Wykonywanie przez dyrektora instytucji kultury działań wymienionych w pytaniu, czyli świadczenie pracy pomimo zakazu wynikającego ze zwolnienia go z obowiązku świadczenia pracy, stanowi naruszenie obowiązków pracowniczych. Inną kwestią jest to, czy czynności prawne dokonywane przez dyrektora w takich okolicznościach będą wadliwe lub nieważne. Wydaje się, że czynności te będą ważne, gdyż dopóki dyrektor instytucji kultury pozostaje na swoim stanowisku, ma prawo zarządzać tą instytucją i reprezentować ją na zewnątrz.

Zgodnie z art. 15 uodk w związku z art. 68–72 Kodeksu pracy, rozwiązanie stosunku pracy z dyrektorem instytucji kultury następuje w trybie odwołania. W myśl art. 26a ust. 1 uodk, w sprawach nieuregulowanych w tej ustawie do pracowników instytucji kultury stosuje się przepisy Kodeksu pracy.

Jak stanowi art. 70 § 2 i § 3 Kodeksu pracy, odwołanie jest równoznaczne z wypowiedzeniem umowy o pracę chyba, że nastąpiło ono z przyczyn, o których mowa w art. 52 lub 53 Kodeksu pracy – wówczas odwołanie jest równoznaczne z rozwiązaniem umowy o pracę bez wypowiedzenia.

Zgodnie z art. 52 § 1 Kodeksu pracy pracodawca może rozwiązać umowę o pracę bez wypowiedzenia z winy pracownika w razie:

1) ciężkiego naruszenia przez pracownika podstawowych obowiązków pracowniczych;

2) popełnienia przez pracownika w czasie trwania umowy o pracę przestępstwa, które uniemożliwia dalsze zatrudnianie go na zajmowanym stanowisku, jeżeli przestępstwo jest oczywiste lub zostało stwierdzone prawomocnym wyrokiem;

3) zawinionej przez pracownika utraty uprawnień koniecznych do wykonywania pracy na zajmowanym stanowisku.

Natomiast w myśl art. 53 § 1 Kodeksu pracy, pracodawca może rozwiązać umowę o pracę bez wypowiedzenia:

1) jeżeli niezdolność pracownika do pracy wskutek choroby trwa:

a) dłużej niż 3 miesiące – gdy pracownik był zatrudniony u danego pracodawcy krócej niż 6 miesięcy,

b) dłużej niż łączny okres pobierania z tego tytułu wynagrodzenia i zasiłku oraz pobierania świadczenia rehabilitacyjnego przez pierwsze 3 miesiące – gdy pracownik był zatrudniony u danego pracodawcy co najmniej 6 miesięcy lub jeżeli niezdolność do pracy została spowodowana wypadkiem przy pracy albo chorobą zawodową;

2) w razie usprawiedliwionej nieobecności pracownika w pracy z innych przyczyn niż wymienione w pkt 1, trwającej dłużej niż 1 miesiąc.

W treści pytania nie wspomniano, iż odwołanie nastąpiło z przyczyn, o których mowa w art. 52 lub 53, zatem dla potrzeb udzielenia niniejszej odpowiedzi przyjęto, że zachodzi przypadek wskazany w art. 70 § 2 Kodeksu pracy – odwołanie jest równoznaczne z wypowiedzeniem umowy o pracę.

Przepis art. 36 2Kodeksu pracy stanowi, że w związku z wypowiedzeniem umowy o pracę pracodawca może zwolnić pracownika z obowiązku świadczenia pracy do upływu okresu wypowiedzenia. W okresie tego zwolnienia pracownik zachowuje prawo do wynagrodzenia. Skoro odwołanie jest równoznaczne z wypowiedzeniem umowy o pracę, to art. 36 2Kodeksu pracy znajduje odpowiednie zastosowanie również do sytuacji rozwiązania stosunku pracy w trybie odwołania. To skłania do wniosku, że odwołany dyrektor instytucji kultury może zostać przez swojego pracodawcę zwolniony z obowiązku świadczenia pracy.

Wobec powyższego, wykonywanie przez dyrektora instytucji kultury działań wymienionych w pytaniu, czyli świadczenie pracy pomimo zakazu wynikającego ze zwolnienia go z obowiązku świadczenia pracy, stanowi naruszenie obowiązków pracowniczych. Inną kwestią jest to, czy czynności prawne dokonywane przez dyrektora w takich okolicznościach będą wadliwe lub nieważne. Wydaje się, że czynności te będą ważne, gdyż dopóki dyrektor instytucji kultury pozostaje na swoim stanowisku, ma prawo zarządzać tą instytucją i reprezentować ją na zewnątrz, co wynika z art. 17 ustawy.

Trudno odnieść się do informacji o wstrzymaniu wykonania zarządzenia wójta o odwołaniu dyrektora instytucji kultury nie znając treści odnośnego orzeczenia WSA i podstaw prawnych, na jakich je oparto. Generalnie stwierdzić można, że w czasie nieświadczenia pracy przez dyrektora, decyzje zarządcze dotyczące funkcjonowania instytucji kultury powinna podejmować osoba zastępująca dyrektora, z uwzględnieniem postanowień statutu i regulaminu organizacyjnego instytucji (art. 13 ustawy), oraz posiadanych przez tę osobę pełnomocnictw.