REKLAMA

Logo strony

Czy projektant może ponownie wykorzystać kostiumy? Prawo autorskie w teatrze

Mariusz KusionMariusz Kusion
17.07.2025

Czy projektant może ponownie wykorzystać kostiumy? Prawo autorskie w teatrze

Pytanie

Jako instytucja kultury zleciliśmy freelancerowi wykonanie projektów kostiumów do spektaklu. Po czasie dowiedzieliśmy się, że bardzo podobne stroje – z pewnymi zmianami – zostały wykorzystane przez tego samego projektanta w innym teatrze. Nie podpisywaliśmy z twórcą pisemnej umowy. Czy mamy prawo sprzeciwić się ponownemu wykorzystaniu projektów? Czy przysługują nam jakiekolwiek prawa autorskie do tych kostiumów?

Odpowiedź

Przede wszystkim należy upewnić się, czy i jaką umowę zawarto z teatrem A w związku z wykonaniem kostiumów. W tej sytuacji projektant i teatr A nie podpisali żadnej umowy. Można więc przyjąć, że doszło do zawarcia umowy ustnej, co jest w pełni dozwolone dla samej realizacji kostiumów oraz otrzymania wynagrodzenia przez autorkę. Niemniej, teatr nie nabył na tej podstawie praw autorskich do projektu kostiumów. Przeniesienie praw autorskich wymaga bowiem bezwzględnie formy pisemnej. Tak samo, jak umowa licencji wyłącznej. Oznacza to, że pełnia praw autorskich do projektów kostiumów pozostała przy autorce, czyli formalnie rzecz biorąc mogła wykorzystać stroje (nawet w niezmienionej formie) na potrzeby innego spektaklu w innym teatrze.

arrow
Korzyści

Z komentarza eksperta Prawo i finanse w kulturze dowiesz się:

  • Kiedy projektant zachowuje prawa autorskie do kostiumów scenicznych
  • Jaka jest różnica między licencją wyłączną a niewyłączną i ich formami zawierania
  • Jakie konsekwencje etyczne i zawodowe może mieć ponowne użycie tego samego projektu

Jaka jest różnica między licencją wyłączną a niewyłączną i ich formami zawierania

Można przyjąć, że w opisanej sytuacji doszło co najwyżej do zawarcia umowy licencji niewyłącznej, która w odróżnieniu od licencji wyłącznej, nie wymaga formy pisemnej pod rygorem nieważności. Może być zawarta w dowolnej formie, włączając w to formę ustną i dorozumianą.

Czytaj też:

Z tym że do celów dowodowych, szczególnie w przypadku sporów, zaleca się zawarcie umowy w formie pisemnej lub elektronicznej, aby jasno określić zakres i warunki licencji.

Jakie konsekwencje etyczne i zawodowe może mieć ponowne użycie tego samego projektu

Opisane w pytaniu zachowanie, choć dozwolone prawnie, można uznać za wątpliwe etycznie (tzw. autoplagiat). Tak więc teatr A może podjąć decyzję o zakończeniu wieloletniej współpracy z freelancerem. Także z obawy przed tym, aby takie sytuacje nie powtarzały się w przyszłości, bo może to narazić teatr A na roszczenia ze strony innych podmiotów, dla których projektant przygotował kostiumy, a następnie ponownie je wykorzystał w teatrze A.

Czytaj też:

Czy projektant może ponownie wykorzystać kostiumy - 3 wskazówki dla dyrektora instytucji kultury

1. Zawsze zawieraj pisemną umowę z projektantem kostiumów

Przeniesienie autorskich praw majątkowych lub udzielenie licencji wyłącznej wymaga formy pisemnej. Brak takiej umowy oznacza, że instytucja nie nabywa praw do dalszego wyłącznego wykorzystywania projektu. Nawet przy powtarzającej się współpracy z tym samym twórcą warto każdorazowo zawierać precyzyjny kontrakt.

2. Ustal zakres wykorzystania projektu już na etapie zamówienia

Jeśli teatr oczekuje wyłączności na dany projekt (np. kostiumy zaprojektowane tylko do jednego spektaklu), należy to wyraźnie zapisać w umowie. W przeciwnym razie projektant – jako posiadacz praw – może legalnie wykorzystać projekt w innym przedsięwzięciu artystycznym.

3. Zadbaj o transparentność współpracy i standardy etyczne

Choć ponowne użycie własnego projektu przez projektanta może być legalne, może rodzić napięcia i szkodzić reputacji instytucji. Dlatego warto już na początku jasno komunikować oczekiwania oraz wprowadzić wewnętrzne standardy współpracy z twórcami, by unikać konfliktów i nieporozumień.

Mariusz Kusion
Autor

Mariusz Kusion

prawnik, trener, publicysta, społecznik. Absolwent Uniwersytetu Jagiellońskiego. Regularnie prowadzi szkolenia dla sektora publicznego, ludzi nauki i przedsiębiorców, zwłaszcza na temat prawa własności intelektualnej, prawa pracy, prawa administracyjnego oraz szkolnictwa wyższego. Prowadzi blog: www.kreatywnieoprawie.pl

Słowa Kluczowe

Słowa kluczowe

REKLAMA

Loading...
Loading...
Loading...
Loading...
Loading...
Loading...

REKLAMA

Logo strony

Kontakt

Wiedza i Praktyka Sp. z o.o.

ul. Łotewska 9a

03-918 Warszawa

Obserwuj nas

Ostatnie numery

Copyright 2026 © Wszelkie prawa zastrzeżone
;;