ROZSTRZYGNIĘCIE NADZORCZE PN-II.4131.59.2025

Na podstawiei 3 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2024 r. poz. 1465, ze zm.)

stwierdzam nieważność

uchwały Nr IX/62/25 Rady Gminy Konstantynów z dnia 19 lutego 2025 r. zmieniającej uchwałę w sprawie utworzenia samorządowej instytucji kultury - Gminnej Biblioteki Publicznej im. Kajetana Sawczuka w Konstantynowie, w części obejmującej § 1 pkt 4 uchwały.

Uzasadnienie

Uchwała Nr IX/62/25 została doręczona organowi nadzoru w dniu 25 lutego 2025 r.

Przedmiotową uchwałą Rada Gminy Konstantynów dokonała zmian w statucie Gminnej Biblioteki Publicznej w Konstantynowie, stanowiącym załącznik Nr 2 do uchwały Nr XX/120/08 Rady Gminy Konstantynów z dnia 30 grudnia 2008r. w sprawie utworzenia samorządowej instytucji kultury - Gminnej Biblioteki Publicznej im. Kajetana Sawczuka w Konstantynowie.

Ogólne zasady działania bibliotek określa ustawa z dnia 27 czerwca 1997r. o bibliotekach (Dz. U. z 2022 r. poz. 2393).

W zakresie nieuregulowanym ustawą do bibliotek stosuje się odpowiednio przepisy o organizowaniu i prowadzeniu działalności kulturalnej (art. 2 ustawy o bibliotekach).

Zgodnie z powołanym w podstawie prawnej uchwały art. 11 ust. 1 ustawy o bibliotekach, biblioteka stanowiąca samodzielną jednostkę organizacyjną działa na podstawie aktu o utworzeniu biblioteki oraz statutu nadanego przez organizatora.

Statut określa w szczególności:

1) cele i zadania biblioteki;

2) organy biblioteki i jej organizację, w tym zakres działania i lokalizację filii oraz oddziałów;

3) nazwę jednostki sprawującej nadzór merytoryczny nad działalnością biblioteki – w odniesieniu do biblioteki wchodzącej w skład ogólnokrajowej sieci bibliotecznej; 4) źródła finansowania działalności biblioteki (art. 11 ust. 3).

W § 1 pkt 4 uchwały Nr IX/62/25 Rada Gminy postanowiła nadać nowe brzmienie § 12 Statutu Gminnej Biblioteki Publicznej w Konstantynowie, zgodnie z którym: „Organizację wewnętrzną, zasady i warunki korzystania z Biblioteki określa Regulamin Organizacyjny nadany przez Dyrektora po zaciągnięciu opinii Organizatora”.

W ocenie organu nadzoru powyższa regulacja jest sprzeczna z art. 13 ust. 3 ustawy z dnia 25 października 1991 r. o organizowaniu i prowadzeniu działalności kulturalnej (Dz. U. z 2024 r. poz. 87), zgodnie z którym organizację wewnętrzną instytucji kultury określa regulamin organizacyjny nadawany przez dyrektora tej instytucji, po zasięgnięciu opinii organizatora oraz opinii działających w niej organizacji związkowych i stowarzyszeń twórców (podkreślenie moje).

Z zestawienia cyt. przepisu ustawy z treścią § 1 pkt 4 uchwały wynika, że w regulacjach uchwały pominięto konieczność zasięgnięcia przez Dyrektora Biblioteki opinii podmiotów wskazanych w ustawie.

Tym samym postanowienie § 1 pkt 4 uchwały w sposób istotny narusza art. 13 ust. 3 ustawy o organizowaniu i prowadzeniu działalności kulturalnej, ponieważ modyfikuje przewidziany przez ustawodawcę tryb nadawania regulaminu organizacyjnego instytucji kultury.

Należy przy tym zauważyć, że wskazane naruszenie prawa ma miejsce niezależnie od faktu, czy organizacje i stowarzyszenia, wskazane w art. 13 ust. 3 ustawy o organizowaniu i prowadzeniu działalności kulturalnej, działają w danej instytucji kultury, z uwagi na charakter kwestionowanego aktu i posiadany przez niego walor abstrakcyjności.

Zapisy zawarte w statucie instytucji kultury nadawanym w drodze uchwały organu stanowiącego gminy nie mogą wspomnianych kwestii regulować w sposób odmienny, niż czyni to ustawa.

Z powyższym stanowiskiem koresponduje wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 21 października 2014 r., sygn. akt II SA/Wa 866/14.

Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 25 marca 2003 r. (sygn. akt II SA/Wr 2572/02) wskazał, iż narusza powszechnie obowiązujący porządek prawny w stopniu istotnym nie tylko regulowanie przez gminę raz jeszcze tego co zostało już zamieszczone w źródle powszechnie obowiązującego prawa lecz także modyfikowanie przepisu ustawowego przez akt wykonawczy niższego rzędu, co możliwe jest tylko w granicach wyraźnie przewidzianego upoważnienia ustawowego.

Przepisy powszechnie obowiązujące powinny być formułowane w sposób jasny, czytelny i nie budzący wątpliwości interpretacyjnych. Nie jest możliwe uznanie za zgodnego z prawem takiego przepisu aktu prawa miejscowego, który w pewnych okolicznościach faktycznych odpowiada regulacjom ustawowym, a w innych nie (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 1 grudnia 2010 r., sygn. akt III SA/Wr 650/10).

W tym stanie rzeczy, stwierdzenie nieważności uchwały Nr IX/62/25 we wskazanym zakresie jest uzasadnione.

Na niniejsze rozstrzygnięcie nadzorcze przysługuje skarga do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie, złożona za moim pośrednictwem, w terminie 30 dni od daty jego doręczenia.