Wyrok

W dniu 17 czerwca 2024 r. Rada Miasta Wejherowa – na podstawieart. 21 ust. 3ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (t.j.: Dz. U. z 2024 r., poz. 609 ze zm. - zwanej w skrócie: "u.s.g.") - podjęła uchwałę nr IXk/III/21/2024 w sprawie przyjęcia przez Radę Miasta Wejherowa planu pracy Komisji Rewizyjnej na 2024 r.

W § 1 podjętej uchwały wskazano, że Rada Miasta Wejherowa przyjmuje przedłożony przez Komisję Rewizyjną plan pracy Komisji Rewizyjnej na 2024 rok:

1. Przeprowadzenie kontroli wydatków poniesionych w roku 2024 na ogłoszenia, reklamy, promocję i inne formy płatnych informacji w mediach drukowanych i elektronicznych oraz usługi zlecane podmiotom prowadzącym działalność w zakresie wydawania czasopism, prowadzenia portali internetowych oraz nadawców radiowych i telewizyjnych, pod kątem celowości, legalności i gospodarności. A także kontrolę ww. rodzaju wydatków na podmioty mogące pośredniczyć w zakupie tych usług.

Komisja lub wytypowany przez nią zespól kontrolny dokona analizy na podstawie przedstawionych przez kontrolowaną jednostkę wyciągów bankowych w formie elektronicznej (arkusza kalkulacyjnego xlsx i pdf) za okres od 1 stycznia 2024 r. do dnia wyznaczonego w odrębnym zawiadomieniu jako początek kontroli. Na wniosek składu kontrolującego jednostka będzie zobowiązana przedstawić: zestawienie operacji bankowych obejmujących bieżący okres budżetowy wg wskazania, umowy i faktury wskazanych przez zespół kontrolujący; w nieprzekraczalnym terminie 7 dni od wystosowania wniosku.

Kontrola zostanie przeprowadzona w następujących jednostkach organizacyjnych i okresie:
- Wejherowskie Centrum Kultury, okres kontroli od 01.07.2024 r. do 31.07.2024 r.
- Miejski Zakład Komunikacji w Wejherowie Sp. z o.o., okres kontroli od 01.08.2024 r. do 31.08.2024 r.;
- Ekofabryka Wejherowo Sp. z o.o., okres kontroli od 01.09.2024 r. do 30.09.2024 r.;
- Wejherowski Zarząd Nieruchomości Komunalnych, okres kontroli od 01.10.2024 r. do 31.10.2024 r.;
- Wejherowskie Towarzystwo Budownictwa Społecznego Sp. z o.o., okres kontroli od 01.11.2024 r. do 30.11.2024 r.;
- Urząd Miejski w Wejherowie, okres kontroli od 01.12.2024 do 3 1.12.2024 r.

2. Przeprowadzenie kontroli dotyczącej funkcjonowania i finansowania obiektu Centrum Integracji Społecznej Wodne Ogrody w sezonie 2024. Kontrola odbędzie się w okresie od 15 października do 20 listopada 2024 roku.".

W przepisie § 2 przedmiotowego aktu prawa miejscowego przyjęto, że uchwała wchodzi w życie z dniem podjęcia.

W dniu 2 września 2024 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku wpłynęła skarga Wojewody Pomorskiego na opisaną uchwałę Rady Miasta Wejherowa z dnia 17 czerwca 2024 r., który zaskarżył ją w zakresie:
- § 1 ust. 1 tiret pierwsze - "Wejherowskie Centrum Kultury, okres kontroli od 01.07.2024 do 31.07.2024 r.";
- § 1 ust. 1 tiret drugie - "Miejski Zakład Komunikacji w Wejherowie Sp. z o.o., okres kontroli od 01.08.2024 do 31.08.2024 r.";
- § 1 ust. 1 tiret trzecie - "Ekofabryka Wejherowo Sp. z o.o., okres kontroli od 01.09.2024 do 30.09.2024 r.";
- § 1 ust. 1 tiret piąte - "Wejherowskie Towarzystwo Budownictwa Społecznego Sp. z o.o., okres kontroli od 01.11.2024 do 30.11.2024 r.",

wnosząc o stwierdzenie nieważności ww. uchwały w zaskarżonej części, skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym oraz zasądzenie od organu, który wydał zaskarżony akt zwrotu kosztów postępowania i kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Wojewoda Pomorski zarzucił ww. uchwale istotne naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.art. 18aust. 1 u.s.g., poprzez jego błędną wykładnię i w konsekwencji niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu, że komisja rewizyjna może kontrolować spółki prawa handlowego i samorządowe instytucje kultury posiadające osobowość prawną, podczas gdy prawidłowa wykładnia tego przepisu prowadzi do wniosku, iż zakres uprawnień kontrolnych komisji rewizyjnej ogranicza się do wskazanej w tym przepisie kontroli działalności wójta, gminnych jednostek organizacyjnych oraz jednostek pomocniczych gminy.

W ocenie organu nadzoru, wśród wskazanych w uchwale jednostek znajdują się 3 spółki prawa handlowego, tj.: Miejski Zakład Komunikacji w Wejherowie Sp. z o.o., Ekofabryka Wejherowo Sp. z o.o. oraz Wejherowskie Towarzystwo Budownictwa Społecznego Sp. z o.o., a także Wejherowskie Centrum Kultury, które jest samorządową instytucją kultury posiadającą osobowość prawną.

Z informacji posiadanych przez organ nadzoru wynika, że Gmina Miasto Wejherowo jest udziałowcem (100 % kapitału gminnego) w wymienionych spółkach z ograniczoną odpowiedzialnością. W ocenie organu nadzoru, przewidując kontrolowanie przez Komisję Rewizyjną wymienionych spółek miejskich, a więc podmiotów niebędących żadnym z wymienionych wart. 18a ust. 1u.s.g., Rada Miasta Wejherowa naruszyła w sposób istotny prawo.

Istotę komisji rewizyjnej, zasady jej powoływania, funkcjonowania oraz kompetencje określa przede wszystkimart. 18au.s.g. Powołując się na jego treść Wojewoda Pomorski wskazał, że komisja rewizyjna jest aparatem pomocniczym rady, za pomocą którego rada ta sprawuje swoją funkcję kontrolną. Pomimo wykonywanych funkcji kontrolnych z ramienia rady, nie jest ona jednak organem kontroli gminy jako takim, ale podmiotem wtórnym wobec rady, jej podporządkowanym i działającym na jej użytek.

Będąc jedynie "organem" wewnętrznym rady, komisja rewizyjna nie działa samodzielnie. Może dokonywać czynności kontrolnych wyłącznie w zakresie określonym przez ustawę i w trybie ustalonym przez radę. Zakres jej uprawnień nie może z kolei wykraczać poza kompetencje rady gminy, nawet gdyby rada upoważniła ją do działania w tym zakresie. Jak wynika bowiem z przepisuart. 18a ust. 1u.s.g., kompetencje komisji rewizyjnej są pochodną kompetencji rady gminy.

Zdaniem Wojewody Pomorskiego, zakres kompetencji przyznanych komisji rewizyjnej został w ustawie określony w sposób przedmiotowy i podmiotowy. Przepis art. 18a u.s.g. z jednej strony określa, co jest przedmiotem działania komisji (kontrola działalności wskazanych podmiotów, opiniowanie wykonania budżetu gminy i występowanie z wnioskiem do rady gminy w sprawie udzielenia lub nieudzielenia absolutorium wójtowi, wykonywanie innych zadań zleconych przez radę w zakresie kontroli), a z drugiej określa podmioty, wobec których komisja może działać (podmioty, które mogą być objęte kontrolą).

Wojewoda Pomorski zauważył, że o ile katalog przedmiotowy zadań komisji rewizyjnej, poprzez sformułowanie: "inne zadania zlecone przez radę w zakresie kontroli", pozostaje otwarty, to katalog podmiotów, wobec których ta komisja może działać jest zamknięty. Zgodnie z wolą ustawodawcy kompetencje kontrolne komisji rewizyjnej sprowadzają się bowiem do ściśle wskazanych podmiotów, tj.: do wójta, jako organu wykonawczego gminy, gminnych jednostek organizacyjnych, tworzonych na podstawie art. 9 ust. 1 i art. 18 ust. 2 pkt 9 lit. h/ u.s.g. oraz jednostek pomocniczych gminy, tworzonych w oparciu o przepis art. 5 ust. 1 u.s.g.

Kategoryczna konstrukcja przepisu nie pozostawia przy tym możliwości jakiegokolwiek uzupełniania czy rozszerzania wymienionej grupy podmiotów. Rada gminy nie może zatem tego czynić, nawet poprzez art. 18a ust. 4 u.s.g., pozwalający na zlecanie innych zadań. Jeżeli bowiem wolą rady jest rozszerzenie zadań komisji rewizyjnej na podstawie art. 18a ust. 4 u.s.g., to może się to odbyć jedynie poprzez zmianę przedmiotu kontroli, a nie zmianę podmiotów kontrolowanych. Ponadto skoro sama rada gminy, stosownie doart. 18a ust. 1u.s.g., może kontrolować jedynie wskazane w tym przepisie podmioty, to nie może zlecać komisji rewizyjnej kontrolowania podmiotów w tym przepisie nie wymienionych. Nie może ona przecież przekazać więcej, aniżeli sama posiada.

Tymczasem Rada Miasta Wejherowa wprowadziła możliwość kontrolowania przez komisję rewizyjną podmiotów (spółek prawa handlowego), których zakresem podmiotowym nie obejmuje art. 18a ust. 1 u.s.g. Spółka prawa handlowego (spółka z ograniczoną odpowiedzialnością) nie może być uznana za jednostkę organizacyjną gminy, w rozumieniuart. 18a ust. 1u.s.g.

Przepisyart. 18 ust. 2 pkt 9 lit. f/ u.s.g. przewidują dla rady gminy, jako organu stanowiącego, kompetencję do podejmowania uchwał w sprawie tworzenia i przystępowania do spółek i spółdzielni oraz rozwiązywania i występowania z nich, ale w art. 18 ust. 2 pkt 9 lit. h/ tej ustawy znajduje się upoważnienie dla rady gminy do podejmowania uchwał w sprawie tworzenia, likwidacji i reorganizacji przedsiębiorstw, zakładów i innych gminnych jednostek organizacyjnych oraz wyposażania ich w majątek.

Tym samym w zakresie kompetencji stanowiących rady gminy ustawa rozróżnia odrębne kompetencje do tworzenia spółek oraz do tworzenia gminnych jednostek organizacyjnych. A zatem należy wnioskować, że pojęcie spółki nie jest tożsame z pojęciem gminnej jednostki organizacyjnej. Skoro zaś ustawa wyraźnie rozróżnia te pojęcia, to oznacza, że ich podział jest rozłączny.

Odnosząc się do kompetencji komisji rewizyjnej Wojewoda Pomorski stwierdził, że gminną jednostką organizacyjną w rozumieniu art. 18a u.s.g. nie jest spółka z ograniczoną odpowiedzialnością, a w konsekwencji komisja rewizyjna nie posiada uprawnień kontrolnych w stosunku do takiego podmiotu (spółki miejskiej). Ponadto bezpośrednia kontrola spółek odbywa się na zasadach określonych w ustawie o gospodarce komunalnej oraz Kodeksie spółek handlowych i dokonywana jest przez stosowne organy spółek. Żadne z unormowań zawartych w tych regulacjach prawnych nie przewidują natomiast kontrolowania spółek przez organ stanowiący gminy, a stanowisko takie dominuje również w doktrynie.

Zdaniem Wojewody Pomorskiego, przy interpretacji powołanych przepisów należy kierować się naczelną zasadą prawa administracyjnego, jaką jest zakaz domniemania kompetencji. Z zasady tej wynika, że normy kompetencyjne powinny być interpretowane w sposób ścisły i literalny, bez możliwości stosowania rozszerzającej wykładni przepisów kompetencyjnych oraz wyprowadzania kompetencji w drodze analogii. Jeżeli organ stanowiący wychodzi poza wytyczne zawarte w upoważnieniu, to mamy do czynienia z przekroczeniem kompetencji, a więc istotnym naruszeniem prawa, co w konsekwencji musi skutkować stwierdzeniem nieważności aktu.

Skoro komisja rewizyjna, tak jak rada gminy, ma kontrolować działalność jedynie wójta, gminnych jednostek organizacyjnych oraz jednostek pomocniczych, to oznacza, że innych podmiotów, w tym spółek prawa handlowego, kontrolować nie może. W konsekwencji Wojewoda Pomorski stwierdził, że przedmiotowe spółki miejskie, mimo iż są spółkami z kapitałem gminnym, nie będą mogły być uznane za gminne jednostki organizacyjne, a tym samym objęte kontrolą przez komisję rewizyjną.

Odnosząc się z kolei do uprawnienia do kontrolowania przez komisję rewizyjną Wejherowskiego Centrum Kultury, Wojewoda Pomorski wskazał, że instytucje kultury rozpoczynają działalność z datą wpisu do rejestru. Rejestr, zgodnie zart. 14 ust. 1ustawy z dnia 25 października 1991 r. o organizowaniu i prowadzeniu działalności kulturalnej (t.j.: Dz. U. z 2024 r., poz. 87), prowadzony jest przez organizatora, czyli daną jednostkę samorządu terytorialnego.

Z momentem wpisu do rejestru instytucja kultury uzyskuje odrębną od organizatora osobowość prawną, czego konsekwencją jest samodzielność zarządzania i gospodarowania. Zgodnie natomiast z zasadą odrębnej podmiotowości prawnej jednostek samorządu terytorialnego i powoływanych przez nie do życia instytucji kultury ustawodawca bardzo konsekwentnie rozdziela odpowiedzialność obu podmiotów.

Samodzielność instytucji kultury wyraża również art. 14 ust. 2 ww. ustawy, w świetle którego organizator nie odpowiada za zobowiązania instytucji kultury. Z tego też powodu nie można uznać by dopuszczalne było przypisanie komisji rewizyjnej Rady Miasta Wejherowa uprawnień do kontrolowania wymienionej samorządowej instytucji kultury, posiadająca osobowość prawną, prowadzącą w szczególności działalność kulturalną w formie domu kultury.

Skoro komisja rewizyjna, tak jak rada gminy, ma kontrolować działalność jedynie wójta, gminne jednostki organizacyjne oraz jednostki pomocnicze, to znaczy, że innych podmiotów, w tym samorządowych instytucji kultury, kontrolować nie może (art. 18a ust. 1u.s.g.).

W piśmie procesowym z dnia 2 października 2024 r., przekazując skargę Wojewody Pomorskiego wraz z odpowiedzią Rady Miasta Wejherowa na tę skargę, Prezydent Miasta Wejherowa podzielił stanowisko zajmowane w sprawie przez Wojewodę Pomorskiego, w związku z czym uznał się za organ niewłaściwy do reprezentacji w niniejszej sprawie Rady Miasta Wejherowa, powołując się w tym zakresie m.in. na uchwałę składu 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 listopada 2012 r. (sygn. akt I OPS 3/12).

W odpowiedzi na skargę Rady Miasta Wejherowa organ ten wniósł o jej oddalenie oraz o zasądzenie od skarżącego zwrotu kosztów postępowania, w tym zwrotu kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Wskazano, że zaskarżona uchwała jest w pełni zgodna z aktualnymi przepisami i orzecznictwem, w tym orzeczeniem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 sierpnia 2019 r. (sygn. akt I OSK 657/19). Przytoczony wyrok wskazuje, że spółki prawa handlowego, których jedynym właścicielem jest gmina mają szczególny charakter, ponieważ podstawowym celem ich powołania (utworzenia) jest realizacja określonych zadań gminy (art. 9 ust. 1 u.s.g.), a nie przynoszenie zysku.

Dlatego też przepisy ustawy o samorządzie gminnym w odniesieniu do tych spółek są przepisami szczególnymi w stosunku do przepisów Kodeksu spółek handlowych. To zaś uzasadnia kompetencje kontrolne rady gminy nad tego rodzaju spółkami, ponieważ rada gminy musi posiadać kompetencje kontrolne w stosunku do wszelkich jednostek organizacyjnych, za pomocą których gmina realizuje spoczywające na niej zadania.

Przekazanie zadań do spółki nie może bowiem oznaczać wyjęcia ich spod kontroli rady. Z tego względu spółki, których jedynym właścicielem jest gmina, niewątpliwie mieszczą się w pojęciu "gminnych jednostek organizacyjnych", pomimo tego, że posiadają odrębną od gminy osobowość prawną.

Ponadto organ zauważył, że uchwałą nr VIIIk/VII/85/2019 z dnia 2 kwietnia 2019 r. Rada Miasta Wejherowa zleciła Komisji Rewizyjnej przeprowadzenie kontroli w Miejskim Zakładzie Komunikacji Wejherowo Spółka z o.o. dotyczącej sprzedaży biletów MZK w tym: rodzaje taryf biletowych, dystrybucja biletów, rozliczenie sprzedaży, bezpieczeństwo transakcji.

Wyżej wymienioną kontrolę przeprowadził Zespól Kontrolny Komisji Rewizyjnej w składzie: J. O., P. F., T. G., a sprawozdanie z kontroli Rada Miasta Wejherowa przyjęła uchwałą nr VIIIk/XV/l91/2019 z dnia 17 grudnia 2019 r. Jako przykład z innej, pobliskiej jednostki samorządu terytorialnego organ podał Gminę Miasta Łeba, która w uchwale nr 111/27/2024 Rady Miejskiej w Łebie z dnia 25 czerwca 2024 r. w sprawie zatwierdzenia planu pracy Komisji Rewizyjnej na rok 2024 przewiduje kontrolę Przedsiębiorstwa Wodociągowego "Łeba - Wicko" Sp. z o.o. - działalność bieżąca w miesiącu marzec-kwiecień.

Następnie wskazano, że rada gminy musi posiadać kompetencje kontrolne w stosunku do wszelkich jednostek organizacyjnych, za pomocą których gmina realizuje spoczywające na niej zadania (zob. wyrok NSA z dnia 29 sierpnia 2019 r., sygn. akt I OSK 657/19).

Jedną z takich jednostek Gminy Miasta Wejherowa jest Wejherowskie Centrum Kultury, na co jednoznacznie wskazują zapisy statutu, ustanowione uchwałą nr VIIIk/XXVI/363/2021 Rady Miasta Wejherowa z dnia 15 czerwca 2021 r. w sprawie nadania statutu samorządowej instytucji kultury - Wejherowskiemu Centrum Kultury w Wejherowie oraz aktem zmieniającym, tj. uchwałą nr VIIIk/LI/674/2023 z dnia 19 grudnia 2023 r., stanowiące, że: "Gmina Miasta Wejherowa działająca poprzez swoje statutowe organy jest Organizatorem WCK samorządowej instytucji kultury (§ 2).

Dyrektora WCK powołuje i odwołuje Prezydent Miasta Wejherowa, działający w imieniu Organizatora, zgodnie z przepisami ustawy (§ 10). Warunki pracy i wynagradzania Dyrektora WCK ustala Prezydent Miasta Wejherowa (§ 11 ust. 1.). Uprawnienia zwierzchnika służbowego w stosunku do Dyrektora WCK wykonuje Prezydent Miasta Wejherowa (§ 11 ust. 2)."

Organ zauważył też, że uchwałą nr VIIIk/XVI/222/2020 z dnia 17 marca 2020 r. Rada Miasta Wejherowa zleciła Komisji Rewizyjnej przeprowadzenie kontroli w Miejskiej Bibliotece Publicznej im. A. Majkowskiego w Wejherowie, dotyczącej wydatkowania dotacji podmiotowej dla Miejskiej Biblioteki Publicznej w Wejherowie w 2019 r.

Na podstawie ww. uchwały zespół kontrolny Komisji Rewizyjnej Rady Miasta Wejherowa w składzie: J. O., P. F., T. P. przeprowadził kontrolę a Rada Miasta przyjęła z niej sprawozdanie uchwałą nr VIIIk/XXIII/314/2020 z dnia 15 grudnia 2020 r. Biblioteka publiczna jest samorządową instytucją kultury, której organizatorem jest Gmina Miasta Wejherowa i posiada osobowość prawą. Działa analogiczne, jak wspomniane Wejherowskie Centrum Kultury, na podstawie ustawy z dnia 25 października 1991 r. o organizowaniu i prowadzeniu działalności kulturalnej i w oparciu o statut nadany uchwałą Rady Miasta.

Jako przykład z innej, pobliskiej jednostki samorządu terytorialnego organ podał uchwałę nr LVII/1461/22 Rady Miasta Gdańska z dnia 15 grudnia 2022 r. w sprawie zatwierdzenia planu kontroli Komisji Rewizyjnej Rady Miasta Gdańska na rok 2023, która przewiduje kontrolę bieżącej działalności Instytutu Kultury Miejskiej, która działa na podstawie art. 13 ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 25 października 1991 r. o organizowaniu i prowadzeniu działalności kulturalnej.

Kończąc Rada Miasta Wejherowa wskazała, że wobec aktualności i wagi rozstrzygnięcia Naczelnego Sądy Administracyjnego oraz praktyki w zakresie kontroli w spółkach miejskich i instytucjach kultury nie ma wątpliwości, że Rada Miasta Wejherowa działała zgodnie z obowiązującym prawem uchwalając zaskarżoną uchwałę.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j.: Dz. U. z 2024 r., poz. 1267), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości, w zakresie swojej właściwości, przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Przepis art. 3 § 2 pkt 5 i 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm. - dalej także jako "p.p.s.a.") stanowi, że kontrola ta sprawowana przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie między innymi w sprawach skarg na akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej, a także akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż akty prawa miejscowego, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej.

W myśl art. 147 p.p.s.a., sąd uwzględniając skargę na uchwałę stwierdza nieważność uchwały w całości lub w części albo stwierdza, że uchwała wydana została z naruszeniem prawa, jeżeli przepis szczególny wyłącza stwierdzenie jej nieważności.

Zgodnie natomiast z art. 91 u.s.g. uchwała lub zarządzenie organu gminy sprzeczne z prawem są nieważne (ust. 1), natomiast w przypadku nieistotnego naruszenia prawa organ nadzoru nie stwierdza nieważności uchwały lub zarządzenia, ograniczając się do wskazania, iż uchwałę lub zarządzenie wydano z naruszeniem prawa (ust. 4).

Zgodnie z orzecznictwem sądów administracyjnych za istotne naruszenie prawa uznaje się uchybienia prowadzące do skutków, które nie mogą być tolerowane w demokratycznym państwie prawnym. Są to w głównej mierze uchwały podjęte z naruszeniem: przepisów prawa miejscowego; przepisów wyznaczających kompetencje do podejmowania uchwał; podstawy prawnej podejmowanych uchwał; przepisów prawa ustrojowego; przepisów prawa materialnego (przez ich wadliwą wykładnię); przepisów regulujących procedurę podejmowania uchwał (por. wyroki WSA: w Kielcach z dnia 20 września 2022 r., sygn. akt II SA/Ke 428/22; w Krakowie z dnia 5 ipca 2022 r., sygn. akt III SA/Kr 519/22; w Łodzi z dnia 12 kwietnia 2022 r., sygn. akt III SA/Łd 1083/21; w Rzeszowie z dnia 21 grudnia 2021 r., sygn. akt II SA/Rz 1280/21, a także wyrok NSA z dnia 13 stycznia 2022 r., sygn. akt III OSK 542/21).

Nieistotne naruszenie prawa nie zostało zdefiniowane – lecz wydaje się, że obejmuje ono naruszenie prawa o drobnym, nieistotnym wręcz charakterze czy mało znaczące dla istoty danego zagadnienia – jak np.: błędy, oczywiste omyłki o charakterze pisarskim i rachunkowym, wskazanie w treści uchwały niewłaściwej podstawy prawnej, jeśli przepis stanowiący rzeczywistą normę kompetencyjną faktycznie istnieje (zob.: Legalis/el - komentarz do art. 91 u.s.g. [w:] P. Drembkowski, P. J. Suwaj (red.), Ustawa o samorządzie gminnym. Komentarz, wyd. I, Warszawa 2023).

Przedmiotem kontroli w niniejszej sprawie była uchwała nr IXk/III/21/2024 Rady Miasta Wejherowa w sprawie przyjęcia przez Radę Miasta Wejherowa planu pracy Komisji Rewizyjnej na 2024 r., na mocy której Rada Miasta zaplanowała dla Komisji Rewizyjnej realizację określonych zadań kontrolnych m.in. w stosunku do Wejherowskiego Centrum Kultury oraz następujących spółek kapitałowych: Miejski Zakład Komunikacji w Wejherowie Sp. z o.o., Ekofabryka Wejherowo Sp. z o.o. oraz Wejherowskie Towarzystwo Budownictwa Społecznego Sp. z o.o. (w których to Gmina Miasto Wejherowo posiada 100 % udziału kapitału gminnego).

Przechodząc do oceny zasadności wniesionej skargi należy na wstępie wskazać, że kwestią sporną w rozpoznawanej sprawie pozostaje w istocie podmiotowy zakres kontroli zleconej Komisji Rewizyjnej przez Radę Miasta zaskarżoną uchwałą, odnoszący się do powyżej wskazanych i wymienionych w tej uchwale spółek prawa handlowego, a także samorządowej instytucji kultury (a więc podmiotów posiadających osobowość prawną).

Zaznaczenia w tym miejscu wymaga, że stosownie doart. 15 ust. 1u.s.g. organem stanowiącym i kontrolnym w gminie jest rada gminy (miasta), zaś zgodnie z art. 18a ust. 1 u.s.g. rada gminy kontroluje działalność wójta, gminnych jednostek organizacyjnych oraz jednostek pomocniczych gminy; w tym celu powołuje komisję rewizyjną.

W związku z tym w doktrynie wskazuje się, że do zadań rady gminy (miasta) należy kontrola pracy wójta oraz gminnych jednostek organizacyjnych, przy czym dla sprawnego realizowania funkcji kontrolnej rada powołuje komisję rewizyjną. Jednak komisja rewizyjna (co należy wyraźnie podkreślić) nie jest organem kontrolnym gminy, a jedynie aparatem pomocniczym (wewnętrznym) rady gminy, za którego pomocą rada wykonuje swoją funkcję kontrolną.

Innymi słowy, komisja rewizyjna, dokonując czynności kontrolnych, nie działa samodzielnie, może bowiem wykonywać te czynności wyłącznie w zakresie i trybie ustalonych przez radę, i przedstawia radzie wyniki kontroli wraz ze stosownymi wnioskami. Rozstrzygnięcie w sprawie objętej kontrolą należy wyłącznie do rady gminy (zob. komentarz do art. 18a u.s.g. [w:] B. Dolnicki (red.), Ustawa o samorządzie gminnym. Komentarz, wyd. III, WKP 2021).

Wobec powyższego, w niniejszej sprawie, według skarżącego Wojewody Rada Miasta podejmując przedmiotową uchwałę w zaskarżonej części w sposób istotny naruszyła przepis prawa materialnego, tj. art. 18a ust. 1 u.s.g., bowiem sama nie posiadając kompetencji kontrolnych wobec wyżej wskazanych (samodzielnych prawnie, posiadających osobowość prawną) podmiotów nie mogła w takie uprawnienie wyposażyć Komisji Rewizyjnej.

Przepisart. 18a ust. 1u.s.g. nie statuuje bowiem wobec rady gminy - a w konsekwencji także wobec komisji rewizyjnej - prawa do kontroli zarówno spółek prawa handlowego, jak i samorządowych instytucji kultury, posiadających osobowość prawną, gdyż uprawnienia kontrolne wynikające z tego przepisu ograniczają się wyłącznie do kontroli działalności wójta, gminnych jednostek organizacyjnych oraz jednostek pomocniczych gminy.

Skarżący stanął na stanowisku, że skoro rada gminy, a zatem w konsekwencji komisja rewizyjna, ma kontrolować jedynie działalność wyłącznie wójta, gminnych jednostek organizacyjnych oraz jednostek pomocniczych gminy, to znaczy, że innych podmiotów, w tym spółek prawa handlowego, kontrolować nie może, na co wskazuje powołane przez skarżącego orzecznictwo sądowoadministracyjne (zob. wyroki WSA: w Olsztynie z dnia 16 czerwca 2015 r., sygn. akt II SA/Ol 433/15, a także w Gliwicach z dnia 2 lipca 2019 r., sygn. akt III SA/Gl 472/19 oraz z dnia 25 listopada 2021 r., sygn. akt III SA/Gl 635/21).

To samo tyczy się Wejherowskiego Centrum Kultury, które – zgodnie z ustawą z dnia 25 października 1991 r. o organizowaniu i prowadzeniu działalności kulturalnej (t.j.: Dz. U. z 2024 r., poz. 87 – dalej w skrócie "u.o.d.k.") – z datą wpisu do rejestru prowadzonego przez organizatora (tj. jednostkę samorządu terytorialnego czyli w tym przypadku Miasto Wejherowo), uzyskało odrębną od organizatora osobowość prawną, czego konsekwencją jest samodzielność zarządzania i gospodarowania, wyrażająca się w braku odpowiedzialności organizatora za zobowiązania instytucji kultury (art. 14 ust. 2 u.o.d.k.).

W konsekwencji, w ramach kompetencji kontrolnych wyrażonych wart. 18a ust. 1u.s.g. nie mieści się uprawnienie do kontroli przez radę gminy, a więc w tym komisję rewizyjną, samorządowych instytucji kultury.

Natomiast w ocenie Rady Miasta Wejherowa, w okolicznościach niniejszej sprawy, Rada posiadała kompetencję do kontroli wskazanych podmiotów, a w konsekwencji też mogła swoje uprawnienie kontrolne w tym zakresie scedować na Komisję Rewizyjną. Mianowicie, w ocenie Rady, spółki prawa handlowego, których jedynym właścicielem jest gmina mają szczególny charakter, ponieważ podstawowym celem ich powołania (utworzenia) jest realizacja określonych zadań gminy (art. 9 ust. 1 u.s.g.), a nie przynoszenie zysku, dlatego właśnie przepisy ustawy o samorządzie gminnym w odniesieniu do tych spółek są przepisami szczególnymi w stosunku do przepisów Kodeksu spółek handlowych.

To zaś uzasadnia kompetencje kontrolne rady gminy nad tego rodzaju spółkami, ponieważ rada gminy musi posiadać kompetencje kontrolne w stosunku do wszelkich jednostek organizacyjnych, za pomocą których gmina realizuje spoczywające na niej zadania, zaś przekazanie zadań do spółki nie może bowiem oznaczać wyjęcia ich spod kontroli rady.

Dlatego spółki, których jedynym właścicielem jest gmina, niewątpliwie mieszczą się w pojęciu "gminnych jednostek organizacyjnych", pomimo tego, że posiadają odrębną od gminy osobowość prawną, co zostało potwierdzone przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 29 sierpnia 2019 r. (sygn. akt I OSK 657/19). Stanowisko to dotyczy także wszelkich jednostek organizacyjnych gminy, w tym samorządowych instytucji kultury posiadających osobowość prawną, za pomocą których gmina realizuje spoczywające na niej w tym zakresie zadania.

W ocenie Sądu, w składzie orzekającym w niniejszej sprawie, należy w pełni podzielić stanowisko Rady Miasta Wejherowa, z którego wynika, że rada gminy posiada kompetencje kontrolne w stosunku do wszelkich jednostek organizacyjnych (bez względu na posiadany czy nieposiadany przez nie przymiot osobowości prawnej), za pomocą których gmina realizuje spoczywające na niej zadania, a więc – tak jak w rozpoznawanej sprawie – także wobec utworzonego i działającego na podstawie nadanego przez Radę Miasta Wejherowa statutu Wejherowskiego Centrum Kultury, jak też wobec wskazanych spółek prawa handlowego, w których to Gmina Miasto Wejherowo jest 100%-wym udziałowcem, tj. spółek: Miejski Zakład Komunikacji w Wejherowie Sp. z o.o., Ekofabryka Wejherowo Sp. z o.o. oraz Wejherowskie Towarzystwo Budownictwa Społecznego Sp. z o.o.

W tym zakresie Sąd w pełni podziela ocenę prawną wyrażoną w przywołanym powyżej wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego, jak też poprzedzającym go wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 28 listopada 2018 r. (sygn. akt II SA/Go 779/18).

W uzasadnieniu wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim wskazano, że: "U.s.g. nie definiuje pojęcia "gminna jednostka organizacyjna", co więcej analiza tej ustawy wskazuje na panujący w tym zakresie chaos terminologiczny, prowadzący do rozbieżności w wykładni i stosowaniu przepisów odnoszących się do samorządowych jednostek organizacyjnych. Wystarczy choćby wskazać na przepisyart. 24ai 24b u.s.g.

Pierwszy z tych przepisów posługuje się terminem "kierownik gminnej jednostki organizacyjnej", a drugi zwrotem "kierownik jednostki organizacyjnej gminy", mimo, iż w sposób ewidentny stanowią one swoje uzupełnienie. Skłania to piśmiennictwo do tezy, iż zachodzi tożsamość pojęć "jednostka organizacyjna gminy" i "gminna jednostka organizacyjna", które są używane przez ustawodawcę zamiennie.

Porównując bowiem oba zwroty nie sposób nie zauważyć, że ich brzmienie praktycznie się od siebie nie różni, poza innym szykiem wyrazów występujących w tych zwrotach (por. A. Wierzbica, Ograniczenia antykorupcyjne w samorządzie terytorialnym, Oficyna 2008; A. Wierzbica, Glosa do wyroku SN z dnia 28 lutego 2006 r., II PK 189/05, PPP 2008, nr 2, s. 88; A. Rzetecka-Gil, Glosa do wyroku z dnia 28 lutego 2006 r., II PK 189/05, LEX/el 2007, nr 61954, A. Szewc [w] G. Jyż, Z. Pławecki, Samorząd Gminny. Komentarz, Dom Wydawniczy ABC 2005, wyd. II, tezy do art. 9).

Natomiast w wyroku WSA w Bydgoszczy z dnia 8 stycznia 2009 r., II SA/Bd 878/08 (...), dokonuje się rozróżnienia tych pojęć wskazując, iż pojęcie "gminnej jednostki organizacyjnej" obejmuje zarówno jednostki organizacyjne gminy oraz gminne osoby prawne, natomiast pojęcie "jednostka organizacyjna gminy" oznacza gminną jednostkę organizacyjną, która dodatkowo spełnia warunek bycia częścią struktury organizacyjnej gminy (np. jako zakład czy jednostka budżetowa).

Przeciwko takiemu zdefiniowaniu jednostki organizacyjnej gminy przemawia jednak art. 47 ust. 1 u.s.g., który posługuje się pojęciem "jednostek organizacyjnych gminy nieposiadających osobowości prawnej". Z dodania słów "nieposiadających osobowości prawnej" wnioskować bowiem można, iż są "jednostki organizacyjne gminy", które posiadają osobowość prawną.

Z drugiej strony można wskazać szereg przepisów u.s.g. (np. art. 24f ust. 2 i 4, art. 24h ust. 1, 3 i 5, art. 24k ust. 1 i 3), w których odrębnie wymienia się "kierownika jednostki organizacyjnej gminy" oraz "osobę zarządzającą i członka organu zarządzającego gminną osobą prawną", co świadczy o użyciu pojęcia "jednostka organizacyjna gminy" w wąskim znaczeniu, nieobejmującym podmiotów posiadających osobowość prawną.

Dokonując wykładni pojęcia "gminna jednostka organizacyjna", użytego wart. 18a ust. 1u.s.g. w pierwszej kolejności należy wyjaśnić pojęcie "jednostka organizacyjna". W piśmiennictwie wskazuje się, iż jest to zespół prawnie wyodrębnionych oraz zorganizowanych składników majątkowych i osób, wyposażonych w możliwość działania na określonym polu, w tym występowania w obrocie prawnym niekoniecznie cywilnoprawnym.

Spółki kapitałowe bez wątpienia są jednostkami organizacyjnymi. Spółka kapitałowa to bowiem nic innego, jak wyodrębniony prawnie majątek oraz osoby (akcjonariusze, udziałowcy i członkowie organów), wyposażone w osobowość prawną i z określonymi celami działalności. Potwierdza to art. 33 ustawy z dnia 23 kwietnia 1965 r. - Kodeksy cywilny (t.j.: Dz.U z 2018 r., poz. 1025), według którego osobami prawnymi są Skarb Państwa i jednostki organizacyjne, którym przepisy szczególne przyznają osobowość prawną (por. R. Skwarło, Spółka jest jednostką organizacyjną, Wspólnota 2006/19).

Z semantycznego punktu widzenia "gminną jednostką organizacyjną" jest jednostka utworzona przez gminę w celu wykonywania jej zadań. Normatywną podstawą do takiego rozumowania jest art. 9 ust. 1 u.s.g., zgodnie z którym w celu wykonywania zadań gmina może tworzyć jednostki organizacyjne, a także zawierać umowy z innymi podmiotami, w tym z organizacjami pozarządowymi.

Pod względem strukturalnym gminne jednostki organizacyjne mogą więc stanowić cześć danej jednostki samorządu, jako osoby prawnej (jednostki prawnie niewyodrębnione) albo być podmiotami samodzielnymi, odrębnymi od tej osoby - jako jednostki prawnie wyodrębnione (por. A. Szewc, O pojęciu "jednostka organizacyjna" w polskim prawie samorządu terytorialnego, RPEiS, LXVII, zeszyt 3/2005, W. Niewiadomski, Z. Grzelczak, U.s.g., Warszawa 1990, s. 14). W związku z tym, iż spółki gminne są tworzone i wyposażane w majątek przez gminy, w celu wykonywania ich zadań, mimo, iż posiadają odrębną od gminy osobowość prawną, mieszczą się w pojęciu "gminnych jednostek organizacyjnych". Jest to tzw. szerokie ujęcie tego pojęcia.

Wobec używania przez prawodawcę na gruncie u.s.g. pojęcia "gminna jednostka organizacyjna" (jednostka organizacyjna gminy) w dwóch ujęciach (szerokim i wąskim) podzielić należy stanowisko wyrażane w piśmiennictwie, iż jeśli w ramach danej jednostki redakcyjnej tekstu ustawy (ustępu) poza powyższym pojęciem występuje również pojęcie "gminna osoba prawna" oznacza to użycie tego pojęcia w jego wąskim znaczeniu, nieobejmującym właśnie owych "gminnych osób prawnych". Natomiast gdy ustawodawca używa tego terminu "samodzielnie", bez "sąsiedztwa" gminnej osoby prawnej - wówczas mamy do czynienia z szerokim znaczeniem tego pojęcia (por. A. Rzetecka-Gill, Glosa do wyroku WSA w Bydgoszczy z dnia 8 stycznia 2009 r., II SA/Bd 878/08, Lex 99925).

Skoro więcart. 18a ust. 1u.s.g. nie różnicuje kompetencji kontrolnych na jednostki organizacyjne posiadające osobowość prawną lub nieposiadające osobowości prawnej, to należy uznać, że dotyczą one jednych i drugich, w myśl zasady lege non distinguente nec nostrum est distinguere. Osobowość prawna nie oznacza zupełnej odrębności organizacyjnej.

Osobowość prawna to konstrukcja przede wszystkim z zakresu prawa cywilnego. Gmina jest tworem publicznoprawnym, wyposażonym w osobowość prawną w celu uczestniczenia w obrocie cywilnoprawnym. W strukturze organizacyjnej gminy rozumianej jako związek publicznoprawny funkcjonują różne jednostki organizacyjne, w tym posiadające osobowość prawną, np. spółki oraz nieposiadające osobowości prawnej - zakłady i jednostki budżetowe.

Jedne i drugie organizacyjnie podlegają gminie i są przez nią nadzorowane. Za wyłączeniem spółek spod kontroli rady gminy nie przemawiają też żadne argumenty celowościowe. Nie jest takim argumentem fakt istnienia w spółkach rady nadzorczej. Rada nadzorcza jest wewnętrznym organem kontroli, nie wyłącza potrzeby ani możliwości kontrolowania przez radę gminy (komisję rewizyjną), choć ma wpływ na sposób i zakres wykonywania tej kontroli.

Istnienie tego rodzaju organu ma ułatwić kontrolę nad jednostkami, ale w żadnym razie nie wyłącza uprawnień kontrolnych rady gminy, realizowanych za pośrednictwem komisji rewizyjnej. Pamiętać należy, iż spółki, tak jak inne jednostki organizacyjne gminy, są powoływane w celu wykonywania zadań gminnych, w niektórych gminach te same zadania są wykonywane przez spółki, a w innych przez jednostki lub zakłady budżetowe. Przekazanie zadań do spółki nie może oznaczać wyjęcia ich spod kontroli rady. Trzeba pamiętać, iż w myśl art. 15 ust. 1 u.s.g. rada jest organem stanowiącym i kontrolnym w gminie. Jest to uprawnienie wynikające z prawa publicznego.

Majątek spółki gminnej stanowi mienie komunalne i podlega wszystkim rygorom dysponowania takim mieniem (art. 43 u.s.g.), a zgodnie z art. 2 pkt 6b ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o ograniczeniu prowadzenia działalności gospodarczej przez osoby pełniące funkcje publiczne (t.j.: Dz. U z 2017 r,. poz. 1393) oraz art. 24h-24m u.s.g., członkowie organów zarządzających gminnymi osobami prawnymi podlegają takim samym ograniczeniom i zakazom jak kierownicy innych jednostek organizacyjnych gminy (por. R. Skwarło, ibidem, A. Szewc, U.s.g. Komentarz, Lex 2012, t. 6 do art. 18a, Cz. Martysz [w] B. Dolnicki, U.s.g. Komentarz, WK 2018, t. 2 do art. 18a).

Za powyższą wykładniąart. 18a ust. 1u.s.g. przemawia również przepis art. 24 ust. 2 u.s.g., zgodnie z którym w wykonywaniu mandatu radnego radny ma prawo, jeżeli nie narusza to dóbr osobistych innych osób, do uzyskiwania informacji i materiałów, wstępu do pomieszczeń, w których znajdują się te informacje i materiały, oraz wglądu w działalność urzędu gminy, a także spółek z udziałem gminy, spółek handlowych z udziałem gminnych osób prawnych, gminnych osób prawnych, oraz zakładów, przedsiębiorstw i innych gminnych jednostek organizacyjnych z zachowaniem przepisów o tajemnicy prawnie chronionej.

Powyższy przepis wprowadzony na podstawie art. 1 pkt 9 ustawy z dnia 11 stycznia 2018 r. o zmianie niektórych ustaw w celu zwiększenia udziału obywateli w procesie wybierania, funkcjonowania i kontrolowania niektórych organów publicznych (Dz. U. z 2018 r., poz. 130) jest przejawem uprawnień kontrolnych radnego, w tym również w odniesieniu do spółek z udziałem gminy. W kontekście tego przepisu, skoro radny może podejmować czynności kontrolne w odniesieniu do tego rodzaju podmiotów, nie sposób kwestionować – stosując wykładnię systemową – uprawnień kontrolnych samej rady gminy, która - jak już wskazano powyżej – z punktu widzenia ustrojowego jest nie tylko organem stanowiącym, ale również kontrolnym.

Skoro więc spółki, o których mowa w zakwestionowanej przez Wojewodę uchwale, są jednostkami organizacyjnymi oraz zostały utworzone i wyposażone w majątek przez Miasto (...) w celu wykonywania części jego zadań, co więcej gmina jest ich jedynym udziałowcem, to należało je uznać za gminne jednostki organizacyjne w rozumieniu art. 18a ust. 1 u.s.g., które podlegają kontroli Rady Miasta (...)".

Przywołane stanowisko Sądu I instancji zaaprobował także Naczelny Sąd Administracyjny, który przywołanym wyżej wyroku stwierdził, że: "w pełni podziela stanowisko i jego uzasadnienie co do znaczenia pojęcia "gminna jednostka organizacyjna", użytego w art. 18a ust. 1 u.s.g. Dodatkowo skład orzekający w niniejszej sprawie pragnie podkreślić, że za wykładnią przyjmującą, że w tym przepisie pojęcie to występuje w znaczeniu szerszym przemawia dyrektywa

Z wykładni językowej, zgodnie z którą znaczenie zwrotów powstałych przez połączenie zwrotów prostych należy ustalać zgodnie z regułami syntaktycznymi języka, do którego interpretowana norma należy – por. J. Wróblewski [w:] W. Lang, J. Wróblewski, S. Zawadzki, Teoria państwa i prawa, Warszawa 1979, s. 400. Jeżeli więc, pojęcie "gminna jednostka organizacyjna" występuje w ustawie o samorządzie gminnym w dwóch znaczeniach: szerszym i węższym, i jeżeli w konkretnym przepisie pojęcie to występuje bez bliższego dookreślenia, to reguły syntaktyczne języka polskiego nakazują przyjąć, że występuje ono w szerszym znaczeniu.

(...) Spółki prawa handlowego, których jedynym właścicielem jest gmina, mają szczególny charakter, ponieważ podstawowym celem ich powołania (utworzenia) jest realizacja określonych zadań gminy (art. 9 ust. 1 u.s.g.), a nie przynoszenie zysku. Dlatego też przepisy ustawy o samorządzie gminnym w odniesieniu do tych spółek są przepisami szczególnymi w stosunku do przepisów kodeksu spółek handlowych. To zaś uzasadnia kompetencje kontrolne rady gminy nad tego rodzaju spółkami, ponieważ rada gminy musi posiadać kompetencje kontrolne w stosunku wszelkich jednostek organizacyjnych, za pomocą których gmina realizuje spoczywające na niej zadania (zob. art. 6 i 7 u.s.g.). Przekazanie zadań do spółki nie może bowiem oznaczać wyjęcia ich spod kontroli rady. Z tego względu spółki, których jedynym właścicielem jest gmina, niewątpliwie mieszczą się w pojęciu "gminnych jednostek organizacyjnych", pomimo tego, że posiadają odrębną od gminy osobowość prawną".

Mając powyższe na uwadze, należało uznać, że wykładniaart. 18a ust. 1u.s.g. prowadzi do wniosku, iż gmina posiada uprawnienia kontrolne wobec "gminnych jednostek organizacyjnych", pod pojęciem których należy także rozumieć spółki prawa handlowego, w których dana gmina posiada pełnię władztwa właścicielskiego (por. także wyrok WSA w Opolu z dnia 12 listopada 2024 r., sygn. akt I SA/Op 800/24).

Skoro – jak wskazywał w skardze Wojewoda – Gmina Miasto Wejherowo jest udziałowcem w 100% kapitału gminnego w spółkach: Miejski Zakład Komunikacji w Wejherowie Sp. z o.o., Ekofabryka Wejherowo Sp. z o.o. oraz Wejherowskie Towarzystwo Budownictwa Społecznego Sp. z o.o., przeto brak było podstaw do stwierdzenia nieważności zaskarżonej uchwały w części odnoszącej się do § 1 ust. 1 tiret drugie, trzecie i piąte.

W odniesieniu natomiast do zaskarżonej uchwały w części odnoszącej się do kontroli samorządowej instytucji kulturalnej, tj. Wejherowskiego Centrum Kultury, należy zwrócić uwagę, że przepisu.s.g. wskazuje, iż jednostki samorządu terytorialnego mogą organizować działalność kulturalną, tworząc samorządowe instytucje kultury, dla których prowadzenie takiej działalności jest podstawowym celem statutowym. Prowadzenie działalności kulturalnej jest zadaniem własnym jednostek samorządu terytorialnego o charakterze obowiązkowym (art. 7 ust. 1 pkt 9 u.s.g.).

Ze Statutu Wejherowskiego Centrum Kultury w Wejherowie (stanowiącego załącznik do uchwały nr VIIIk/XXVI/363/2021 Rady Miasta Wejherowa z dnia 15 czerwca 2021 r. w sprawie nadania Statutu samorządowej instytucji kultury – Wejherowskiemu Centrum Kultury w Wejherowie) wynika, że Gmina Miasta Wejherowa działająca poprzez swoje statutowe organy jest Organizatorem WCK – samorządowej instytucji kultury (§ 2), a WCK jest samorządową instytucją kultury posiadającą osobowość prawną, prowadzącą w szczególności działalność kulturalną w formie domu kultury (§ 3), natomiast prowadzenie tej działalności jest jego podstawowym celem statutowym (§ 6 zd. 2).

Działalność statutowa WCK polega na wykonywaniu zadań o charakterze użyteczności publicznej, których celem jest bieżące zaspokajanie potrzeb kulturalnych ludności, głównie mieszkańców Wejherowa, w drodze świadczenia usług (§ 8 ust. 1).

Z § 16 Statutu wynika z kolei, że dotację podmiotową niezbędną do realizacji bieżących zadań statutowych WCK, w tym na utrzymanie i remonty obiektów oraz obciążające koszty działalności podstawowej wynagrodzenia dla pracowników, wraz ze składką na ubezpieczenia społeczne i inne wydatki z tytułu zatrudnienia pracowników – zapewnia co roku w budżecie Miasta Rada Miasta Wejherowa – reprezentująca Organizatora.

Z powyższych uregulowań jednoznacznie wynika, że Wejherowskie Centrum Kultury w Wejherowie stanowi samorządową instytucję kulturalną, która została utworzona przez Gminę Miasto Wejherowo i której podstawowym celem statutowym jest prowadzenie działalności kulturalnej w formie domu kultury i wykonywanie zadań o charakterze użyteczności publicznej, których celem jest bieżące zaspokajanie potrzeb kulturalnych ludności, która to realizacja tego celu jest także finansowana z budżetu Gminy Miasta Wejherowa.

W ocenie Sądu opisane uwarunkowania organizacyjno-prawne Wejherowskiego Centrum Kultury uzasadniają – jak to miało miejsce w przypadku opisanych powyżej spółek prawa handlowego - kompetencje kontrolne rady gminy wobec tej instytucji, gdyż instytucja ta realizuje spoczywające na Gminie Miasta Wejherowa zadania własne m.in. określone wu.s.g. (z § 8 ust. 5 Statutu wynika też, że WCK dodatkowo realizuje zadania z zakresu promocji turystycznej Miasta, co wpisuje się w realizację zadania gminy określonego w art. 7 ust. 1 pkt 18 u.s.g.), które dodatkowo są też finansowane przez tę gminę. To z kolei wskazuje, że Rada Miasta mogła w opisanym zakresie przekazać Komisji Rewizyjnej przysługujące jej uprawnienia kontrolne.

W związku z powyższym brak było też podstaw do stwierdzenia nieważności zaskarżonej uchwały w części odnoszącej się do § 1 ust. 1 tiret pierwsze.

W konsekwencji, uznawszy zarzuty podniesione w skardze za niezasadne, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił wniesioną skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a., o czym orzeczono jak w sentencji wyroku.

Sąd rozpoznał niniejszą sprawę na podstawie art. 119 pkt 2 p.p.s.a., zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów (art. 120 p.p.s.a.).

Powołane w treści niniejszego uzasadnienia orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl).