REKLAMA

Pytanie
Odpowiedź
Informację o stosowaniu przez pracodawcę systemu równoważnego czasu pracy należy przekazać pracownikowi poprzez zapoznanie go z regulaminem pracy, względnie z obwieszczeniem, o którym mowa w art. 150 § 1 Kodeksu pracy. Dla pracownika należy sporządzać grafik (rozkład czasu pracy).
Zgodnie z art. 136 § 1 Kodeksu pracy jeżeli jest to uzasadnione rodzajem pracy lub jej organizacją, może być stosowany system równoważnego czasu pracy, w którym jest dopuszczalne przedłużenie dobowego wymiaru czasu pracy, nie więcej jednak niż do 12 godzin, w okresie rozliczeniowym nieprzekraczającym 1 miesiąca. Przedłużony dobowy wymiar czasu pracy jest równoważony krótszym dobowym wymiarem czasu pracy w niektórych dniach lub dniami wolnymi od pracy.
W kolejnych paragrafach tego artykułu oraz w art. 136 i 137 Kodeksu pracy określono szczególne warianty systemu równoważnego czasu pracy, różniące się długością okresu rozliczeniowego oraz maksymalnym wymiarem dobowym czasu pracy.
W myśl art. 29 § 1 Kodeksu pracy, umowa o pracę określa strony umowy, rodzaj umowy, datę jej zawarcia oraz warunki pracy i płacy, w szczególności:
1) rodzaj pracy;
2) miejsce wykonywania pracy;
3) wynagrodzenie za pracę odpowiadające rodzajowi pracy, ze wskazaniem składników wynagrodzenia;
4) wymiar czasu pracy;
5) termin rozpoczęcia pracy,
a w przypadku zawarcia umowy o pracę na czas określony w celu, o którym mowa w art. 25 1§ 4 pkt 1–3, lub w przypadku, o którym mowa w art. 25 1§ 4 pkt 4 Kodeksu pracy (umowa na zastępstwo, umowa w celu wykonywania pracy o charakterze dorywczym lub sezonowym, umowa w celu wykonywania pracy przez okres kadencji, lub umowa zawierana w przypadku gdy pracodawca wskaże obiektywne przyczyny leżące po jego stronie), w umowie określa się ten cel lub okoliczności tego przypadku, przez zamieszczenie informacji o obiektywnych przyczynach uzasadniających zawarcie takiej umowy.
Jak stanowi art. 29 § 3 Kodeksu pracy, pracodawca informuje pracownika na piśmie, nie później niż w ciągu 7 dni od dnia zawarcia umowy o pracę, o:
1) obowiązującej pracownika dobowej i tygodniowej normie czasu pracy,
2) częstotliwości wypłat wynagrodzenia za pracę,
3) wymiarze przysługującego pracownikowi urlopu wypoczynkowego,
4) obowiązującej pracownika długości okresu wypowiedzenia umowy o pracę,
5) układzie zbiorowym pracy, którym pracownik jest objęty,
a jeżeli pracodawca nie ma obowiązku ustalenia regulaminu pracy – dodatkowo o porze nocnej, miejscu, terminie i czasie wypłaty wynagrodzenia oraz przyjętym sposobie potwierdzania przez pracowników przybycia i obecności w pracy oraz usprawiedliwiania nieobecności w pracy.
Zgodnie z art. 104 1§ 1 pkt 2 Kodeksu pracy, regulamin pracy, określając prawa i obowiązki pracodawcy i pracowników związane z porządkiem w zakładzie pracy, powinien ustalać w szczególności systemy i rozkłady czasu pracy oraz przyjęte okresy rozliczeniowe czasu pracy, a w myśl art. 104 3§ 2 Kodeksu pracy, pracodawca jest obowiązany zapoznać pracownika z treścią regulaminu pracy przed dopuszczeniem go do pracy.
Z kolei w myśl art. 150 § 1 Kodeksu pracy, systemy i rozkłady czasu pracy oraz przyjęte okresy rozliczeniowe czasu pracy ustala się w układzie zbiorowym pracy lub w regulaminie pracy albo w obwieszczeniu, jeżeli pracodawca nie jest objęty układem zbiorowym pracy lub nie jest obowiązany do ustalenia regulaminu pracy (do obwieszczenia stosuje się odpowiednio art. 104 3Kodeksu pracy).
W związku z powyższym, informację o stosowaniu przez pracodawcę systemu równoważnego czasu pracy należy przekazać pracownikowi poprzez zapoznanie go (art. 104 3§ 2 Kodeksu pracy) z regulaminem pracy (patrz art. 104 1§ 1 pkt 2 Kodeksu pracy), względnie z obwieszczeniem, o którym mowa w art. 150 § 1 Kodeksu pracy.
Jeżeli godziny pracy są stałe, to można je zapisać w regulaminie pracy albo w obwieszczeniu, o którym mowa w art. 150 § 1 Kodeksu pracy. Jednakże nie będzie można uniknąć sporządzania rozkładu czasu pracy na poszczególne okresy rozliczeniowe, gdyż liczba godzin wynikająca z określonych stałych godzin pracy nie zawsze będzie odpowiadać obowiązującemu pracownika wymiarowi czasu pracy, obliczonemu zgodnie z art. 130 Kodeksu pracy. Wówczas konieczne będzie dokonanie odpowiednich zmian godzin pracy w danym okresie rozliczeniowym, co przedstawiono na poniższym przykładzie.
Pracownik, zgodnie z ustalonymi dla niego stałymi (co do zasady) godzinami pracy, wykonuje pracę w poniedziałki, wtorki oraz środy po 8 godzin, w czwartek – przez 6 godzin, a w piątek – przez 10 godzin. Okres rozliczeniowy wynosi 1 miesiąc. W związku z tym, w listopadzie 2022 r. liczba godzin do przepracowania obejmowałaby 158, czyli o 2 godziny mniej niż wynosi wymiar czasu pracy pracownika pełnoetatowego w tym miesiącu, ustalony zgodnie z art. 130 Kodeksu pracy (160 godzin). Wynika to ze zsumowania godzin zapisanych w poniższej tabeli:
pn. | wt. | śr. | czw. | pt. | sob. | niedz. |
1 (0h – Święto) | 2 (8h) | 3 (6h) | 4 (10h) | 5 | 6 | |
7 (8h) | 8 (8h) | 9 (8h) | 10 (6h) | 11 (0h -Święto) | 12 | 13 |
14 (8h) | 15 (8h) | 16 (8h) | 17 (6h) | 18 (10h) | 19 | 20 |
21 (8h) | 22 (8h) | 23 (8h) | 24 (6h) | 25 (10h) | 26 | 27 |
28 (8h) | 29 (8h) | 30 (8h) |
W związku z tym, w listopadzie 2022 r. pracodawca jest uprawniony do dokonania w powyższym standardowym rozkładzie czasu pracy zmiany polegającej na zwiększeniu liczby godzin pracy w wybranym dniu (dniach) o 2 godziny, np. w dniu 29 listopada może zwiększyć liczbę godzin do przepracowania z 8 do 10. W innym miesiącu może wystąpić sytuacja odwrotna – gdy pracodawca będzie musiał zmniejszyć liczbę godzin wynikającą z przyjętej zasady „3 x 8 h + 6 h +10 h”, aby nie przekraczała ona wymiaru czasu pracownika obliczonego zgodnie z art. 130 Kodeksu pracy. Jeżeli chodzi o wzór grafiku (rozkładu czasu pracy), to może on wyglądać tak jak powyższa tabela lub podobnie.
Zgodnie z art. 129 § 3 Kodeksu pracy, rozkład czasu pracy danego pracownika może być sporządzony – w formie pisemnej lub elektronicznej – na okres krótszy niż okres rozliczeniowy, obejmujący jednak co najmniej 1 miesiąc. Pracodawca przekazuje pracownikowi rozkład czasu pracy co najmniej na 1 tydzień przed rozpoczęciem pracy w okresie, na który został sporządzony ten rozkład. W art. 26b ust. 3 uodk zamieszczono przepis szczególny, dotyczący pracowników instytucji kultury, który stanowi, że rozkłady czasu pracy tych pracowników są ustalane na okresy nie krótsze niż 2 tygodnie.

Prawnik. Specjalista z zakresu prawa pracy, zarządzania pracownikami i funkcjonowania samorządu terytorialnego. Autor publikacji w tych dziedzinach. Wykładowca na kursach kadrowo-płacowych. Doświadczenie zawodowe autora obejmuje m. in. pracę na kierowniczych stanowiskach w działach personalnych banków oraz w komórkach audytu i kontroli, w samorządzie terytorialnym
REKLAMA
REKLAMA
Wiedza i Praktyka Sp. z o.o.
ul. Łotewska 9a
03-918 Warszawa