W kwestiach poruszonych w pytaniu prezentowane są rozbieżne poglądy. Przedstawiono je poniżej na przykładzie samorządowych instytucji kultury.

Wójt (burmistrz, prezydent miasta) wykonuje uprawnienia zwierzchnika służbowego w stosunku do dyrektora gminnej instytucji kultury. A zarazem jest organem organizatora gminnej instytucji kultury (którym jest gmina). Przyjmuje się, że uprawnienia zwierzchnika służbowego obejmują wszystkie podejmowane wobec podwładnego czynności z zakresu prawa pracy, w tym udzielanie urlopu i wydawanie poleceń wyjazdu służbowego. To może skłaniać do wniosku, że to wójt powinien udzielać dyrektorowi gminnej instytucji kultury urlopu i wydawać mu polecenia wyjazdu służbowego (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z 23 kwietnia 2015 r., IV SA/Po 1320/14).

Z drugiej strony prezentowany jest też pogląd, iż korzystanie z urlopu wypoczynkowego i odbycie wyjazdu służbowego przez dyrektora instytucji kultury nie wymaga decyzji/polecenia wójta. W wyroku Sądu Okręgowego w Elblągu z 20 października 2021 r. (sygn. akt IV Pa 40/21) zwrócono uwagę na to, że pracodawcą dyrektora instytucji kultury nie jest wójt, czy też gmina, ale właśnie ta instytucja kultury, jako odrębna osoba prawna. Dlatego też dyrektor biblioteki sam przyznaje sobie urlop i wydaje polecenia wyjazdów służbowych, co nie wymaga zgody czy choćby aprobaty wójta.

Przyjmując, że to stanowisko jest trafne, można byłoby w szczególności uznać, że dyrektor instytucji kultury może wyznaczyć innego pracownika tej instytucji (np. swojego zastępcę lub głównego księgowego) do podpisywania wniosków urlopowych i poleceń wyjazdów służbowych dyrektora. Chociaż w tym wypadku trudno jest mówić o poleceniu, gdyż dyrektor nie jest podwładnym swojego zastępcy, ani głównego księgowego.

Trudno jednoznacznie przesądzić, który z przedstawionych dwóch poglądów jest właściwy. Za każdym z nich przemawiają pewne argumenty. Przy czym pierwszy z nich wydaje się mniej ryzykowny w relacjach instytucji kultury z jej organizatorem. Rozwiązaniem, które można rozważyć, jest uzgodnienie między organizatorem i dyrektorem instytucji kultury zasad decydowania o jego urlopach wypoczynkowych i podróżach służbowych – np. w umowie określającej warunki organizacyjno-finansowe działalności instytucji kultury oraz program jej działania.