Zasiłek opiekuńczy z ZUS nie przysługuje na chorego partnera (konkubenta), jeżeli nie jest on małżonkiem ani innym „członkiem rodziny” w rozumieniu ustawy zasiłkowej. Sam fakt prowadzenia wspólnego gospodarstwa domowego nie wystarcza.

Prawo do zasiłku opiekuńczego powstaje, gdy ubezpieczony zostaje zwolniony od pracy z powodu konieczności osobistego sprawowania opieki m.in. nad „innym chorym członkiem rodziny” (art. 32 ust. 1 pkt 3 ustawy zasiłkowej).

Kluczowe jest jednak to, kogo ustawa uznaje za „członka rodziny” na potrzeby tego świadczenia. W art. 32 ust. 2 ustawodawca wskazuje zamknięty katalog osób, m.in. małżonka, rodziców, rodzica dziecka, ojczyma, macochę, teściów, dziadków, wnuki, rodzeństwo oraz dzieci powyżej 14 lat. Partner (osoba pozostająca w związku nieformalnym) nie jest w tym katalogu wymieniony, więc nie spełnia definicji „członka rodziny” dla zasiłku opiekuńczego.

ZUS wprost wyjaśnia też, że przy opiece nad „innym niż dziecko chorym członkiem rodziny” warunkiem jest pozostawanie we wspólnym gospodarstwie domowym w czasie sprawowania opieki, ale dotyczy to tylko tych osób, które mieszczą się w ustawowej definicji „członka rodziny”. To oznacza, że wspólne gospodarstwo domowe nie „zamienia” partnera w członka rodziny w rozumieniu przepisów o zasiłku opiekuńczym.

Dla porządku: jeżeli opieka dotyczy „innego chorego członka rodziny” (w rozumieniu ustawy), zasiłek przysługuje co do zasady maksymalnie 14 dni w roku kalendarzowym (art. 33 ust. 1 pkt 2), a dodatkowo nie przysługuje, gdy są inni domownicy mogący zapewnić opiekę (art. 34).

Jeżeli osoba jest pracownikiem, można rozważyć urlop opiekuńczy z Kodeksu pracy: przysługuje 5 dni w roku w celu zapewnienia osobistej opieki lub wsparcia osobie zamieszkującej w tym samym gospodarstwie domowym, która wymaga opieki z poważnych względów medycznych (art. 173¹ § 1 kp). Ten urlop jest bezpłatny, ale może być realnym rozwiązaniem przy opiece nad partnerem.