Pracownicy z umiarkowanym stopniem niepełnosprawności będą w niektóre wolne soboty pełnili dyżury, z możliwością wykonywania w ich czasie pracy. W zamian za pracę w wolną sobotę, pracownicy będą otrzymywali dzień wolny w tym samym tygodniu, w którym przypada sobota z dyżurem. Takie rozwiązanie jest prawnie dopuszczalne.

Zgodnie z art. 15 ust. 2 ustawy z 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych – dalej „ustawa” – czas pracy osoby niepełnosprawnej zaliczonej do znacznego lub umiarkowanego stopnia niepełnosprawności nie może przekraczać 7 godzin na dobę i 35 godzin tygodniowo. W myśl art. 15 ust. 2 ustawy, osoba niepełnosprawna nie może być zatrudniona w porze nocnej i w godzinach nadliczbowych.

Z godnie z unormowaniami Kodeksu pracy, pracodawca może zobowiązać pracownika do pozostawania poza normalnymi godzinami pracy w gotowości do wykonywania pracy wynikającej z umowy o pracę w zakładzie pracy lub w innym miejscu wyznaczonym przez pracodawcę (dyżur). Czasu dyżuru nie wlicza się do czasu pracy, jeżeli podczas dyżuru pracownik nie wykonywał pracy. Czas pełnienia dyżuru nie może naruszać prawa pracownika do odpoczynku, o którym mowa w art. 132 i 133. Za czas dyżuru, z wyjątkiem dyżuru pełnionego w domu, pracownikowi przysługuje czas wolny od pracy w wymiarze odpowiadającym długości dyżuru, a w razie braku możliwości udzielenia czasu wolnego - wynagrodzenie wynikające z jego osobistego zaszeregowania, określonego stawką godzinową lub miesięczną, a jeżeli taki składnik wynagrodzenia nie został wyodrębniony przy określaniu warunków wynagradzania - 60% wynagrodzenia.

Czasu dyżuru nie wlicza się do czasu pracy, jeśli pracownik w trakcie dyżuru nie wykonywał pracy, a jedynie pozostawał w gotowości do jej wykonywania pracy. Jeżeli jednak w czasie dyżuru zajdą okoliczności powodujące konieczność przystąpienia przez pracownika do świadczenia pracy, to czas wykonywania pracy podczas dyżuru podlega zaliczeniu do czasu pracy. Specyfika dyżuru polega na tym, że gdy pracownik przystępuje do jego pełnienia nie jest przesądzone, czy w jego trakcie będzie wykonywał pracę, czy też przez cały czas dyżuru będzie tylko pozostawał w gotowości do wykonywania pracy.

Zatem jest dopuszczalne polecenie pracownikowi niepełnosprawnemu pełnienia dyżuru, lecz świadczenie pracy w trakcie tego dyżuru jest dopuszczalne (z zastrzeżeniem, o którym mowa niżej – art. 16 ustawy) tylko wtedy, gdy praca na dyżurze nie będzie pracą w porze nocnej, ani w godzinach nadliczbowych.

Jeśli zatem praca w trakcie dyżuru nie spowoduje, że czas pracy w danej dobie przekroczy 7 godzin i 35 godzin w tygodniu, to osoba niepełnosprawna zaliczona do znacznego lub umiarkowanego stopnia niepełnosprawności może wykonywać pracę w trakcie dyżuru. Pracownik niepełnosprawny, zaliczony do znacznego lub umiarkowanego stopnia niepełnosprawności, zatrudniony na 1/2 etatu, i wykonujący, według rozkładu czasu pracy, pracę przez 3,5 godziny na dobę, może wykonywać pracę w trakcie dyżuru przez pozostałe 3,5 godziny na dobę. Ten czas mieści się bowiem w 7 godzinach normy dobowej, obowiązującej pracownika zaliczonego do znacznego lub umiarkowanego stopnia niepełnosprawności.

Wyżej opisanych ograniczeń dotyczących czasu pracypracownika zaliczonego do znacznego lub umiarkowanego stopnia niepełnosprawności, wynikających z art. 15 ustawy (w szczególności z ust. 2 i 3 tego przepisu) nie stosuje się:

• do osób zatrudnionych przy pilnowaniu oraz
• gdy, na wniosek osoby zatrudnionej, lekarz przeprowadzający badania profilaktyczne pracowników lub w razie jego braku lekarz sprawujący opiekę nad tą osobą wyrazi na to zgodę (koszty tych badań ponosi pracodawca) (art. 16 ustawy).

Jeżeli dyżur ma być przez pracownika pełniony w wolne soboty, wraz ze świadczeniem pracy w trakcie dyżuru, to w celu zapewnienia pracownikowi pięciodniowego tygodnia pracy, pracodawca powinien udzielić mu innego dnia wolnego od pracy (art. 151 3Kodeksu pracy). Należy przy tym pamiętać, że jeżeli w odniesieniu do pracownika zaliczonego do znacznego lub umiarkowanego stopnia niepełnosprawności, zatrudnionego na pełnym etacie, nie wyłączono stosowania art. 15 ust. 2 ustawy na podstawie art. 16 ustawy, to udzielenie dnia wolnego za pracę w wolną sobotę powinno nastąpić w tym samym tygodniu, w którym pracownik wykonuje pracę w sobotę – aby w ten sposób zapewnić nieprzekroczenie 35-godzinnej normy tygodniowej.

Podsumowując, w okolicznościach opisanych w pytaniu, pracownicy z umiarkowanym stopniem niepełnosprawności będą w niektóre wolne soboty pełnili dyżury, z możliwością wykonywania w ich czasie pracy. W zamian za pracę w wolną sobotę, pracownicy będą otrzymywali dzień wolny w tym samym tygodniu, w którym przypada sobota z dyżurem. Takie rozwiązanie jest prawnie dopuszczalne.