Prawo do odliczenia przysługuje podatnikom VAT przede wszystkim w zakresie w jakim nabywane przez nich towary i usługi wykorzystywane są do wykonywania czynności opodatkowanych (art. 86 ust. 1 ustawy o VAT). Ponadto prawo do odliczenia przysługiwać może w zakresie wynikającym z przepisów art. 86 ust. 8 i 9 ustawy o VAT. Nie zawsze przy tym kwotami podatku naliczonego są całe kwoty podatku VAT wynikające z otrzymywanych przez podatników faktur. Jeden z przypadków, gdy tak nie jest ma miejsce wówczas, gdy podatnicy VAT dokonują zakupów towarów i usług wykorzystywanych zarówno do celów wykonywanej przez te jednostki działalności gospodarczej, jak i do celów innych niż działalność gospodarcza.

W świetle przepisów art. 86 ust. 2a-2h ustawy o VAT kwoty podatku naliczonego są wówczas dokonywane na podstawie tzw. prewspółczynnika (nazywanego również często prewskaźnikiem lub preproporcją).

Co do zasady podatnicy mają swobodę w zakresie wyboru sposobu określenia prewspółczynnika, tj. mogą wybrać dowolny sposób, o ile wybrany przez nich sposób obiektywnie odzwierciedla część wydatków przypadającą odpowiednio na działalność gospodarczą oraz na cele inne niż działalność gospodarcza. W przypadku niektórych podatników swoboda ta jest jednak ograniczona. Na podstawie art. 86 ust. 22 ustawy o VAT minister właściwy do spraw finansów publicznych jest bowiem upoważniony do określenia, w drodze rozporządzenia, obowiązującego niektórych podatników sposobu określenia prewspółczynnika oraz wskazania danych, na podstawie których obliczana jest kwota podatku naliczonego z wykorzystaniem tego sposobu określenia prewspółczynnika. Na podstawie tego upoważnienia wydane zostało rozporządzenie w sprawie sposobu określania zakresu wykorzystywania nabywanych towarów i usług do celów działalności gospodarczej w przypadku niektórych podatników. W rozporządzeniu tym określone zostały zasady określania prewspółczynnika obowiązujące między innymi samorządowe instytucje kultury oraz państwowe instytucje kultury (zob. § 4 i § 5 tego rozporządzenia).

W efekcie powyższego możliwa jest sytuacja, w której podatnik stosuje prewspółczynnik w wysokości 0%, a w konsekwencji nie odlicza w żadnym stopniu VAT od zakupów, o których mowa w art. 86 ust. 2a ustawy o VAT. Uznać według mnie należy, że taki właśnie przypadek dotychczas miał miejsce w przypadku Państwa jednostki.

Decyzja w tym zakresie może jednak w dowolnym momencie ulec zmianie. W konsekwencji uważam, że jest jak najbardziej dopuszczalne, abyście Państwo z dnia na dzień rozpoczęli odliczanie VAT od dokonywanych zakupów wspólnych z zastosowaniem prewspółczynnika innego niż 0%. Przy czym może to być albo prewspółczynnik obliczony z zastosowaniem przepisów § 4 rozporządzenia w sprawie sposobu określania zakresu wykorzystywania nabywanych towarów i usług do celów działalności gospodarczej w przypadku niektórych podatników (zakładając, że jesteście Państwo samorządową instytucją kultury), albo prewspółczynnik określony w inny reprezentatywny dla Państwa sytuacji sposób.