Prawo nie przewiduje wynagrodzenia w wartości „netto”.

Ani prawo pracy/cywilne ani podatkowe czy ubezpieczeń społecznych nie posługuje się pojęciami wynagrodzenie „brutto” i „netto”. Takie rozróżnienie ma charakter wyłącznie informacyjny dla stron stosunku prawnego. Wynagrodzenie netto to ta część, którą osoba otrzymuje od pracodawcy do dyspozycji, po dokonaniu wszystkich przymusowych potrąceń publicznoprawnych na podstawie przepisów prawa.

Z licznego orzecznictwa SN w tej materii wynika, że wynagrodzenie za pracę oznacza całość należnej na podstawie umowy, zapłaty za pracę, obejmującą także część, którą płatnik odlicza jako składki na ubezpieczenia społeczne i zaliczki na podatek dochodowy. Wynagrodzenie za pracę należy się pracobiorcy w całości i takie wynagrodzenie wyznaczone jest przez treść danego stosunku prawnego, a więc w takiej wysokości należy je również zasądzać w ewentualnym sporze sądowym.

Poniższe orzecznictwo co prawda odnosi się do stosunku pracy, ale może mieć też przełożenie na inne formy zatrudnienia. Otóż zdaniem SN nie do pomyślenia jest zatem koncepcja, która w sferze wynagrodzenia za pracę odróżniałaby część należną (wynagrodzenie „netto”) i część nieprzysługującą pracownikowi. Kwoty wynagrodzenia, które pracodawca oblicza i pobiera jako płatnik podatku czy składek, są zatem również częścią pracowniczego wynagrodzenia, nie zaś kwotami należnymi ex lege Skarbowi Państwa czy innemu publicznoprawnemu podmiotowi. W przeciwnym razie należałoby dojść do absurdalnego wniosku, że jeżeli pracodawca wypłaca wynagrodzenie bez odliczenia podatku czy składek, pracownik w odpowiedniej części otrzymuje świadczenie nienależne, które w ogóle nie jest wynagrodzeniem i które powinien zwrócić.

W rezultacie pracodawca był wobec pracownika dłużnikiem zobowiązanym do zapłaty przysługującego wynagrodzenia w pełnej wysokości, a kwoty, które przekazuje jako płatnik podatku dochodowego i zaliczki na składki ubezpieczeniowe, są częścią wynagrodzenia pracownika. To, że nie są one fizycznie wypłacane pracownikowi, lecz przekazywane odpowiednim organom jako zaliczki i składki, jest w tym wypadku wymaganym przez prawo sposobem realizacji obowiązku zapłaty pracownikowi części wynagrodzenia. Wobec tego całe wynagrodzenie za pracę jest przedmiotem wierzytelności pracownika wobec pracodawcy z tytułu zapłaty za pracę. Potwierdzają to:

• uchwała SN z 20 września 1990 r. (sygn. akt III PZP 14/90),
• wyrok SN z 22 kwietnia 1998 r. (sygn. akt I PKN 55/98),
• uchwała SN z 7 sierpnia 2001 r. (sygn. akt III ZP 13/01),
• uchwała SN z 19 września 2002 r. (sygn. akt III PZP 18/02).

Tylko wynagrodzenie brutto określa kwotę stanowiącą ekwiwalent pracy pracownika w rozumieniu art. 22 § 1 kp. Wynagrodzenie netto, w przyjętym znaczeniu, jest zawsze kwotą pochodną – różnicą wynagrodzenia brutto i odliczeń zaliczek na podatek dochodowy i składek ubezpieczeniowych (w tym rozumieniu kwota netto nie musi być kwotą rzeczywiście wypłacaną pracownikowi, ponieważ po dokonaniu odliczeń podatkowo-składkowych pracodawca może dokonać potrąceń określonych w art. 87 kp) – wyrok z 9 lipca 2014 r. (sygn. akt I PK 250/13).

Podsumowując, rada jest taka by wynagrodzenie – niezależnie czy miesięczne czy godzinowe – ustalać brutto. A więc traktować je jako całość, a nie z odłączeniem części stanowiącej indywidualne daniny osoby jako podatnika i ubezpieczonego.

Wynagrodzenie minimalne, w tym minimalne stawki godzinowe z umów zleceń, również są zawsze określone w stawce rozumianej jako pełna wartość zawierająca w sobie również część w postaci podatku oraz składek.