Wydatki poniesione na obsługę prawną nie korzystają ze zwolnienia z art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy o CIT. Można je sfinansować z dotacji podmiotowej instytucji kultury.

Kwestia przedmiotowego zwolnienia od podatku dochodowego od osób prawnych z art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy o CIT ma tu znaczenie wyłącznie w przypadku, gdyby instytucja kultury sfinansowała wydatki na obsługę prawną ze środków własnych, czyli innych niż dotacja podmiotowa od organizatora. Zakładając więc, że instytucja tak właśnie sfinansuje te wydatki, z art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy o CIT wynika, że wolne od podatku są dochody podatników, których celem statutowym jest działalność naukowa, naukowo-techniczna, oświatowa, w tym również polegająca na kształceniu studentów, kulturalna, w zakresie kultury fizycznej i sportu, ochrony środowiska, wspierania inicjatyw społecznych na rzecz budowy dróg i sieci telekomunikacyjnej na wsi oraz zaopatrzenia wsi w wodę, dobroczynności, ochrony zdrowia i pomocy społecznej, rehabilitacji zawodowej i społecznej inwalidów oraz kultu religijnego – w części przeznaczonej na te cele.

Jak widać, wydatki na obsługę prawną instytucji nie mieszczą się ramach tego zwolnienia, ponieważ nie jest to działalność statutowa wymieniona w tym przepisie. Jednak w tym przypadku równowartość wydatków na obsługę prawną nie stanowi dochodu do opodatkowania, ponieważ instytucja kultury może je zaliczyć do kosztów uzyskania przychodów – przy założeniu, że źródłem finansowania nie jest dotacja podmiotowa. Kosztami uzyskania przychodów są koszty poniesione w celu osiągnięcia przychodów ze źródła przychodów lub w celu zachowania albo zabezpieczenia źródła przychodów, z wyjątkiem kosztów wymienionych w art. 16 ust. 1 ustawy o CIT, czyli w tzw. katalogu wyłączeń. Koszty poniesione w walutach obcych przelicza się na złote według kursu średniego ogłaszanego przez NBP z ostatniego dnia roboczego poprzedzającego dzień poniesienia kosztu (art. 15 ust. 1 ustawy o CIT).

Przed laty fiskus stał na stanowisku, że możliwość obciążenia kosztów uzyskania przychodu kosztami sądowymi, obsługi prawnej itp., zależała właśnie od tego, czy podatnik wygrał, czy przegrał w sądzie. Na szczęście to nielogiczne stanowisko uległo zmianie.

Organ interpretacyjny stwierdza bowiem, że: „Sprawą zasadniczą dla rozstrzygnięcia kwestii możliwości zaliczenia przedmiotowych wydatków do kosztów uzyskania przychodów jest fakt, że działania [podatnika] zmierzają do obrony majątku i zabezpieczenia źródeł przychodu [podatnika]. Ponoszenie kosztów postępowania sądowego, nawet w sytuacji przegranego sporu jest uzasadnione ekonomicznym interesem [podatnika], gdyż mogą prowadzić do ograniczenia kwot wypłacanych odszkodowań i zabezpieczenia się przed nieuzasadnionymi roszczeniami. [Podatnik], bez względu na ostateczny wynik toczącego się przed sądem sporu podejmuje bowiem działania zmierzające do obrony własnej racji. Działania te podejmowane są w celu uchronienia się od niekorzystnych dla [podatnika] skutków finansowych, są zatem działaniami zmierzającymi do zachowania albo zabezpieczenia źródła przychodów.” [uzupełnienia autora] (interpretacja indywidualna Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej z 17 maja 2017 r., sygn. 0111-KDIB1-3.4010.90.2017.1.AL).

Zgodnie z art. 28 ust. 3 pkt 1 uodk organizator przekazuje instytucji kultury środki finansowe w formie dotacji podmiotowej na dofinansowanie działalności bieżącej w zakresie realizowanych zadań statutowych, w tym na utrzymanie i remonty obiektów.

Dotację przekazuje organizator i pochodzi ona ze środków publicznych. Dotacje, jak wiadomo, podlegają rozliczeniu w reżimie przepisów o finansach publicznych. Dlatego, w dużej mierze wiele zależy od organizatora przyznającego dotację ze środków własnego budżetu.Moim zdaniem w tym przypadku wydatki na obsługę prawną można zaliczyć do działalności bieżącej w sposób pośredni prowadzącej do realizacji zadań statutowych, ponieważ dotyczy to spraw pracowniczych.Jednak należałoby to skonsultować z organizatorem.

Tak naprawdę, to od efektów takiej konsultacji zależy, czy wystąpi tu ewentualna odpowiedzialność za naruszenie dyscypliny finansów publicznych. Przy czym, o czym warto przypomnieć, odpowiedzialność taka wystąpi w razie naruszenia regulujących ją przepisów. Naruszeniem dyscypliny finansów publicznych jest m.in. wydatkowanie dotacji niezgodnie z przeznaczeniem określonym przez udzielającego dotację(art. 9 pkt 1 ustawy o odpowiedzialności za naruszenie dyscypliny finansów publicznych). Poza tym, naruszeniem dyscypliny finansów publicznych jest dokonanie wydatku ze środków publicznych bez upoważnienia określonego m.in. uchwałą budżetową lub planem finansowym albo z przekroczeniem zakresu tego upoważnienia lub z naruszeniem przepisów dotyczących dokonywania poszczególnych rodzajów wydatków (art. 11 ust. 1 ustawy o odpowiedzialności za naruszenie dyscypliny finansów publicznych).

Zwracam jednak uwagę, że jak wynika z art. 26 ustawy o odpowiedzialności za naruszenie dyscypliny finansów publicznych, nie stanowi naruszenia dyscypliny finansów publicznych działanie lub zaniechanie określone w art. 5–16, którego przedmiotem są środki finansowe w wysokości nieprzekraczającej jednorazowo, a w przypadku więcej niż jednego działania lub zaniechania – łącznie w roku budżetowym, kwoty minimalnej, która wynosi obecnie 4134,02 zł.

Ponadto, zgodnie z art. 28 ustawy o odpowiedzialności za naruszenie dyscypliny finansów publicznych, nie dochodzi się takiej odpowiedzialności, którego stopień szkodliwości dla finansów publicznych jest znikomy. Przy ocenie stopnia szkodliwości dla finansów publicznych naruszenia dyscypliny finansów publicznych uwzględnia się wagę naruszonych obowiązków, sposób i okoliczności ich naruszenia, a także skutki naruszenia. Przy ocenie stopnia szkodliwości dla finansów publicznych naruszenia dyscypliny finansów publicznych wywołującego skutki finansowe bierze się pod uwagę w szczególności wysokość skutku finansowego, w tym:

1) wysokość uszczuplonych środków publicznych;

2) kwotę środków publicznych niewpłaconych lub niezwróconych na właściwy rachunek budżetu państwa, jednostki samorządu terytorialnego lub innej jednostki sektora finansów publicznych;

3) kwotę środków publicznych wydatkowanych bez upoważnienia lub z jego przekroczeniem albo niezgodnie z przeznaczeniem;

4) wysokość zobowiązań zaciągniętych bez upoważnienia lub z jego przekroczeniem;

5) kwotę zapłaconych odsetek, kar lub opłat albo wypłaconego oprocentowania.

Przechodząc do skutków podatkowych, przedmiotowym zwolnieniem od podatku dochodowego objęto dotacje otrzymane z budżetu państwa lub budżetu jednostki samorządu terytorialnego, z wyjątkiem dopłat do oprocentowania kredytów bankowych w zakresie określonym w odrębnych ustawach (art. 17 ust. 1 pkt 47 ustawy o CIT). Dotyczy to więc także dotacji podmiotowych otrzymywanych przez instytucje kultury od ich organizatora.

Do kosztów uzyskania przychodów nie zalicza się wydatków i kosztów bezpośrednio sfinansowanych z przychodów, o których mowa w art. 17 ust. 1 pkt 47 ustawy o CIT (art. 16 ust. 1 pkt 58 ustawy o CIT). A zatem, sfinansowanie wydatków (m.in. na obsługę prawną) z dotacji zwolnionej od podatku powoduje, że nie można ich zaliczyć do kosztów podatkowych.

Jednak wszelkie wydatki sfinansowane z dotacji przedmiotowo zwolnionej od podatku z art. 17 ust. 1 pkt 47 ustawy o CIT niejako zawierają się w tym zwolnieniu. Skoro bowiem poniesione wydatki sfinansowano w całości dotacją, to dochód stanowiący równowartość tych wydatków, na podstawie art. 17 ust. 1 pkt 47 ustawy o CIT, podlega zwolnieniu z opodatkowania podatkiem dochodowym od osób prawnych, ponieważ wydatków tych dokonano ze środków wolnych od podatku (interpretacja indywidualna Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej z 15 marca 2018 r., sygn. 0114-KDIP2-1.4010.22.2018.2.KS).