania i ochrony kultury.u.o.p.d.k. stanowi, że Minister właściwy do spraw kultury i ochrony dziedzictwa narodowego, w drodze rozporządzenia, a organy stanowiące jednostek samorządu terytorialnego, w drodze uchwały, określą szczegółowe warunki i tryb przyznawania nagród, o których mowa w ust. 1 i 2, biorąc pod uwagę charakter działalności osoby fizycznej lub prawnej lub rangę osiągnięcia w zakresie twórczości artystycznej oraz upowszechniania lub ochrony kultury.

Wskazać należy, że [...] nie zakwestionował możliwości ustalenia zasad przyznawania świadczeń uregulowanych zaskarżoną uchwałą, tj. stypendiów za osiągnięcia w nauce, nagród za osiągnięcia w sporcie oraz za twórczość artystyczną na podstawie ww. przepisów prawa. Sporne zagadnienie w niniejszej sprawie sprowadzało się bowiem do rozstrzygnięcia, czy wprowadzona w zaskarżonej uchwale przesłanka oceny z zachowania jako warunek otrzymania stypendium/nagrody jest zgodna z prawem (§ 2 ust. 1 pkt 2, § 2 ust. 2 uchwały).

Sąd podziela stanowisko, że uzależnienie możliwości uzyskania stypendium za osiągnięcia w nauce, nagród za osiągnięcia w sporcie oraz za twórczość artystyczną od dodatkowej, całkowicie niezależnej i niezwiązanej z tymi osiągnięciami przesłanki w postaci oceny z zachowania, nie znajduje oparcia w powyżej wskazanych obowiązujących przepisach prawa i stanowi przekroczenie delegacji ustawowych. Nadto takie kryterium niewątpliwie może w sposób istotny zawężać krąg osób uprawnionych do ubiegania się o stypendium (nagrodę) (por. wyrok WSA w Olsztynie z dnia 22 lipca 2021 r., II SA/Ol 295/21, CBOSA). Zasadnie [...] zakwestionował również pozbawienie prawa do stypendium z uwagi na naganne lub nieodpowiednie zachowanie (§ 9 ust. 1 pkt 4 uchwały). Skarżący trafnie przytoczył stanowisko prezentowane w orzecznictwie w kontekście omawianej przesłanki.

W orzecznictwie zwrócono również uwagę, że ustawodawca w art. 31 ust. 3 u.s. wprost wskazał, że określając w drodze uchwały szczegółowe zasady, tryb przyznawania i pozbawiania oraz rodzaje i wysokość stypendiów sportowych, nagród i wyróżnień, należy brać pod uwagę dwa kryteria: po pierwsze znaczenie danego sportu dla tej jednostki samorządu terytorialnego, po drugie - osiągnięty wynik sportowy. Wśród tych kryteriów nie ma przesłanki oceny z zachowania.

Ustawodawca wu.o.p.d.k. wskazał, że organy stanowiące jednostek samorządu terytorialnego określające w drodze uchwały szczegółowe warunki i tryb przyznawania nagród za osiągnięcia w dziedzinie twórczości artystycznej, upowszechniania i ochrony kultury, biorą pod uwagę charakter działalności osoby fizycznej lub prawnej bądź rangę osiągnięcia w zakresie twórczości artystycznej oraz upowszechniania lub ochrony kultury. Także w tym zakresie nie wskazano przesłanki oceny z zachowania ucznia jako warunku dopuszczającego przyznanie jakiejkolwiek nagrody (zob. wyrok NSA z dnia 13 maja 2022 r., III OSK 5303/21,CBOSA). Z tych względów Sąd uznał, że zaskarżona przez [...] uchwała i załącznik nr 1 w opisanym powyżej zakresie w sposób istotny narusza prawo.

Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 147 § 1 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.