Rezygnacja z pracy lub mandatu nie będzie potrzebna, jeśli tylko biblioteka, w której pracownica samorządowa jest zatrudniona, nie wchodzi organizacyjnie w skład urzędu gminy. Warunkiem zachowania pracy i z równoczesnym objęciem mandatu radnego będzie zatem to, aby biblioteka stanowiła odrębną od urzędu gminy jednostkę organizacyjną.

Przepisy o charakterze antykorupcyjnym dotyczące radnych gminnych przewidują różnego typu ograniczenia dotyczące zatrudnienia radnych gminnych. Po pierwsze zakazane jest nawiązywanie stosunku pracy w urzędzie gminy, w której radny zdobył mandat. Pracownik samorządowy zatrudniony w urzędzie gminy planujący start w wyborach musi mieć zatem na względzie to, że przez okres sprawowania mandatu nie będzie mógł starać się o pracę w urzędzie. Radny nie może ponadto pełnić funkcji kierownika gminnej jednostki organizacyjnej oraz jego zastępcy.

Aplikowanie o te stanowiska przez radnego także będzie zatem wykluczone.To ograniczenie nie dotyczy natomiast szeregowych pracowników gminnych jednostek organizacyjnych. Podobne rozwiązanie stosowane jest w stosunku do osób, które zostały wybrane na radnego, będąc już zatrudnionymi w ramach stosunku pracy w urzędzie gminy, w której zdobyły mandat radnego.

Niedopuszczalne jest bowiem po pierwsze wykonywanie stosunku pracy w urzędzie gminy, w którym dana osoba została wybrana na radnego. W wyroku z 26 stycznia 2012 r. (sygn. akt II OSK 2534/11) NSA trafnie zauważył, że wykładnia postanowień art. 24 b ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym prowadzi do rezultatu, że nie ma żadnego znaczenia status pracownika w urzędzie gminy, w szczególności zaś to, czy jest on urzędnikiem. Nieistotne jest więc również – z tego punktu widzenia – czy pracownik odgrywa jakąś rolę w procesie formułowania i wyrażania na zewnątrz aktów realizacji kompetencji organu wykonawczego gminy, czy też pełni funkcje stricte pomocnicze. Problem bowiem nie dotyczy pozycji zajmowanej przez radnego w strukturze urzędu gminy; jego istota sprowadza się natomiast do istniejącej między pracownikiem (niezależnie od zajmowanego przez niego stanowiska), a pracodawcą więzi podległości, której źródłem jest stosunek pracy.

Przepisy zakazują ponadto wykonywania przez radnych funkcji kierownika lub jego zastępcy w jednostce organizacyjnej tej gminy. W wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z 9 lipca 2010 r. (sygn. akt III SA/Wr 150/10OwSS 2011/1/53-62) stwierdzono, że na tle przepisów art. 24a ust. 2 i art. 24b ust. 1 usg bez znaczenia pozostaje, na jakiej podstawie prawnej doszło do sprawowania funkcji zastępcy kierownika w gminnej jednostce organizacyjnej. Tak jak i nie ma znaczenia prawnego, czy wiąże się ona z dodatkowym uposażeniem.

W sytuacji opisanej w pytaniu zakaz wykonywania pracy zaktualizowałby się zatem wyłącznie wtedy gdy biblioteka, w której pracowałby nowo wybrana radna, wchodziła organizacyjnie w skład urzędu gminy. W takich przypadkach ograniczenie dotyczy także szeregowych pracowników samorządowych i brak pełnienia funkcji kierowniczej nie uchyli zakazu wykonywania pracy w urzędzie. Jeśli biblioteka stanowi odrębną jednostkę organizacyjną, następcza niedopuszczalność dalszego wykonywania pracy po objęciu mandatu obejmuje tylko kierowników i zastępców takiej jednostki.

W żadnej z opisanych sytuacji przepisy nie nakładają jednak na radnego zatrudnionego w urzędzie gminy ani kierownika (zastępcy) jednostki organizacyjnej obowiązku rozwiązania stosunku pracy. Przed przystąpieniem do wykonywania mandatu osoby te obowiązane są natomiast złożyć wniosek o urlop bezpłatny w terminie 7 dni od dnia ogłoszenia wyników wyborów przez właściwy organ wyborczy. Radny otrzymuje urlop bezpłatny na okres sprawowania mandatu oraz 3 miesięcy po jego wygaśnięciu.Urlop bezpłatny przysługuje radnemu bez względu na rodzaj i okres trwania stosunku pracy.