Wpłata zleceniobiorcy (zwrot części składek społecznych sfinansowanych pierwotnie przez płatnika) nie stanowi jego przychodu. A zatem nie wykazuje się jej w PIT-11 i nie wpływa ona na PIT-4R (zaliczki na PIT).

Co do zasady przychodem są pieniądze „otrzymane lub postawione do dyspozycji” oraz wartość „innych nieodpłatnych świadczeń” (zgodnie z art. 11 ust. 1 ustawy o PIT).

Zgodnie jednak z interpretacją ogólną Ministra Finansów z 30 marca 2023 r. nr DD3.8203.1.2023, zapłata przez płatnika zaległych składek na ubezpieczenia społeczne oraz zdrowotne (również w części finansowanej zasadniczo przez ubezpieczonego) nie powoduje powstania przychodu u pracownika ani zleceniobiorcy. Płatnik opłacając zaległe składki realizuje własny obowiązek publicznoprawny, a zapłata zaległości nie jest świadczeniem powodującym przysporzenie po stronie ubezpieczonego.

W związku z tym kwoty zaległych składek opłaconych przez zleceniodawcę nie powinny zwiększać przychodów wykazywanych w PIT-11.

Wpłata zleceniobiorcy do zleceniodawcy (zwrot kwoty odpowiadającej części „ubezpieczonego”) nie jest przychodem zleceniobiorcy, ponieważ nie wiąże się z otrzymaniem przez niego pieniędzy ani jakiegokolwiek przysporzenia. Jest to jedynie zwrot poniesionego przez płatnika wydatku. W PIT-11 wykazuje się przychody i pobrane zaliczki od świadczeń, które płatnik wypłaca lub stawia do dyspozycji podatnika, a nie kwoty, które podatnik wpłaca płatnikowi. Analogicznie, zwrócony przez Państwa „odpis” na ubezpieczenie zdrowotne nie stanowi przychodu, albowiem jest to zwrot kwoty nienależnie pobranej/wpłaconej.

Obowiązek poboru zaliczki przez płatnika (w przypadku umów zlecenia) wynika z art. 41 ust. 1 ustawy o PIT i dotyczy sytuacji, gdy płatnik dokonuje wypłaty lub stawia do dyspozycji należność zleceniobiorcy. Z kolei PIT-4R jest rocznym zestawieniem zaliczek pobranych i przekazanych (art. 42 ust. 1 ustawy o PIT).

Skoro więc zapłata zaległych składek ZUS przez płatnika nie powoduje powstania przychodu, to nie powstaje również obowiązek poboru zaliczki. W konsekwencji zdarzenia te nie wpływają na PIT-4R.

Co do zasady neutralność podatkowa dotyczy sytuacji, w której dopłata składek i zwrot od zleceniobiorcy stanowią rozliczenie zaległości składkowych, bez „wstecznego” korygowania przychodów i zaliczek od wynagrodzeń za okresy historyczne. Jeżeli w przeszłości wykazano takie kwoty jako przychód i pobrano/wykazano zaliczki, zasadniczo temat porządkuje się korektą informacji/rozliczeń, jednak sama wpłata zleceniobiorcy nie generuje obowiązku wykazania jej w PIT-11 ani PIT-4R.