REKLAMA

Logo strony

Standardy Ochrony Małoletnich w praktyce – jakie jest stanowisko Rzecznika Praw Dziecka


poradnia dla dyrektora

Pytanie

Jako instytucja kultury wdrożyliśmy Standardy ochrony małoletnich. Czy tylko od nowozatrudnionych pracowników na umowę o pracę jednorazowo pobieramy zaświadczenia o niekaralności z KRK? Jak postąpić z osobami zatrudnionymi na podstawie umowy o dzieło do poszczególnych audycji szkolnych w placówkach edukacyjnych (w części osoby się powtarzają)? Czy po roku powinniśmy od takich osób pobrać na nowo zaświadczenia z KRK? Czy w sytuacji obecnej, kiedy pobranie zaświadczenia może potrwać do 14 dni (komunikat na stronie Ministerstwa Sprawiedliwości), możemy dopuścić osobę do realizacji umowy (posiłkując się np. tylko wyciągiem z rejestru przestępców seksualnych – że osoba nie widnieje)? czy te obowiązki spoczywają na nas skoro jeździmy do szkół i przedszkoli (a tam dzieci są pod opieką nauczycieli) lub ewentualnie dzieci przychodzą do naszej instytucji, ale pozostają pod opieką albo rodziców albo nauczycieli? Czy oświadczenia (np. o zamieszkiwaniu w ciągu 20 lat w państwach innych niż RP, posiadaniu obywatelstwa państwa innego niż RP, posiadaniu obywatelstwa polskiego) należy brać od wszystkich pracowników, czy tylko nowozatrudnionych i związanych z edukacją muzyczną?

Odpowiedź

Przepisy ustawy z 28 lipca 2023 r. o zmianie ustawy – Kodeks rodzinny i opiekuńczy oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2023 r. poz. 641) – tzw. „ustawa Kamilka” – obowiązują od niedawna i budzą wiele wątpliwości dotyczących ich prawidłowego stosowania. Wskazuje na to m. in. Rzecznik Praw Obywatelskich.

Standardy Ochrony Małoletnich – odpowiedzi na pytania z praktyki

Czy tylko od nowozatrudnionych pracowników na umowę o pracę jednorazowo pobieramy zaświadczenia o niekaralności z KRK

Zgodnie z art. 21 ust. 1 ustawy z 13 maja 2016 r. o przeciwdziałaniu zagrożeniom przestępczością na tle seksualnym i ochronie małoletnich (tekst jedn.: Dz.U. z 2024 r. poz. 560), w brzmieniu nadanym temu artykułowi „ustawą Kamilka”, przed nawiązaniem z osobą stosunku pracy lub przed dopuszczeniem osoby do innej działalności związanej z wychowaniem, edukacją, wypoczynkiem, leczeniem, świadczeniem porad psychologicznych, rozwojem duchowym, uprawianiem sportu lub realizacją innych zainteresowań przez małoletnich, lub z opieką nad nimi na pracodawcy lub innym organizatorze takiej działalności oraz na osobie, z którą ma być nawiązany stosunek pracy lub która ma być dopuszczona do takiej działalności, ciążą obowiązki określone w ust. 2-8 tego przepisu, do których należy m. in. uzyskanie informacji, czy dane ww. osoby są zamieszczone w określonych rejestrach.

Jak wyjaśniło Ministerstwo Sprawiedliwości, „nowe zasady dotyczą tylko osób, z którymi są zawierane umowy o pracę lub które są dopuszczane do działalności od 15 lutego 2024 r. Nie trzeba sprawdzać już zatrudnionych osób – chyba że zmienia się ich umowa o pracę lub rodzaj działalności, którą mają prowadzić”.

Jak postąpić z osobami zatrudnionymi na podstawie umowy o dzieło do poszczególnych audycji szkolnych w placówkach edukacyjnych (w części osoby się powtarzają)? Czy po roku powinniśmy od takich osób pobrać na nowo zaświadczenia z KRK

Pozyskanie informacji – literalnie interpretując przepisy – następuje przed nawiązaniem danego stosunku prawnego. Oznacza to, że nawiązanie każdego stosunku prawnego należy poprzedzić uzyskaniem zaświadczenia, także wtedy, gdy daną osobę ma łączyć z instytucją kultury, której dotyczy pytanie, wiele stosunków prawnych (np. umowa o pracę u umowa o dzieło).

Czy po roku powinniśmy od takich osób pobrać na nowo zaświadczenia z KRK

Wydaje się, że nie ma takiego obowiązku.

Czy w sytuacji obecnej, kiedy pobranie zaświadczenia może potrwać do 14 dni (komunikat na stronie Min. Sprawiedliwości), możemy dopuścić osobę do realizacji umowy (posiłkując się np. tylko wyciągiem z rejestru przestępców seksualnych – że osoba nie widnieje)

Na gruncie przepisów ustawy z 13 maja 2016 r. o przeciwdziałaniu zagrożeniom przestępczością na tle seksualnym i ochronie małoletnich, nie wydaje się to możliwe.

Czy te obowiązki spoczywają na nas skoro jeździmy do szkół i przedszkoli (a tam dzieci są pod opieką nauczycieli) lub ewentualnie dzieci przychodzą do naszej instytucji, ale pozostają pod opieką albo rodziców albo nauczycieli

Pomocne w rozstrzyganiu tej kwestii w praktyce mogą być wyjaśnienia Ministerstwa Sprawiedliwości: Co oznacza określenie „dopuszczenie do innej działalności”?

Przez pojęcie „innej działalności” związanej z wychowaniem, edukacją, leczeniem, świadczeniem porad psychologicznych, rozwojem duchowym, uprawianiem sportu lub realizacją innych zainteresowań przez małoletnich, lub z opieką nad nimi rozumie się każdą sformalizowaną i niesformalizowaną działalność w zakres której będzie wchodził choćby jeden z wyżej wymienionych typów aktywności/kontaktu/zaangażowania/czynności z małoletnimi np. wolontariusz, prowadzący warsztaty, animator świadczący usługę malowania twarzy dzieciom na podstawie umowy o dzieło/zlecenie na miejskim festynie.

Czy oświadczenia (np. o zamieszkiwaniu w ciągu 20 lat w państwach innych niż RP, posiadaniu obywatelstwa państwa innego niż RP, posiadaniu obywatelstwa polskiego) należy brać od wszystkich pracowników, czy tylko nowozatrudnionych i związanych z edukacją muzyczną

Oświadczenia te należy uzyskiwać przed nawiązaniem z osobą stosunku pracy lub przed dopuszczeniem osoby do innej działalności związanej z wychowaniem, edukacją, wypoczynkiem, leczeniem, świadczeniem porad psychologicznych, rozwojem duchowym, uprawianiem sportu lub realizacją innych zainteresowań przez małoletnich, lub z opieką nad nimi (patrz art. 21 ust. 1 i 5 ustawy).

Standardy Ochrony Małoletnich - stanowisko Rzecznika Praw Obywatelskich

Na trudność w stosowaniu przepisów „ustawy Kamilka”, jak wskazano na wstępie, zwrócił uwagę Rzecznik Praw Obywatelskich, stwierdzając m.in.:

„Na tle tych regulacji pojawiają się zasadnicze problemy z ich prawidłowym rozumieniem i stosowaniem, a także obawy, że na nałożone obowiązki dotyczące ścisłej weryfikacji mogą odstraszać potencjalnych pracowników, współpracowników, wolontariuszy jednostek prowadzących działalność związaną m.in. z wychowaniem, edukacją lub realizacją innych zainteresowań przez małoletnich.

Organizacje i jednostki wyrażają wątpliwości wobec zakresu podmiotowego obowiązujących regulacji. Mają problemy z rozstrzygnięciem, czy są zobowiązane do dostosowania się do przepisów ustawy. Przykładowo: nie wie tego kierowca autobusu, który wozi dzieci na wycieczki. Dotyczy to też klubów sportowych, np. stadnin koni, organizatorów szkoleń online; urzędów organizujących warsztaty i spotkania – w tym również dla dzieci i młodzieży szkolnej; czy ustawa dotyczy wszystkich pracowników, nawet tych mających tylko pobieżny kontakt z dziećmi, np. pracujących w recepcji, czy występujących gościnnie z prelekcją, na jednorazowe zaproszenie jako gość honorowy lub specjalny; czy obowiązki wynikające z ustawy dotyczą prywatnych korepetytorów, jednoosobowych gabinetów psychologicznych, stomatologicznych.

Istotne są też głosy, że regulacje te oznaczają blokadę jakiejkolwiek możliwości nawiązania relacji z dzieckiem, a bez wchodzenia w strefę prywatną nie da się mu pomóc. Pracownicy i wolontariusze od lat pracujący z dziećmi w bliskich relacjach wyrażają obawy, że wprowadzenie standardów ograniczy swobodę pracy z dzieckiem ze względu na ryzyko powstania sytuacji dwuznacznych czy problematycznych.

Pojawiają się również sygnały, niepozostające bez znaczenia dla efektywności systemu wsparcia małoletnich, że wymóg weryfikacji w rejestrach pracowników, współpracowników, wolontariuszy przed rozpoczęciem pracy/współpracy spowoduje, że zdecydują się oni na wsparcie innych podmiotów, które nie będą wymagały poddania się procedurze weryfikacyjnej i ponoszenia kosztów zaświadczenia. (...)

Wątpliwości te są do pewnego stopnia wynikiem dyskusyjnej jakości legislacyjnej niektórych przepisów tzw. ustawy Kamilka i – jak się wydaje – braku odpowiedniej refleksji na etapie postępowania ustawodawczego co do skutków, jakie może spowodować wejście w życie ustawy w aktualnym brzmieniu. Dlatego też zasadne jest podjęcie działań informacyjnych, a także prac legislacyjnych zmierzających do nowelizacji tej ustawy – tak aby zawarte w niej przepisy nie budziły tak istotnych wątpliwości i nie doprowadziły do następstw niezamierzonych przez ustawodawcę.

Ustawa nakładająca obowiązki na jednostki powinna być sformułowana w taki sposób, aby jej stosowanie odpowiadało intencjom ustawodawcy. Przepisy powinny mieć takie brzmienie, aby istniała możliwość precyzyjnego zidentyfikowania zarówno adresatów regulacji, jak też treści wprowadzonych obowiązków. Wymogi te wynikają z zasady poprawnej legislacji (art. 2 Konstytucji RP).

Przedstawione wątpliwości dają podstawę do wniosku, że ustawa nie w pełni odpowiada tym standardom.”

W opisanych wyżej okolicznościach, stosowanie przepisów ustawy z 13 maja 2016 r. o przeciwdziałaniu zagrożeniom przestępczością na tle seksualnym i ochronie małoletnich, w brzmieniu nadanym jej w wyniku zmian wprowadzonych „ustawą Kamilka”, obarczone jest dużą niepewnością. Za konieczne należy zatem uznać zmiany legislacyjne, które zlikwidują ułomności w omówionych przepisach.

law
Podstawa prawna
Maciej Karpiński
Autor

Maciej Karpiński

Prawnik. Specjalista z zakresu prawa pracy, zarządzania pracownikami i funkcjonowania samorządu terytorialnego. Autor publikacji w tych dziedzinach. Wykładowca na kursach kadrowo-płacowych. Doświadczenie zawodowe autora obejmuje m. in. pracę na kierowniczych stanowiskach w działach personalnych banków oraz w komórkach audytu i kontroli, w samorządzie terytorialnym

Słowa Kluczowe

Słowa kluczowe

REKLAMA

Loading...
Loading...
Loading...
Loading...
Loading...
Loading...

REKLAMA

Logo strony

Kontakt

Wiedza i Praktyka Sp. z o.o.

ul. Łotewska 9a

03-918 Warszawa

Obserwuj nas

Ostatnie numery

Copyright 2026 © Wszelkie prawa zastrzeżone
;;